(۵۴۸) حکم استفاده از الفاظ “عقيده‌ی طحاويه” یا “عقيده‌ی واسطيه”

(۵۴۸) سوال: : آیا نام (عقيده‌ی طحاويه یا عقيده‌ی واسطيه) ایرادی دارد؟ یکی از هم‌کلاسی‌هایم می‌گفت که این نام‌گذاری، جایز نیست زیرا خلاف سنت و توحید است. وی می‌گفت: مثلا چرا گفته نشود: “عقیده‌ی مسلمانان” یا “عقیده‌ی اهل سنت”؟ لطفا این مسئله را به طور مفصل، توضیح دهید.

جواب:

گفتن “عقيده‌ی واسطيه” یا “عقيده‌ی طحاويه” ایرادی ندارد زیرا این نام‌گذاری در واقع، نسبت دادن کتاب به مؤلف آن است؛ منظور این نیست که این، عقیده‌ی طحاوی رَحِمَهُ‌الله یا عقیده‌ی ابن تیمیه رَحِمَهُ‌الله است، بلکه منظور از عقيده‌ی طحاويه این است که امام طحاوی رَحِمَهُ‌الله آن‌ را به نگارش در آورده است و منظور از عقيده‌ی واسطیه این است که شیخ الاسلام ابن تيميه رَحِمَهُ‌الله آن را به درخواست یکی از قاضیان سرزمین واسط، تأیف نموده است که البته این اشکالی ندارد.

نام‌گذاری سوره‌ی البقره نیز چنین است؛ این سوره متعلق به البقره (گاو ماده) نیست بلکه سوره‌ای است که در آن از البقره یاد شده است. به همین خاطر وقتی که حَجَّاج بن یوسف ثقفی به جای این که بگوید: “سوره‌ی البقره” و “سوره‌ی النساء”، می‌گفت: “سوره‌ای که در آن از البقره یاد شده است” و “سوره‌ای که در آن از النساء یاد شده است”؛ سخن او را رد کرده و گفتند: (پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آن ‌را سوره‌ی البقره و سوره‌ی النساء نامیده است و صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم نیز آن را سوره‌ی البقره و سوره‌ی النساء نامیده‌اند). مهم این است که منظور از عقيده‌ی طحاويه، عقیده‌ی مختص به امام طحاوی رَحِمَهُ‌الله نیست بلکه امام طحاوي آن‌ را به نگارش در آورده است که همان عقیده‌ی مسلمانان است. عقيده‌ی واسطیه نیز چنین است.

***

تعداد بازدید: 23

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل قول “العقيدة الطحاوية” أو: “العقيدة الواسطية” فيه شيء؟ فقد ذكر لي أحد الزملاء بأن ذلك لا يجوز؛ لأنه يُخالف السنة والتوحيد، ولماذا لا يقال عقيدة المسلمين أو عقيدة أهل السنة. مثلا؟ أرجو توضيح ذلك بالتفصيل.

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم، لا حَرَج أن يقال: العقيدة الواسطية. أو العقيدة الطحاوية. لأنها من باب نسبة المصنف إلى مصنفه، وليس المراد بذلك عقيدة الطحاوي رحمه الله، أو عقيدة ابن تيمية رحمه الله، بل المراد العقيدة التي كتبها الطحاوي رحمه الله، والعقيدة التي كتبها شيخ الإسلام رحمه الله إجابة لأحد قضاة واسط، ولا حرج في ذلك.

ونظيرها سورة البقرة مثلا؛ فما هي سورة البقرة، بل هي سورة ذكرت فيها البقرة، ولهذا لما كان الحَجَّاج يقول: السورة التي يقال فيها – أو التي تذكر فيها- البقرة، والسورة التي تذكر فيها النساء بدلا من سورة البقرة والنساء، ردُّوا عليه فقالوا: إن النبي صلى الله عليه وسلم سماها سورة البقرة، وكذلك سماها الصحابة، وسموها سورة النساء وما أشبه ذلك. المهم أنه ليس المراد بذلك عقيدة الطحاوي رحمه الله، بل المراد العقيدة التي كتبها الطحاوي، وهي عقيدة المسلمين، وكذلك العقيدة الواسطية.