(۱۳۴۲) سوال: به یکی از کشورهای اسلامی رفتم و چیزی که خیلی از آن خوشم آمد این بود که مردمش به نماز جماعت سر وقت، بسیار پایبند بودند. اما چیزی که توجهم را جلب کرد، در مورد دستشویی رفتنشان بود. کنار هر مسجدی، دستشویی وجود داشت و آنها ایستاده در آنجا ادرار می‌کردند. این در حالی بود که دستشویی‌های عادی هم وجود داشت. چیزی که باعث شد بیشتر ناراحت شوم، این بود که آنها پس از این کار، بدون اینکه طهارت بگیرند، بلافاصله به وضو خانه می‌رفتند که وضو بگیرند و ظاهرا تصور می‌کنند که طهارت گرفتن فقط برای وقتی است که مدفوع کنند.خواهشمندم که اینها را نصیحت کنید و به آنها بگویید که باید قبل از وضو، حتما طهارت بگیرند.

جواب:

از این برادر تشکر می‌کنیم که به وضعیت مسلمانان توجه می‌کند و اینگونه توجه، بیانگر محبت و دلسوزی برای آن مردم است.

اما درباره‌ی کردار آن مسلمانان باید گفت که قضای حاجت به صورت ایستاده، با رعایت دو شرط، جایز است و اشکالی ندارد:

اول: بدن یا لباسشان آلوده نشود.

دوم: در برابر دیدگان مردم نباشد.

اما این‌ که بدون تمیز کردن خود با آب یا سنگ، می‌روند و وضو می‌گیرند، اشتباه بزرگی است که موجب عقوبت و عذاب قبر است. زیرا در صحیحین از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کنار دو قبر می‌گذشت و فرمود: «آن دو عذاب می شوند به خاطر گناهی كه آن را بزرگ نمی دانستند؛ یکی از آنها به دلیل عدم پرهیز از ادرار و دیگری به سبب سخن چینی عذاب می شود»[۱].

رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بیان نمود که این ‌دو مرد، به دو دلیل عذاب می‌برند؛ یکی از آنها، از ادرار پرهیز نمی‌کرد. همانند مردمی که وصفشان بیان شد. بسیاری از علماء بر این باورند که وضو زمانی درست است که شستن عورت و پاک کردن آن با سنگ و غیره به درستی انجام شده باشد. در نتیجه، این اشخاص نمازشان را با وضوی نادرستی ادا کرده‌اند و کسی‌ که نمازش را با وضوی نادرست بخواند، نمازش درست نیست و پذیرفته نمی‌شود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌فرماید: «الله نماز هیچ کدام از شما را وقتی که بی وضو شد، نمی‌پذیرد تا زمانی که وضو بگیرید».[۲]

پس به این برادران نصیحت می‌کنم که تقوا پیشه کنند و بعد از ادرار کردن، خود را تمیز کنند و عورت خود را با آب بشویند یا با چیزهای مباح، تمیز کنند؛ منظور از چیزهای مباح یعنی آن چیزهایی که تمیز کردن خود با آنها، مباح است. باید سه بار یا بیشتر، آنها را به محل نجاست بکشد تا طهارت حاصل شود. پاک نمودن خود با آن چیزهای مباح، جایگزین شستشو با آب است.

***

[۱] صحیح بخاری: کتاب الوضوء، باب ما جاء فی غسل البول، حدیث شماره (۲۱۸). صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب الدلیل علی نجاسة البول و وجوب الإستبراء منه، حدیث شماره (۲۹۲). از عبدالله بن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ لاَ يَسْتَتِرُ مِنَ الْبَوْلِ وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ».

[۲] صحیح بخاری: کتاب الحیل، باب فی الصلاة، حدیث شماره (۶۹۵۴). صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب وجوب الطهارة للصلاة، حدیث شماره (۲۲۵). از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «لَا يَقْبَلُ اللهُ صَلَاةَ أَحَدِكُمْ إِذَا أَحْدَثَ حَتَّى يَتَوَضَّأَ».