۸۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا باید صفت «مَلل: ملالت» را برای الله عز و جل اثبات کنیم؟

جواب دادند: در حدیث از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمده است که فرمود: «همانا الله خسته و ملول نمی‌شود تا اینکه شما خسته و ملول شوید». برخی از علما گفته‌اند این حدیث دال بر اثبات ملالت برای الله است، اما ملالت الله مانند ملالت مخلوق نیست، چه اینکه ملالت مخلوق، نقص است؛ زیرا دال بر خستگی و به تنگ آمدن او از این چیز است. اما ملالت الله، صفت کمال بوده و نقصی در آن نیست و این را مانند صفات دیگری که بر وجه کمال، برای الله ثابت می‌کنیم، اجرا می‌نماییم و گر چه در حق مخلوق، کمال به حساب نمی‌آید.

همچنین عده‌ای از علما گفته‌اند که منظور از این فرموده‌ی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم: «ملول نمی‌شود تا اینکه شما ملول شوید»، این است که شما هر عملی انجام دهید الله به شما پاداش می‌دهد. پس هر چه می‌توانی عمل کن، زیرا الله از پاداش دادن به تو ملول نمی‌شود تا زمانی که تو از عمل کردن خسته شوی، و بر اساس این نظر، منظور از ملالت در حدیث، چیزی است که لازمه‌ی ملالت است، نه خودِ ملالت.

عده‌ای دیگر نیز گفته‌اند: این حدیث مطلقا هیچ دلالت بر اثبات صفت ملالت برای الله تعالی ندارد. زیرا اینکه کسی بگوید: بلند نمی‌شوم تا زمانی که تو بلند شوی، مستلزم بلند شدن شخص دوم نیست، و این حدیث نیز مستلزم ثبوت ملالت برای الله عز و جل نیست.

به هر حال بر ما واجب است معتقد باشیم که الله تعالی از هر صفت عیب و نقصی منزّه است. چه این صفت، ملالت یا هر صفت دیگری باشد، و وقتی ثابت شود که این حدیث دال بر صفت ملالت است، منظور ملالتی است که شباهتی با ملالت مخلوقات ندارد.