(۱۹۸۶) سوال: در وقت فجر از خواب بیدار شدم و وضو گرفتم و نماز خواندم و بعد از چاشت که روی لباس زیرم آثار احتلام وجود دارد با وجود این که من نماز فجر را خوانده‌ام، آیا باید نماز را اعاده کنم بعد از این که فهمیدم؟ ما را راهنمایی کنید الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شما را در آنچه خیر و صلاح مسلمین است موفق بگرداند.

جواب:

قضای نماز فجری که بدون طهارت خوانده‌ای بر تو واجب است و همچنین قضای سنت آن نیز سنت است و رسول الله زمانی که نماز فجر از ایشان فوت شد اول قضای راتبه را خوانند بعد قضای نماز فرض را خوانند.

مسئله‌ای که باید آن را بدانیم این است که هر کس بدون طهارت نماز خواند حال بدون وضو یا بدون غسل از روی جهل یا از روی فراموشی باید آن نمازی را که بدون طهارت خوانده است دوباره بخواند و اگر انسان گوشتی را بخورد و نداند که گوشت شتر است و بعد از نماز برایش آشکار شد که گوشت شتر بوده است بر او واجب است که نمازهایی که بعد از خوردن آن گوشت کرده را قضا کند و همچنین اگر فرموش کرده که وضویش باطل شده و نماز خواند و حین نماز بیاد آورد واجب است که نمازی را که بدون طهارت کرده است قضا کند و این به نسبت طهارت حدث است.

اما به نسبت طهارت نجاست: اگر انسان از روی عدم علم یا فرمواشی نماز خواند نمازش صحیح است و اعاده لازم نیست و مثال آن: مردی نماز می‌خواند و در لباسش نجاست است ولی او نمی‌داند تا انتهای نماز پس نمازش صحیح است یا مردی دیگر که در لباسش نجاست است چ فرمواش می‌کند که قبل از نماز آن را بشوید و با آن لباس نماز می‌خواند و بعد از نماز یادش می‌آید که آن را نشسته است پس نمازش صحیح است و اعاده ندارد زیرا که طهارت حدث و طهارت نجاست، طهارت حدث از باب فعل مأمور است که عبادت بدون آن تمام نمی‌شود و شرط ایجابی وجودی است و اما طهارت از نجاست از باب ترک محظور است زیرا که شرط سلبی عدمی است یعنی: از بین بردن آن شرط است نه ایجاد آن، وقتی که از باب فعل محظور است پس از روی جهل یا فراموشی باشد بخشیده می‌شود و در قصه‌ی درآوردن کفش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در اثنای نماز هنگامی که جبرئیل خبر داد که در کفش‌هایش نجاست وجود دارد دلیل بر همین قاعده‌ای است که ذکر کردیم و این فرق بین فعل مأمور و ترک محظور است  و هنگامی که جبرئیل به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خبر داد که در کفش‌هایش نجاست وجود دارد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم کفش‌هایش را درآورد و نماز را از اول نخواند پس دلیل بر این است که محظور اگر انسان از روی فراموشی یا جهل انجام دهد حرجی بر او نیست و همچنین اگر انسان در اثنای نماز در لباسش نجاست باشد پس اگر ممکن بود لباسش که نجس باشد را درآورد و به نمازش ادامه دهد مثلا اگر لباسی غیر از آن پوشیده است، لباس بالایی را درآورد و نمازش را ادامه دهد و این واجب است و اگر لباس دیگری ندارد و امکان ندارد که لباسش را درآورد پس باید از نماز منصرف گردد زیرا که نمازش صحیح نیست هنگامی که دانست لباسش نجس است و او در اثنای نماز است.