شنبه 27 جمادی‌الاول 1448
۱۵ آبان ۱۴۰۵
7 نوامبر 2026

(۱۳۸۱) حکم شک در گفتن بسم‌الله هنگام وضو

(۱۳۸۱) سوال: هرگاه شروع به وضو گرفتن می‌کنم، هنگام شستن صورت، دچار تردید می‌شوم که آیا (بسم الله) را گفته‌ام یا خیر؟ آیا در چنین حالتی واجب است دوباره از ابتدا وضو بگیرم یا این که همین وضو را ادامه دهم؟

جواب:

اگر انسان دچار شک شد که آیا در ابتدای وضو (بسم الله) گفته است یا خیر، در همان لحظه (بسم الله) می‌گوید و این مسئله زیانی به وضویش نمی‌رساند؛ زیرا نهایت این است که گفتن (بسم الله) را در آغاز وضو فراموش کرده است؛ هرگاه انسان گفتن (بسم الله) را در ابتدای وضو فراموش کرد سپس در وسط وضو به یاد آورد، همان لحظه (بسم الله) گفته و وضویش را ادامه می‌دهد.

با این وجود، علما رَحِمَهُمُ‌الله درباره‌ی حکم گفتن (بسم الله) در ابتدای وضو، اختلاف ‌نظر دارند که آیا واجب است یا سنت؟ صحیح‌تر این است که سنت می‌باشد و واجب نیست؛ زیرا امام احمد رَحِمَهُ‌الله درباره‌ی حدیثی که در این مورد نقل شده می‌گوید: (در این زمینه، هیچ حدیثی ثابت نیست).

تمامی کسانی که وضوی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را برای مردم توصیف کرده‌اند طبق آنچه می‌دانیم درباره‌ی (بسم الله) چیزی نگفته‌اند لذا گفتن (بسم الله) سنت می‌باشد؛ اگر کسی آن را گفت وضویش کامل‌تر است اما اگر نگفت، وضویش صحیح می‌باشد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: عندما أشرع في الوضوء، وعند غسل الوجه أشتُ أنني هل ذكرت البسملة في البداية، أم لا، فهل يتوجب على إعادة الوضوء، أم أواصل تكملة الوضوء؟

فأجاب رحمه الله تعالى : إذا شكّ الإنسان هل سَمَّى عند الوضوء، أم لم يسم فإنه يسمي حينئذ، ولا يضره ذلك شيئًا، وذلك لأن غاية ما فيه أن يُقال: إنه نَسي التسمية في أوله والإنسان إذا نسي التسمية في أول الوضوء، ثم ذكر في أثنائه، فإنه يسمي، ويبني على ما مضى من وضوئه.

ومع ذلك فإن أهل العلم – رحمهم الله – اختلفوا في التسمية في الوضوء؛ هل هي واجبة أم سنة؟ والأقرب أنها سُنة، وليست بواجبة؛ لأن الحديث الوارد فيها قال عنه الإمام أحمد رحمه الله: «لا يثبت في هذا الباب شيء».

وجميع الواصفين لوضوء النبي صلى الله عليه وسلم لم يذكروا التسمية فيما نعلم، وحينئذ تكون التسمية سنة؛ إن أتى بها الإنسان كان ذلك أكمل لوضوئه، وإن لم يأت بها فوضوؤه صحيح.

مطالب مرتبط:

(۱۴۲۲) حکم جاری کردن آب بر اعضایی که شستن آن در وضو واجب است بدون دست کشیدن بر آن

در وضو و غسل، واجب است که آب بر اعضای مورد نظر که طهارت آن واجب می‌باشد جاری شود اما دست کشیدن بر اعضا، واجب نیست اما اگر به این کار نیاز باشد، باید انجام شود...

ادامه مطلب …

(۱۳۹۹) آیا قطرات ادرار که بعد خروج از سرویس بهداشتی بر لباس می‌افتد، وضو را باطل می‌کند؟

این قطرات از دو حالت خارج نیست:....

ادامه مطلب …

(۱۴۰۶) زن چگونه باید سرش را در وضو مسح نماید؟

روش مسح سر در وضو برای زن همانند مرد است...

ادامه مطلب …

(۱۳۸۲) حکم کسی ‌که هنگام وضو (بسم الله) نگوید و بعد از وضو آن را به یاد آورد

کسی‌ که گفتن (بسم الله) را در ابتدای وضو فراموش کند و آن را پس از پایان وضو به یاد بیاورد، گناهی بر وی نیست و وضویش درست می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۱۳۷۸) حکم گفتن (بسم الله) در وضو چیست؟

گفتن (بسم الله) در وضو، مشروع است زیرا وضو از جمله کارهای مهم می‌باشد که اگر (بسم الله) در ابتدای آن گفته نشود، برکت آن کم شده و دچار نقص می‌گردد؛..

ادامه مطلب …

(۱۳۹۰) حکم دعای «اللهم اجعلنی من التوابین…» پس از وضو

بله، این دعا در احادیث وارد شده است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه