(۱۷۴۴) سوال: مرد مسنی که مریض می‌باشد و بدلیل عدم حواس، نماز دو وقت را نمی‌خواند و بعد از آن می‌خواند آیا آن نمازهایی که ترک کرده است قضا دارد؟

جواب:

قول راجح در مورد بی‌هوشی، اگر بدون اختیار مریض باشد قضا ندارد یعنی آن نمازی که از او فوت شده را قضا نمی‌کند زیرا زمانی که او عقلش را از دست داده است مکلف نیست و قیاس آن بر خواب که وجوب قضای آن با سنت ثابت است، صحیح نیست به خاطر این که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: {إِذَا رَقَدَ أَحَدُكُمْ عَنِ الصَّلَاةِ، أَوْ غَفَلَ عَنْهَا، فَلْيُصَلِّهَا إِذَا ذَكَرَهَا، لا کفارة لها الا ذلك}[۱] (هرگاه یکی از شما در وقت نماز خواب باشد يا از آن غافل گردد باید چون به یاد آورد نمازش را ادا کند و کفاره‌ی آن نماز، فقط خواندش است) سپس این قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را تلاوت نمود: {وَأَقِمِ ٱلصَّلَوٰةَ لِذِكۡرِیۤ }[۲] (و نماز را برای یاد من بر پا دار) چون فرق بین شخص خوابیده و بی‌هوش بسیار واضح است و کسی که خوابیده چیزی را احساس می‌کند به همین خاطر کسی می‌تواند او را بیدار کند به خلاف کسی که بی‌هوش شده است و هوشیاری عقل او کمتر است برای همین اگر کسی او را صدا بزند بیدار نمی‌شود.

اما اگر انسان خودش سبب بی‌هوشی خودش شود مثل اینکه بنگ (نوعی مواد مخدر) و مانند آن مصرف بکند پس او باید قضای آن را بجا آورد چون که این با فعل خودش حاصل شده است.

قاعده: پس هنگامی که بی‌هوشی با مریضی یا حادثه‌ای و یا چیزهای دیگر که سببش نبوده است باشد قضای نماز آن واجب نیست و اما اگر بی‌هوشی او به سبب خودش بود بر او قضا لازم است.

اما در مورد روزه مثلا اگر در رمضان بی‌هوش شد چه یک روز یا بیشتر باشد باید قضای آن را بگیرد.

و فرق بین نماز و روزه واضح است: شحض حائض روزه گرفتن برای او ممنوع است و قضای روزه را می‌گیرد ولی قضای نماز را نمی‌گیرد و همینطور مانع روزه‌ نیز بدون اختیارش می‌باشد ولی قضای آن را می‌گیرد ولی قضای روزه را نه.

[۱] [تخریج آن گذشت]

[۲] [سوره طه: ۱۴]