شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۷۰۹) حکم حضور زن در دروس علمی مساجد

(۷۰۹) سوال: آیا برای یک زن مسلمان جایز است در مجالس علمی و دروس فقهی که در مساجد برگزار می‌شود، شرکت نماید؟ البته با توجه به این نکته که خانم با لباس شرعی و کاملا پوشیده از خانه خارج می‌شود.

دیگر اینکه: کدام یک بهتر است: حضور در این مجالس یا باقی ماندن در خانه؟ با توجه به اینکه ما امروزه بنا بر تمایل پدرها و مادرانمان برای تعلیم از خانه خارج شده و به دانشگاه و مدرسه می‌رویم و با توجه به اینکه حضور در این چنین مجالسی بسیار مفیدتر از مطالعه در خانه است. خواهشمندم در این زمینه ما را راهنمایی فرمایید.

جواب:

بله، برای زن جایز است که در مجالس علمی شرکت کند. چه این مجالس مربوط به علوم فقه باشد یا مجالس عقیده و توحید. جایز است زن در چنین مجالسی شرکت کند به شرط اینکه از عطر و آرایش استفاده نکرده باشد. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «هر زنی که از بوی خوش استفاده نموده، در نماز عشاء همراه ما حاضر نشود».[۱] همچنین باید در این مجالس، به دور از مردان بوده و با آنها مختلط نشود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: ، یعنی: «بهترین صف زنان، صف آخر و بدترین صفشان، صف اول است».[۲] به خاطر اینکه صف اول زنان به مردان نزدیک‌تر از صف آخر به آنها مردان است و به همین خاطر، صف آخر برای زنان، بهتر از صف اول است.

***

[۱] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب خروج النساء إلی المساجد إذا لم یترتب علیه فتنة، حدیث شماره (۴۴۴)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «أيُّمَا امْرأةٍ أصَابَتْ بَخُوراً فَلا تَشْهَدْ مَعَنا العِشاءَ».

[۲] صحیح مسلم: کتاب الصلاة، باب تسویة الصفوف، حدیث شماره (۴۴۰)، از ابوهریره رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ با این لفظ: «خَيْرُ صُفُوفِ النِّسَاءِ آخِرُهَا، وَشَرُّهَا أوَّلُهَا».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: هل يجوز للمرأة المسلمة أن تحضر مجالس العلم والدروس الفقهية في المساجد؟ علما بأنها تخرج إليها متسترة وبالزي الشرعي. وأيهما أفضل: حضورها لمثل هذه المجالس، أم بقاؤها في المنزل؟ علما بأننا الآن نخرج للتعليم في الجامعات والمدارس بناء على رغبة آبائنا وأمهاتنا، ومع العلم أيضًا بأن الاستفادة من هذه المجالس أكبر من الاستفادة من القراءة في المنازل. أرجو الإفادة حول هذا السؤال بارك الله فيكم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم يجوز للمرأة أن تحضر مجالس العلم، سواء كانت هذه العلوم من علوم الفقه العملي، أو من علوم الفقه العقدي المتصل بالعقيدة والتوحيد، فإنه يجوز لها أن تحضر هذه المجالس، بشرط أن لا تكون مُتَطَيِّبَةً ولا مُتبرجة ، لأن النبي صلى الله عليه وسلم قال: «أيما امرأة أصابت بخورًا فلا تشهد معنا العشاء»، ولا بد أن تكون بعيدة عن الرجال فلا تختلط.

بهم، لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم قال: «خير صفوف النساء آخرها وشرها أولها، وذلك لأن أولها أقرب إلى الرجال من آخرها، فصار آخرها خيرا من أولها.

مطالب مرتبط:

(۶۷۲) کتاب (ریاض الصالحین)چگونه کتابیست؟

(۶۷۲) سوال: شخصی در مورد کتاب (ریاض الصالحین) پرسیده که چگونه کتابی است؟ جواب: قبل از پاسخ به این سوال، دوست دارم به سائل و دیگر مسلمانان موضوعی را متذکر شوم. مهم‌ترین کتابی که باید به آن عنایت ورزید، قرآن است. صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم ده آیه از قرآن را که حفظ می‌کردند، تا زمانی که آن […]

ادامه مطلب …

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟

(۶۵۹) سوال: نظر شما در مورد تفسیر بغوی چیست؟ جواب: تفسیر بغوی تفسیر خوبی است و مشکلی ندارد. اما برادران شنونده را توصیه می‌کنم به کتاب مقدمه‌ی تفسیر، تالیف شیخ الاسلام ابن تیمیه مراجعه کنند. او در این کتاب در مورد تفاسیری که مطالعه کرده، به خوبی سخن گفته است. پس به این کتاب مراجعه […]

ادامه مطلب …

(۷۱۵) حضور در زنگ دینی معلم غیر ملتزم

(۷۱۵) سوال: از یکی از کشورهای عربی سوال آمده: مدرسی که دروس دینی را در مدرسه به ما یاد می‌دهد، کسی است که ریشش را تیغ زده و انگشتر طلا به دست می‌کند و در برخی از امور کوتاهی دارد. آیا جایز است در کلاس این معلم شرکت کنم؟ جواب: جواب این سوال متشکل از […]

ادامه مطلب …

(۶۶۵) کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه

(۶۶۵) سوال: نظرتان در مورد کتاب مجموع فتاوی شیخ الاسلام ابن تیمیه چیست؟ جواب: بدون شک این کتاب یکی از بهترین کتاب‌هاست. چون سخنان شخصی عالم و فقیه است. من به برادری که سوال کرده و همچنین شنوندگان توصیه می‌کنم که حتما کتاب‌های شیخ الاسلام ابن تیمیه و شاگرد ایشان، ابن قیم را بخرند. چون […]

ادامه مطلب …

(۷۲۱) حکم تحصیل در مدارس مختلط

(۷۲۱) سوال: من از سوریه هستم. تمام مدارسی که در استان ما وجود دارد، مدارس مختط هستند و دختران همه بی حجابند. امکان حرف نزدن با آنها هم وجود ندارد. چرا که در خلال کلاس‌های درس مجبور به این کار می‌شویم. سوالم این است: حکم شرع در این مورد چیست؟ جواب: بر تو واجب است […]

ادامه مطلب …

(۶۰۶) علمی که در قرآن و احادیث ذکر شده

(۶۰۶) سوال: منظور از علمی که احادیث و آیات قرآن آمده، چیست؟ جواب: علمی که شریعت اهل آن را مورد تمجید قرار داده و به آن تشویق نموده، علم به احکام الهی وقبل از آن آگاهی نسبت به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است؛ یعنی علم به اسماء وصفات والای او، و افعال نیکو و پسندیده‌ی او که […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه