سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۵۷) سوال: توصیه به کتب تفسیر

(۶۵۷) سوال: خواندن چه کتاب‌های تفسیری را به من و دانشجویان توصیه می‌کنید؟

جواب:

گرایش کتاب‌های تفسیر با یکدیگر متفاوت است؛ مثلا تفسیر ابن کثیر یکی از بهترین تفاسیر است، ولی او در این کتاب زیاد به لغت عربی از جهت بلاغت و إعراب و غیره عنایت نورزیده است.

تفسیر ابن جریر نیز طولانی است و روایاتی را که در خود گرد آورده، شامل صحیح و غیر صحیح بوده و خواندنش محتاج دانشجویی است که نسبت به علم رجال و سند، شناخت داشته باشد.

همچنین کتاب‌های تفسیر خوبی وجود دارند که متاسفانه منهجشان در عقیده، سالم نیست. مثل تفسیر زمخشری که از نظر بلاغت و لغت خوب است، اما از جنبه‌ی عقیده، سالم نیست و کلماتی در آن وجود دارد که انسان متوجه منظور آنها نمی‌شود. اما اگر آنها را به خاطر بسپرد، ممکن است بعدا متوجه منظورش بشود. حال ممکن است کسی این سخنان را پذیرفته و در نتیجه گمراه شود.

به همین خاطر دانشجو تا زمانی که در ابتدای طلب علم است، تفسیر ابن کثیر، یا تفسیر عبدالرحمن بن سعدی یا تفسیر ابوبکر جزایری را مطالعه کند. البته ممکن است تفاسیر دیگری مثل آنها یا بهتر از آنها نیز وجود داشته باشد.

سپس در صورتی که توفیق الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ شامل حالش شد و از لحاظ علمی توانمند شد و علم در وجودش چنان رسوخ پیدا کرد که توانست مسائلی را که در ایام دانشجویی به آنها دست نیافته، بفهمد، به هر تفسیری که خواست می‌تواند رجوع نماید.

***

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما هي كتب التفسير التي تنصحونني بقراءتها، وخصوصا لطلبة العلم، مأجورين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: كتب التفسير الحقيقة تختلف مشاربها، فتفسير ابن كثير من أحسن التفاسير، لكنه الله لا يعتني كثيرا باللغة العربية، – يعني: بالبلاغة وأوجه الإعراب وما أشبه ذلك-.

وتفسير ابن جرير – وهو أصل تفسير ابن كثير – أيضًا مطول، وفي الآثار الواردة فيه ما هو غثّ وسمين فيحتاج إلى طالب علم يكون له معرفة بالرجال والأسانيد.

وهناك كتب تفسير جيدة، لكن منهجها في العقيدة غير سليم، كتفسير الزمخشري، فهو جيد من حيث البلاغة واللغة، لكنه ليس بسليم من حيث العقيدة، وفيه كلمات تمر بالإنسان لا يعرف مغزاها لكنها إذا وقرت في قلبه فربما يتبين له مغزاها فيما بعد، ويكون قد استسلم لها فَيُضَل.

لذلك أرى أن طالب العلم يأخذ (تفسير ابن كثير رحمه الله) ما دام في أول الطلب، أو (تفسير الشيخ عبد الرحمن بن سعدي رحمه الله)، أو (تفسير أبي بكر الجزائري)، وهذا ما اطلعت عليه وقد يوجد تفاسير أخرى مثلها أو أحسن منها.

ثم إذا وفقه الله إلى علم واسع وملكة قوية يدرك بها ما لا يدركه في أيام الطلب فليراجع كل ما تيسر من التفاسير.

مطالب مرتبط:

(۶۵۴) سوال: کتابهای مفید در علم حدیث

(۶۵۴) سوال: لطفا کتاب‌های مفیدی که در زمینه‌ی حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نوشته شده‌اند را به من معرفی کنید. جواب: کتاب‌های حدیث که مطالعه‌ی آنها توصیه می‌شود، کتاب‌های صحیح معتمد نزد اهل علم هستند. کتاب‌هایی مثل: صحیح بخاری و صحیح مسلم، یا کتاب‌هایی که احادیث صحیح را گرد آورده و درجه‌ی صحتشان را بیان می‌کنند، […]

ادامه مطلب …

(۷۰۲) عمل برخی ملعمین در فصل امتحانات

(۷۰۲) خانمی پرسیده: معلم است و زیاد می شنود که همکارانش در مدرسه، وقت امتحانات که نزدیک می‌شود، جزوه‌ای از آنچه تدریس شده را آماده کرده و آن را برای دانش آموزان می‌خوانند و سوالات امتحان نیز از این جزوه طرح می‌شوند. آیا این کار جایز است؟ جواب: به هیچ عنوان جایز نیست که معلم […]

ادامه مطلب …

(۶۳۵) سوال: چگونگی حفظ کردن قرآن کریم

(۶۳۵) سوال: جناب شیخ من می‌خواهم قرآن را حفظ کنم. اما نمی‌دانم چطور این کار را انجام دهم. لطفا مرا راهنمایی کنید. جواب: روش حفظ قرآن به نسبت هر شخص و به نسبت استادی که نزد او حفظ می‌کند، متفاوت است. برای حفظ قرآن چندین روش وجود دارد. از جمله: اول: پنج آیه پنج آیه […]

ادامه مطلب …

(۶۹۵)تصحیح مفاهیم در باب دعا و طلب از مردگان

(۶۹۵) سوال: چه چیزی برای تصحیح مفاهیم در زمینه‌ی دعا و طلب کردن از مردگان، بر علما و طلاب علم واجب است؟ جواب: بر شیوخ و طلاب واجب است برای مردم توضیح دهند که این کار منکر و شرک به حساب می‌آید و مردگانی که از آنها طلب حاجت می‌کنند، هیچ فایده‌ای برایشان ندارند؛ چرا […]

ادامه مطلب …

(۶۱۶) برای طلب علم از کجا شروع کنم

(۶۱۶) سوال: طالب علم برای شروع طلب علم، از حفظ قرآن کریم آغاز کند یا خواندن کتاب‌های اهل علم؟ جواب: از حفظ قرآن شروع کند. هیچ چیز بهتر از حفظ قرآن برای کسی که می‌خواهد چیزی را حفظ کند، نیست. زیرا قرآن کلام الله عزوجل است و تلاوت آن عبادت به حساب می‌آید. تدبر در […]

ادامه مطلب …

(۶۶۷) کتاب (الروح) و (حادی الأرواح) از ابن قیم

(۶۶۷) سوال: نظرتان در مورد دو کتاب ابن قیم به نام‌های (الروح) و (حادی الأرواح) چیست؟ جواب: هر دو کتاب‌هایی بزرگ و مفید هستند. در هر دو کتاب، عبرت‌ها و احکام فقهی وجود دارد و هر دو جزء بهترین کتاب‌هایی است که نوشته شده‌اند. خود نویسنده یعنی ابن قیم چنان که همه می‌دانند، شخصی دانشمند […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه