(۶۸۴) سوال: در مورد کتاب «تنبیه الغافلین بأحادیث سید الأنبیاء والمرسلین» تألیف فقیه زاهد شیخ نصر الدین محمد بن ابراهیم سمرقندی رَحِمَهُ‌الله سوال دارم. آیا احادیثی که در آن آمده، صحیح هستند یا نه؟

جواب:

در این کتاب نیز مثل دیگر کتاب‌های موعظه، احادیث صحیح و حسن و ضعیف و موضوع روایت شده و به همین خاطر، مطالعه‌ی آن برای دانشجویانی خوب است که توانایی تشخیص بین احادیث مقبول و احادیث مردودی که در کتاب آمده را دارند تا با آگاهی، کتاب را مطالعه نماید و خدای ناکرده، مطالبی را به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نسبت ندهد که آنها را نگفته یا نسبت دادنشان به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم صحیح نیست. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «هر کس حديثي را از من نقل کند که به دروغ بودن آن آگاه است، خودش يکي از دروغگويان است».[۱] همچنین در روایت صحیح دیگری آمده که فرمودند: «هر کس که به عمد بر من دروغ بندد، جایگاهش را در آتش مهیا می‌کند».[۲]

بنا بر این توصیه می‌کنم کسی که از حدیث معلومات ندارد، این کتاب را مطالعه نکند. اما کسی که آن اندازه علم دارد تا بتواند احادیث صحیح مقبول و غیر مقبول را تشخیص داده و بداند که خواندن این کتاب مصلحتی برایش دارد، آن را بخواند و در صورتی که ببیند خواندن این کتاب، او را از خواندن کتاب‌های مفیدتر باز می‌دارد، وقتش را با خواندن این کتاب تلف نکند.

***

[۱] صحیح مسلم: المقدمة، باب وجود الروایة عن الثقات، از سمرة بن جندب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «مَنْ حَدَّثَ عَنِّي بِحَديثٍ يَرَى أَنَّهُ كَذِبٌ فَهُوَ أَحَدُ الكَاذِبينَ».

[۲] صحیح بخاری: کتاب العلم، باب إثم من کذب علی النبی، حدیث شماره (۱۰۷). صحیح مسلم: المقدمة، باب التحذیر من الکذب عن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، حدیث شماره (۲)، از عبدالله بن زبیر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا با این لفظ: «مَنْ كَذَبَ عَلَيَّ مُتَعَمِّداً فَلْيَتَبَوَّأْ مَقْعَدَهُ مِنَ النَّارِ».