شنبه 23 شوال 1447
۲۱ فروردین ۱۴۰۵
11 آوریل 2026

(۷۹۰) حکم تلاوت قرآن بدون ترتیل

(۷۹۰) سوال: حکم کسی که قرآن را بدون ترتیل می‌خواند چون ترتیل بلد نیست، چیست؟

جواب:

ترتیل قرآن به دو صورت است:

یک: ترتیلی که در بیان حروف و واضح خواندن آنهاست. به طوری که هیچ حرفی ساقط نشود. این واجب است. به هیچ عنوان جایز نیست انسان قرآن را طوری تلاوت کند که باعث اسقاط برخی از حروف شود؛ مانند برخی که قرآن را چنان با سرعت می‌خوانند که گاهی واو، یا فاء یا لام یا هر حرف دیگری را تلفظ نمی‌کنند. از آن جهت درست نیست که این تلاوت با تلاوتی که بر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نازل شده، فرق دارد و ترس این می‌رود که در زمره‌ی کسانی قرار گیرد که فقط زبان در دهان می‌چرخانند تا بگویند قرآن تلاوت می‌کنیم.

دو: ترتیلی که در درجه‌ی بالاتری از اظهار حروف قرار دارد. در این ترتیل، صدای خارج شده از دهان، با تجوید زیبا می‌شود، یا اینکه سر هر آیه توقف می‌کند. این ترتیل، واجب نیست، بلکه مستحب است. اگر انسان رعایت کرد، تلاوتش کامل‌تر و پر فضیلت‌تر است. اگر هم رعایت نکرد، گناهی ندارد.

* * *

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ماحكم من قرأ القرآن ولم يرتل لعدم قدرته على الترتيل؟ أفيدونا بهذا مأجورين.

فأجاب رحمه الله تعالى: ترتيل القرآن على وجهين:

الوجه الأول: ما يكون به بيان الحروف وإظهارها بحيث لا يُسقط شيئًا من الحروف فهذا واجب، ولا يجوز للإنسان أن يقرأ على وجه يسقط فيه الحروف، كما يفعله بعض الناس من السرعة العظيمة التي يُخفي فيها الواو أحيانًا، أو الفاء أحيانًا، أو اللام أحيانًا، أو أي حرف من الحروف؛ لأنه إذا تلاه على هذا الوجه فقد تلاه على غير ما أنزل، فيُخشى أن يكون ممن يلوون ألسنتهم بالكتاب.

والوجه الثاني: فهو الترتيل الذي يكون أكثر من إظهار الحروف، بحيث يكون اللفظ مُحسَّنا بالتجويد، أو يقف عند كل آية، فهذا الترتيل ليس بواجب، ولكنه مستحب، إن فعله الإنسان فهو أكمل وأفضل، وإن لم يفعله فلا حرج عليه.

مطالب مرتبط:

(۷۸۸) آیا خواندن قرآن بدون تجوید، ثواب دارد؟

(۷۸۸) سوال: آیا خواندن قرآن بدون تجوید، اجر و ثوابی هم دارد؟ سوال دیگر اینکه آیا گذاشتن قرآن در مسجد، صدقه‌ی جاریه به حساب می‌آید یا خیر؟ جواب: بله، قرائت قرآن با تجوید، واجب نیست، بلکه سنت است که انسان برای قرآن خواندن، صدایش را زیبا کند. چون شایسته است انسان هنگام تلاوت قرآن، صدایش […]

ادامه مطلب …

(۷۹۱) حکم اشتباهات سهوی در قرائت قرآن

(۷۹۱) سوال: سائل می‌گوید: جوانی هستم که به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ ایمان دارم. پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را نیز تصدیق می‌کنم. بر نمازهای فرض مواظبت داشته و قرآن را زیاد تلاوت می‌کنم. اما وقتی بین قرائت خود و قاریانی که صدایشان را از رادیو می‌شنوم، مقایسه می‌کنم، می‌بینم اشتباهات زیادی دارم. آیا به خاطر اشتباهات غیر عمدی که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۸) منظور از تغنّی به قرآن در حدیث

(۷۹۸) سوال: خانمی پرسیده: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده: «لَيْسَ منَّا مَنْ لَمْ يتغنَّ بالقرآن».[۱] «از ما نیست کسی که قرآن را با صدای زیبا نخواند». منظور از تغنّی به قرآن در این حدیث چیست؟ جواب: در معنای این حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که فرموده: «لَمْ يتغنَّ بالقرآن» اختلاف وجود دارد. گفته شده: بدین معناست که […]

ادامه مطلب …

(۷۸۶) آیا رعایت نکردن احکام تجوید، گناه است؟

(۷۸۶) سوال: آیا جایز است کسی قرآن راتلاوت کند، اما برخی احکام تجوید را مراعات ننماید؟ جواب: بله، جایز است. البته تا زمانی که اشتباه حرکاتی نداشته باشد. اما اگر در خواندن حرکات، اشتباه کند، واجب است اشتباهش را تصحیح نماید. ولی رعایت تجوید، واجب نیست. تجوید یعنی قشنگ تلفظ کردن و شکی نیست که […]

ادامه مطلب …

(۷۹۴) آیا این دو حدیث با هم تضاد دارند؟

(۷۹۴) سوال: فرق بین این دو حدیث چیست: حدیث ام المومنین عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهَاکه می‌گوید: «کسی که قرآن بخواند و در آن لکنت داشته و خواندنش بر او سخت باشد، دو پاداش دارد».[۱] با حدیثی که می‌گوید: «چه بسا قرآن خوانی که قرآن او را لعنت می‌کند»[۲] ؟ جواب: در صورتی که حدیث دوم یعنی «چه […]

ادامه مطلب …

(۷۹۳) قرائت قرآن با وجود اشتباهات قرائتی

(۷۹۳) سوال: خانمی می‌گوید: در مکتب‌خانه‌های قدیمی، قرآن و نوشتن را آموخته‌ام. اما بدون اینکه حرکاتِ حروف را مراعات کنم. به همین خاطر وقتی قرآن می‌خوانم، زیاد اشتباه می‌کنم: «اَ» را «اُ» و «اِ» را «اَ» می‌خوانم. آیا به نظر شما با وجود این اشتباهات، باز هم به قرائت ادامه دهم یا دیگر قرآن نخوانم؟ […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه