(۳۰۵ سوال: در شریعت اسلامی، چه کسی فاسق برشمرده می‎‌شود؟

جواب:

فاسق است کسی‌ است که از طاعت الله و پیامبرش خارج شده است؛ که این خروج، دو نوع است:

نوع اول: فسق اكبر که همان کفر است:

مثالش در این فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آمده است: {أَفَمَنْ كَانَ مُؤْمِناً كَمَنْ كَانَ فَاسِقاً لا يَسْتَوُونَ * أَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَلَهُمْ جَنَّاتُ الْمَأْوَى نُزُلاً بِمَا كَانُوا يَعْمَلُونَ * وَأَمَّا الَّذِينَ فَسَقُوا فَمَأْوَاهُمُ النَّارُ كُلَّمَا أَرَادُوا أَنْ يَخْرُجُوا مِنْهَا أُعِيدُوا فِيهَا وَقِيلَ لَهُمْ ذُوقُوا عَذَابَ النَّارِ الَّذِي كُنْتُمْ بِهِ تُكَذِّبُونَ} [السجده: ۱۸-۲۰]: (آيا كسي كه با ايمان باشد، همچون كسي است كه فاسق باشد؟ نه، هرگز اين دو برابر نيستند! كساني ‌كه ايمان آوردند و کارهای درست انجام دادند، باغ‌هاي بهشت جاويدان از آنِ آن‌ها است؛ اين پذيرایي آن‌ها است در مقابل کارهایی كه انجام مي‏دادند؛ اما كساني‌كه فاسق شدند، جايگاه هميشگي آن‌ها آتش است که هرگاه بخواهند از آن بیرون روند، آن‌ها را به آن باز مي‏گردانند و به آن‌ها گفته مي‏شود: بچشيد عذاب آتشي را كه انكار مي‏كرديد) این فسق به معنای کفر است.

نوع دوم: فسق اصغر که به حدّ کفر نمی‌رسد:

مثالش در این فرموده‌ی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ آمده است: {وَلَكِنَّ اللَّهَ حَبَّبَ إِلَيْكُمُ الْإيمَانَ وَزَيَّنَهُ فِي قُلُوبِكُمْ وَكَرَّهَ إِلَيْكُمُ الْكُفْرَ وَالْفُسُوقَ وَالْعِصْيَانَ} [الحجرات: ۷]: (ولی الله ایمان را محبوب شما گردانید و آن ‌را در قلب‌هایتان زیبا نمود و کفر، فسق و سرکشی را در نظرتان زشت ساخت) بنابراین هر کدام از کفر، فسق و عصیان که پایین‌تر از فسق است را جداگانه ذکر نمود. مقصود فقها رَحِمَهُمُ‌الله در کتاب‌هایشان از این که می‌گویند: (شهادت و گواهی شخص فاسق، پذیرفته نمی‌شود) همین فسق است که به حد کفر نمی‌رسد و پایین‌تر از آن است.

***