شنبه 2 ربیع‌الاول 1448
۲۴ مرداد ۱۴۰۵
15 آگوست 2026

(۱۴۷۲) آیا مسح بر خف پاره نیز به هنگام وضو گرفتن، جایز است؟

(۱۴۷۲) سوال: آیا مسح بر خف پاره نیز به هنگام وضو گرفتن، جایز است؟

جواب:

دیدگاه راجح و درست این است که مسح بر خف پاره و جوراب نازک که پوست از زیر آن دیده می‌شود، جایز می‌باشد؛ زیرا دلیلی وجود ندارد که سوراخ نبودن، عدم پارگی یا نازک نبودن را شرط کند و اگر چنین شرطی وجود داشت در قرآن و سنت بیان می‌شد.

اصل در جایز بودن مسح بر خفّ و جوراب، تخفیف و آسانی برای امت است لذا اگر شروطی قرار دهیم که در كتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وسنت پبامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود ندارد، این تخفیف و آسانی به سختی و دشواری باز می‌گردد. بنابراین صحیح این است که مسح بر جوراب تا زمانی که جوراب نامیده ‌شود، جایز می‌باشد و تفاوتی ندارد که نازک یا ضخیم و سوراخ و پاره یا سالم باشد.

روشن است که مدت مسح برای مقیم، یک شبانه ‌روز و برای مسافر، سه شبانه‌ روز می‌باشد؛ به شرطی که آن را با وضو پوشیده باشد و در حالت جنابت نباشد؛ اگر خف یا جوراب را بدون وضو بپوشد، مسح بر آن جایز نیست و اگر در حالت جنابت باشد واجب است آن را بیرون آورده و به هنگام انجام غسل، پاهایش را بشوید. این مدت برای مسافر، سه شبانه روز است. معیار محاسبه‌ی این مدت، زمان است و تعداد نمازها اعتباری ندارد؛ باوری که بین مردم عوام منتشر شده که مدت مسح بر خف، فقط پنج نماز می‌باشد، اشتباه است زیرا در سنت بیان شده که این مدت، یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه ‌روز برای مسافر است. این مدت از اولین مسح بعد از بی‌وضو شدن، شروع می‌شود؛ برای مثال: کسی برای نماز صبح روز یک‌شنبه وضو می‌گیرد و جوراب می‌پوشد و تمام روز را با وضو می‌ماند سپس اولین بار برای نماز صبح روز دوشنبه وضو گرفته و بر جوراب مسح می‌کند؛ مدت او از همین مسح برای نماز صبح روز دوشنبه شروع می‌شود زیرا قبل از آن از جمله مدت مسح به حساب نمی‌آید و اعتباری ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز المسح على الخف الممزق أثناء الوضوء؟

فأجاب رحمه الله تعالى : القول الراجح أنه يجوز المسح على الخف المخرّق، وعلى الجورب الخفيف الرَّهِيف الذي تبدو منه البشرة، لأنه لا دليل على اشتراط أن لا يكون فيه خرق، أو شق، أو ألّا يكون خفيفا، ولو كان هذا شرطًا لجاء في الكتاب والسنة.

والأصل في جواز المسح على الجورب والخف التخفيف على الأمة، فإذا اشترطنا شروطًا لا دليل عليها من كتاب الله وسنة رسوله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم – عاد التخفيف تثقيلًا، فالصواب جواز المسح على الجورب ما دام اسمه باقيا، سواء كان خفيفًا أم ثقيلا، مخرقًا أم سليما.

ومن المعلوم أن مدة المسح للمقيم يوم وليلة، بشرط أن يَلْبَس على طهارة، وأن لا تحصل له جنابة، فإن لبس على غير طهارة لم يجز المسح، وإن أصابته جنابة وجب عليه الخلع وغسل الرّجلين.

أما المسافر فالمدة في حقه ثلاثة أيام، والعبرة بالزمن لا بالصلوات، وأما ما اشتهر عند العامة أن المدة خمس صلوات فغلط، فالسنة إنما جاءت بيوم وليلة للمقيم، وثلاثة أيام للمسافر. وتبدأ المدة من أول مرة مسح بعد الحدث، فلو فرض أن الرجل لبس الجورب حين توضأ لصلاة الفجر من يوم الأحد، وبقي على طهارته كل اليوم، ومسح أول مرة لصلاة الفجر يوم الاثنين، فابتداء المدة يكون من المسح يوم الاثنين؛ لأن ما قبل المسح لا يعتبر من المدة، ولا يُحسب من المدة.

مطالب مرتبط:

(۱۴۶۲) آیا مسح بر جوراب درست است؟

دیدگاه راجح از اقوال علما، جایز بودن مسح بر جوراب است زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده که بر آن مسح نموده است....

ادامه مطلب …

(۱۴۵۶) لطفا احکام مسح بر خف را توضیح دهید.

مسح کردن بر خف شروطی دارد که مهم‌ترین آن عبارت‌اند از:...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۰) آیا جایز است که نمازگزار در هنگام وضو گرفتن، پاهایش را نشوید و بر دمپایی‌اش مسح کند؟

مسح کردن بر دمپایی، جایز نیست؛ بلکه شخص باید دمپایی را بیرون آورده و پاهایش را بشوید اما مسح بر خُفّ (که پا را می‌پوشاند) جایز است و تفاوتی ندارد که خف از جنس پوست، پنبه، پشم یا هر چیز دیگری باشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۱) حکم مسح بر خفّ پاره و پوشش‌های پارچه‌ای

احادیث مربوط به مسح بر خف، مطلق است و مقید به شروط نیست و هر حکمی که از سوی شارع، مطلق و بدون قید و شرط وارد شود، مشروط و مقید نمودن آن، جایز نیست زیرا قرار دادن شروط برای آن، سخت‌ کردن چیزی است که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آسان نموده‌اند.....

ادامه مطلب …

(۱۴۵۹) آیا مسافر می‌تواند یک هفته بر خفین مسح کند؟

آن چه از سنت ثابت است همین می‌باشد که مسافر، سه شبانه ‌روز فرصت مسح بر خف دارد...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۱) پس از پایان زمان مسح آیا باید همه وضو را تکرار کنم؟

هرگاه وقت مسح بر خف تمام شد، واجب است هنگام وضو گرفتن خف یا جوراب را در آورده و برای نماز وضوی کامل بگیرد. این که فقط پاها را بشوید و دوباره جوراب بپوشد کافی نیست...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه