پنج‌شنبه 25 جمادی‌الاول 1448
۱۴ آبان ۱۴۰۵
5 نوامبر 2026

۳۰۵ – استخوان‌هایی که هنگام حفاری زمین پیدا می‌شوند را چه کنیم؟

۳۰۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: مردی برای ساختن خانه‌اش، زمین را حفر می‌کند. در هنگام حفاری، به استخوان‌های برخورد می‌کند و آنها را بیرون می‌آورد. حکم این کارش چیست؟

جواب دادند: اگر یقین کند یا ظن غالبش بر این باشد که این استخوان‌ها، استخوان‌های اموات مسلمان است، برایش جایز نیست آنها را بیرون آورده و به جای دیگری ببرد. صاحبان آن قبرها احق به آن زمین از او هستند، زیرا از وقتی در آنجا دفن شده‌اند، مالک آن شده‌اند. جایز نیست کسی خانه‌اش را روی قبر مسلمانان بسازد. اگر یقین داشته باشد که در آن مکان، قبر وجود دارد، واجب است ساختمانی را که ساخته، خراب کند، و قبور را بدون هیچ بنایی بر آنها، رها کند. در مثل چنین حالاتی باید به اولیای امور مراجعه کرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(305) وسئل حَفِظَهُ‌الله تعالى : عن رجل حفر لتأسيس بيته فوجد عظاماً فأخرجها فما حكم عمله هذا؟

فأجاب قائلاً :إذا تيقن أو غلب على ظنه أنها عظام موتى مسلمين فإنه لا يجوز له نقل العظام، وأصحاب القبور أحق بالأرض منه ، لأنهم لما دفنوا فيها ملكوها ، ولا يحل له أن يبني بيته على قبور المسلمين ، ويجب عليه إذا تيقن أن هذا المكان فيه قبور أن يزيل البناء ، وأن يدع القبور لا بناء عليها . وفي مثل هذه الحال الواجب مراجعة ولاة الأمور.

مطالب مرتبط:

۲۸۹ – حکم طواف قبور و خواندن صاحبان آنها و نذر برای آنها

۲۸۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم کسی که با طواف حول قبور و خواندن صاحبان آنها و نذر برای آنها، و انجام دیگر عبادات برای قبور، آنها را می‌پرستد، چیست؟ جواب دادند: این سوال بزرگ و مهمی است، و جوابش نیاز به بسط دارد. به یاری الله می‌گوییم: اصحاب قبور به دو نوع […]

ادامه مطلب …

۲۹۱ – چگونگی پاسخ به قبر پرستانی که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند

۲۹۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه جواب قبر پرستانی را بدهیم که به دفن رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد نبوی استدلال می‌کنند؟ جواب دادند: از چند جهت: یک: مسجد بر قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بنا نشده، بلکه در زمان حیات ایشان ساخته شد. دو: رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مسجد دفن نشده، که گفته شود: […]

ادامه مطلب …

۲۹۵ – حکم نماز در مسجدی که قبر وجود دارد چیست؟

۲۹۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم نماز در مسجدی که قبر وجود دارد، چیست؟ جواب دادند: اگر این مسجد بر قبر بنا شده باشد، نماز خواندن در آن حرام، و خراب کردنش واجب است. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم، یهود و نصاری را لعنت کردند، زیرا قبرهای پیامبرانشان را مسجد کرده بودند، و لعنتشان […]

ادامه مطلب …

۳۰۷ – آیا زمانی که به میت در قبر سلام کنیم، روح میت در قبرش به او باز می‌گردد تا جواب سلام را بدهد؟

۳۰۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا زمانی که مسلمانی به میت در قبر سلام کند، الله تعالی روح میت را در قبرش به او باز می‌گرداند تا جواب سلام را بدهد؟ جواب دادند: در مورد سوالی که پرسیده شده، حدیث مرفوعی آمده که ابن عبدالبَرّ رَحِمَهُ‌الله آن را صحیح می‌داند. حدیث چنین است: […]

ادامه مطلب …

۳۰۴ – آیا درست است برای زیارت قبر پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم دعا کنیم؟

۳۰۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا مشروع است که انسان بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین قبر پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده» یا بگوید: «پروردگارا، مرا یکی از زائرین مسجد پیامبرت صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده»؟ جواب دادند: مشروع این است که بگوید مرا یکی از زائران مسجد پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم قرار ده؛ زیرا مسجد ایشان است […]

ادامه مطلب …

۲۹۰ – حکم نذر و تبرک جستن به قبور و اضرحه چیست؟

۲۹۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: حکم نذر و تبرک جستن به قبور و اضرحه چیست؟ جواب دادند: نذر، عبادت است و انجام دادن آن برای غیر الله جایز نیست و هر کس که نوعی از عبادات را برای غیر الله انجام دهد، مشرک و کافر است و الله، بهشت را بر او حرام […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه