(۱۹۹۲) سوال: حکم نماز در مسجدی که قبور وجود دارد چیست؟ با وجود این که عایقی که بین قبور و مسجد جدایی بیاندازد نیز وجود ندارد و اگر عایقی وجود داشته باشد نماز در آن چیست؟

جواب:

در مسجدی که قبر وجود دارد صحت نماز در آن دارای تفصیل است: پس اگر مسجد بر روی قبر بنا شده باشد نماز در آن باطل است زیرا که واجب خراب شود چون که بنای آن بر قبور حرام است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الْيَهُودِ، وَالنَّصَارَى ؛ اتَّخَذُوا قُبُورَ أَنْبِيَائِهِمْ مَسَاجِدَ»[۱] (لعنت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر یهود و نصارا که قبرهای انبیائشان را مساجد قرار داده‌اند) و این را در آخر حیاتشان برای تحذیر دادن امتش از کاری که یهود و نصارا انجام داده‌اند بوده است.

و اگر مسجد ابتدا بوده است و بعد میت در آن دفن شده است واجب است که آن قبر نبش شود و همراه مردم دفن شود و اگر این کار را انجام نداده‌اند در نظر ما اگر قبر در قبله‌ی مسجد می‌باشد نماز به سوی قبر صحیح نمی‌باشد زیرا  در صحیح مسلم از ابی مرثد الغنوی رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «لَا تَجْلِسُوا عَلَى الْقُبُورِ، وَلَا تُصَلُّوا إِلَيْهَا»[۲] (بر روی قبور نشینید و به سوی آن نماز نخوانید) و اگر قبر پشت یا راست و چپ نمازگزاران قرار دارد نماز در این مسجد صحیح است.

[۱] رواه البخاری (۴۳۵) و مسلم (۵۲۹).

[۲] رواه مسلم (۹۷۲).