جمعه 10 جمادی‌الثانی 1448
۲۹ آبان ۱۴۰۵
20 نوامبر 2026

(۱۴۷۲) آیا مسح بر خف پاره نیز به هنگام وضو گرفتن، جایز است؟

(۱۴۷۲) سوال: آیا مسح بر خف پاره نیز به هنگام وضو گرفتن، جایز است؟

جواب:

دیدگاه راجح و درست این است که مسح بر خف پاره و جوراب نازک که پوست از زیر آن دیده می‌شود، جایز می‌باشد؛ زیرا دلیلی وجود ندارد که سوراخ نبودن، عدم پارگی یا نازک نبودن را شرط کند و اگر چنین شرطی وجود داشت در قرآن و سنت بیان می‌شد.

اصل در جایز بودن مسح بر خفّ و جوراب، تخفیف و آسانی برای امت است لذا اگر شروطی قرار دهیم که در كتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وسنت پبامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وجود ندارد، این تخفیف و آسانی به سختی و دشواری باز می‌گردد. بنابراین صحیح این است که مسح بر جوراب تا زمانی که جوراب نامیده ‌شود، جایز می‌باشد و تفاوتی ندارد که نازک یا ضخیم و سوراخ و پاره یا سالم باشد.

روشن است که مدت مسح برای مقیم، یک شبانه ‌روز و برای مسافر، سه شبانه‌ روز می‌باشد؛ به شرطی که آن را با وضو پوشیده باشد و در حالت جنابت نباشد؛ اگر خف یا جوراب را بدون وضو بپوشد، مسح بر آن جایز نیست و اگر در حالت جنابت باشد واجب است آن را بیرون آورده و به هنگام انجام غسل، پاهایش را بشوید. این مدت برای مسافر، سه شبانه روز است. معیار محاسبه‌ی این مدت، زمان است و تعداد نمازها اعتباری ندارد؛ باوری که بین مردم عوام منتشر شده که مدت مسح بر خف، فقط پنج نماز می‌باشد، اشتباه است زیرا در سنت بیان شده که این مدت، یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه ‌روز برای مسافر است. این مدت از اولین مسح بعد از بی‌وضو شدن، شروع می‌شود؛ برای مثال: کسی برای نماز صبح روز یک‌شنبه وضو می‌گیرد و جوراب می‌پوشد و تمام روز را با وضو می‌ماند سپس اولین بار برای نماز صبح روز دوشنبه وضو گرفته و بر جوراب مسح می‌کند؛ مدت او از همین مسح برای نماز صبح روز دوشنبه شروع می‌شود زیرا قبل از آن از جمله مدت مسح به حساب نمی‌آید و اعتباری ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجوز المسح على الخف الممزق أثناء الوضوء؟

فأجاب رحمه الله تعالى : القول الراجح أنه يجوز المسح على الخف المخرّق، وعلى الجورب الخفيف الرَّهِيف الذي تبدو منه البشرة، لأنه لا دليل على اشتراط أن لا يكون فيه خرق، أو شق، أو ألّا يكون خفيفا، ولو كان هذا شرطًا لجاء في الكتاب والسنة.

والأصل في جواز المسح على الجورب والخف التخفيف على الأمة، فإذا اشترطنا شروطًا لا دليل عليها من كتاب الله وسنة رسوله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم – عاد التخفيف تثقيلًا، فالصواب جواز المسح على الجورب ما دام اسمه باقيا، سواء كان خفيفًا أم ثقيلا، مخرقًا أم سليما.

ومن المعلوم أن مدة المسح للمقيم يوم وليلة، بشرط أن يَلْبَس على طهارة، وأن لا تحصل له جنابة، فإن لبس على غير طهارة لم يجز المسح، وإن أصابته جنابة وجب عليه الخلع وغسل الرّجلين.

أما المسافر فالمدة في حقه ثلاثة أيام، والعبرة بالزمن لا بالصلوات، وأما ما اشتهر عند العامة أن المدة خمس صلوات فغلط، فالسنة إنما جاءت بيوم وليلة للمقيم، وثلاثة أيام للمسافر. وتبدأ المدة من أول مرة مسح بعد الحدث، فلو فرض أن الرجل لبس الجورب حين توضأ لصلاة الفجر من يوم الأحد، وبقي على طهارته كل اليوم، ومسح أول مرة لصلاة الفجر يوم الاثنين، فابتداء المدة يكون من المسح يوم الاثنين؛ لأن ما قبل المسح لا يعتبر من المدة، ولا يُحسب من المدة.

مطالب مرتبط:

(۱۴۷۷) حکم کشف خف پس از مسح در حالت بقای طهارت

هرگاه فرد در زمان معین شده (یک شبانه ‌روز برای مقیم و سه شبانه ‌روز برای مسافر) بر خف مسح نمود و سپس آن‌ را بیرون آورد، وضویش باطل نمی‌شود بلکه همچنان وضو دارد....

ادامه مطلب …

(۱۴۵۸) مدت زمان مسح بر خف برای شخص مقیم، چقدر است؟

مدت زمان مسح بر خف برای شخص مقیم، یک‌ شبانه روز یعنی بیست و چهار ساعت است که از نخستین مسح تا روز بعد در همان زمان، فرصت دارد...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۵) بسیاری از مردم به هنگام وضو گرفتن بر کفش، مسح می‌کنند؛ حکم این کار چیست؟

مسح کردن بر کفش یا جوراب، مستحب است اما باید با داشتن وضو پوشیده شوند، مسح در مدت زمان مشخص شده انجام شود و غسل واجب بر فرد نباشد؛ زیرا مسح بر کفش یا جوراب، فقط برای وضو انجام می‌شود....

ادامه مطلب …

(۱۴۸۱) حکم مسح بر غتره به‌ جای سر هنگام وضو گرفتن

کار وی درست نیست بلکه واجب است سرش را مسح کند...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۹) روش مسح بر جوراب چگونه است؟

روش مسح بر جوراب بدین صورت است که فرد ابتدا دو دستش را خیس نماید سپس از سر انگشتان تا ابتدای ساق پایش را یک بار دست بکشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۹) حکم مسح بر جوراب پس از بیرون آوردن و پوشیدن دوباره در حالت طهارت

اگر کسی جوراب پوشید، سپس وضویش باطل شد و در وضوی بعدی بر جوراب مسح کرد، طهارت و وضویش کامل است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه