(۱۴۱۴) سوال: آیا شستن اعضای وضو بیشتر از حدِ تعیین شده، جایز است؟ چنان که مثلا پاها تا بالاتر از مچ شسته شود.

جواب:

الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در آیه‌ی وضو، غسل و تیمم، حدود شستن اعضایی که در وضو شسته می‌شود را مشخص نموده و فرمود: {يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا قُمْتُمْ إِلَى الصَّلَاةِ فَاغْسِلُوا وُجُوهَكُمْ وَأَيْدِيَكُمْ إِلَى الْمَرَافِقِ وَامْسَحُوا بِرُؤُوسِكُمْ وَأَرْجُلَكُمْ إلَی الکَعْبَینِ} [المائدة: ۶] : (‌ای کسانی ‌که ایمان آورده‌اید! هرگاه خواستید به نماز برخیزید، صورت‌ها و دستانتان را تا آرنج‌ بشویید، سرهایتان را مسح نمایید و پاهایتان را تا مچ بشویید). بنابراین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حد صورت و سر را مشخص نکرد زیرا حدّ این دو معلوم است اما دیگر اعضا چنین نیست؛ لذا اگر دست به طور مطلق گفته شود می‌تواند از سر انگشتان دست تا کتف منظور باشد و همچنین اگر پا به طور مطلق گفته شود می‌تواند از سر انگشتان پا تا بالای ران منظور باشد. بدین خاطر باید مقدار هر کدام مشخص می‌شد لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ حد شستن دست‌ها را تا آرنج و حد شستن پاها را تا مچ تعیین نمود که البته خودِ آرنج و خودِ مچ نیز مقصود است و واجب است که شسته شوند لذا از سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیست که از حدود تعیین شده از جانب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ فراتر رویم.

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إن أمتي يُدْعَون يوم القيامة غُرًّا مُحَجَلِّين من آثار الوُضُوء»[۱] : (امت من در روز قیامت در حالی فرا خوانده می‌شوند که پيشانی و اعضای وضویشان، سفيد و درخشان است)؛ این بیان واقعیت است که بنده به خاطر این عمل، پاداش می‌گیرد و مؤمنان بر اثر وضو، نورانی و درخشان هستند. حد وضو را از کتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دانستیم لذا حد شستن پاها تا مچ و دست‌ها تا آرنج می‌باشد؛ حتی اگر فرض شود کسی تا نصف ساق پا یا تا نصف بازو را بشوید، به مقدار روشنی و درخششی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تعیین نموده است چیزی اضافه نمی‌شود. خلاصه: سنت و مستحب نیست که انسان در وضویش از حدی که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تعیین نموده است فراتر رود.

[۱] تخریج آن گذشت.