سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۸۰) حکم خواندن فاتحه بعد از اذان برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

(۴۸۰) سوال: لطفا در مورد این مسئله، توضیح دهید؛ در بیشتر مساجد سرزمین ما، بعد از اذان، همان دعای منقول از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را می‌خوانند و سپس می‌گویند: برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فاتحه بخوانید. آیا این کار، درست است یا بدعت؟

جواب:

اگر دعای منقول از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را بعد از اذان، با صدای بلند از بالای مناره می‌خوانند، سنت نیست اما اگر با صدای آرام می‌گویند، سنت است و فرقی ندراد شخص بر سر مناره یا روی زمین باشد؛ اما این‌که می‌گویند: (برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فاتحه بخوانید) بدعت  بسیار زشتی است که بعد از اذان نماز فجر و اذان هیچ نماز دیگری و بعد از نمازها و در هیچ جا و مکانی گفته نمی‌شود. خواندن فاتحه برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از دو وجه، بدعت است؛ زیرا:

اول: نادانی است زیرا کسی ‌که فاتحه را برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌خواند، می‌خواهد ثوابش به پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برسد، در حالی که پوشیده نیست که با وقتی ما سوره‌ی فاتحه را می‌خوانیم برای او نیز پاداشی مانند پاداش ما نوشته می‌شود لذا اصلا نیازی نیست که بگوییم: برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم است! زیرا ایشان ثواب را به دست آورده‌ است و با گفتن این جمله، فقط خود را از ثواب آن بی‌بهره کرده‌ایم.

دوم: صدقه دادن اعمال صالح و نیک مانند خواندن سوره‌ی فاتحه و… برای پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم را صحابه انجام نداده‌اند در حالی که آنان بیشتر از ما رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و انجام عمل صالح و خوب را دوست داشتند و مادامی که آن‌ها چنین کاری نکرده‌اند، باید آنان را الگوی خود قرار دهیم و از آنان پیروی کنیم. بنابراین نهی و منع می‌شود که انسان عمل صالح و خوبی را انجام دهد و آن را برای روح پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار دهد یا بگوید: ‌ای الله! ثواب این کار را برای پیامبرت محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار بده. به سؤال کننده نیز توصیه می‌کنم که با برادران مسلمانش که مؤذن هستند تماس برقرار کرده و به آنان خبر دهد که این کار، بدعت و نادانی است.

***


این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل من اليمن: أرجو منكم أن توضحوا لنا هذه كالتالي: عندنا في بلادنا في معظم المساجد بعد الأذان يدعون بالدعاء الوارد عن النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم و بعد الانتهاء منه يقولون الفاتحة على روح النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم فهل هذا العمل صحيح أم بدعة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: أما إذا كانوا يدعون الدعاء الوارد عن النبي – صلى الله عليه وعلى آله وسلم – بعد الأذان على رءوس المنارات فهذا ليس بسنة إذا جهروا به، أما سرًا فهو سُنة، سواء كنت في المنارة، أم في الأرض.

وأما قولهم: اقرءوا الفاتحة على روح النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- فهو بدعة منكرة، لا يقال بعد أذان الفجر، ولا بعد الأذان الآخر، ولا بعد الصلوات ولا في أي مكان. وقراءة الفاتحة على روح النبي صلى الله عليه وسلم بدعة لوجهين:

الوجه الأول: أنها سفه؛ لأن من قرأ الفاتحة على روحه أراد أن يثاب النبي صلى الله عليه وسلم ثواب القراءة، ومعلوم أن قراءتنا للفاتحة يكتب لرسول الله صلى الله عليه وسلم مثل ما نؤجر عليه، أي إنه يكتب له مثل أجورنا، وإذا كان يكتب له مثل أجورنا فلا حاجة أن نقول: إنها على روح النبي. لأنه قد حصل على الثواب، ويكون قولنا: على روحه. أننا حرمنا أنفسنا من ثوابها فقط، هذا من وجه.

الوجه الثاني: أن التصدق بالأعمال الصالحة الفاتحة وغيرها على النبي صلى الله عليه وعلى آله وسلم لم يفعله الصحابة رضي الله عنهم، الذين هم أشد حبا منا لرسول الله -صلى الله عليه وعلى آله وسلم – وهم أشد منا حبا لما فيه الخير له، وإذا كانوا لم يفعلوه فلنا فيهم أسوة.

وعلى هذا فينهى أن يجعل الإنسان أي عمل صالح يعمله لروح النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- أو يقول: اللهم اجعل ثوابه لنبيك محمد – صلى الله عليه وعلى آله وسلم- للوجهين الذين ذكرناهما. وإني أنصح هذا السائل بأن يتصل بإخوانه المؤذنين فيقول لهم: إن هذا أمر بدعة، وسفه من القول.

مطالب مرتبط:

(۴۵۲) دیدگاه شرع درباره‌ی قصاید و اشعاری که در مدح رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سروده می‌شود

درباره‌ی قصاید و اشعاری که در مدح رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سروده می‌شود، باید گفت: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم شایسته‌ی هر مدح و بزرگداشتی است. اما قصیده‌هایی که وی را از آن حدی که سزاوار آن است خارج می‌کند مانند غلو و زیاده‌روی افراطی، جایز نمی‌باشد.

ادامه مطلب …

(۴۳۲) راه تشخیص بدعت

آن چه در شریعت، ناپسند و نکوهیده است بدعت در عبادات است؛ بدین صورت که: انسان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را با چیزی عبادت کند که خود الله آن‌ را تشریع نکرده است...

ادامه مطلب …

(۴۴۵) حکم خواندن “دعای پیوند”

این دعاها هیچ اصل و دلیلی در سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ندارد، صحیح نیست و پایبندی به آن‌ برای هیچ کس جایز نیست بلکه انجام آن به عنوان عبادت برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۳۴) بدعت حسنه و بدعت سیئه

أعوذ بالله! (پناه بر الله!) هرگز بدعت حسنه و خوب، وجود ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۷۹) حکم دعا مؤذن مسجد هر پنج‌شنبه پیش از نماز عشاء

این کار بدون شک، بدعتی زشت و نادرست است که واجب است از آن نهی و دوری شود؛ زیرا در كتاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، سنت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و سنت خلفای راشدين، چنین چیزی وجود ندارد که البته هر چه در این سه مصدر وارد نشود، بدعت است.

ادامه مطلب …

(۴۷۷) حکم تلفظ و به زبان آوردن نیت در روزه‌ی واجب

تلفظ و به زبان آوردن نیت در هیچ عبادتی از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت نشده است؛ اصلا چرا نیت را به زبان بیاوریم؟ مگر جایگاه نیت، قلب نیست؟!

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه