دوشنبه 4 شوال 1447
۳ فروردین ۱۴۰۵
23 مارس 2026

فتاوای اعتقادی و رد شبهات

۱۵۴ – آیا انسان مومن نیز شامل عذاب قبر می‌شود؟

۱۵۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر شامل مومن عاصی هم می‌شود یا فقط خاص به کفار است؟ جواب دادند: عذاب قبری که مستمر است، خاص منافق و کافر است. اما مومن عاصی، گاهی در قبرش مورد عذاب واقع می‌شود. زیرا در صحیحین از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم […]

ادامه مطلب …

۱۵۵ – اگر میت در قبر دفن نشود، آیا عذاب قبر به او می‌رسد؟

۱۵۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا اگر میت دفن نشد، و درندگان او را خوردند، یا باد، او را پخش کرد، عذاب قبر می‌شود؟ جواب دادند: بله، و عذاب بر روح خواهد بود. زیرا جسد ممکن است از بین رفته یا تلف و نابود شود. البته این امر، غیبی بوده و نمی‌توانم با […]

ادامه مطلب …

۱۵۶ – پاسخ به کسی که عذاب قبر را انکار می‌کند

۱۵۶ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: جواب کسی را که منکر عذاب قبر است و می‌گوید اگر قبری را باز کنید، می‌بینید که هیچ تغییر نکرده؛ نه تنگ شده و نه فراخ، چگونه باید داد؟ جواب دادند: از چند جهت جواب کسی که عذاب قبر را انکار می‌کند، و می‌گوید اگر قبر باز شود، […]

ادامه مطلب …

۱۵۷ – عذاب قبر دائم است یا تمام می‌شود؟

۱۵۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر دائم است یا تمام هم می‌شود؟ جواب دادند: اگر انسان کافر باشد، راهی برای رسیدن به نعیم ندارد و به صورت مستمر در عذاب است. اما اگر عاصی باشد و مومن، اگر در قبرش عذاب شود، به اندازه‌ی گناهانش عذاب می‌شود، و چه بسا عذاب […]

ادامه مطلب …

۱۵۸ – آیا عذاب قبر برای مومن گناهکار، کم می‌شود؟

۱۵۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر برای مومن عاصی، کم می‌شود؟ جواب دادند: بله، گاهی تخفیف یافته و کم می‌شود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر دو قبر گذشته و فرمودند: «این دو، عذاب می‌شوند و به خاطر چیز بزرگی که احتراز و اجتناب از آن مشکل باشد نیز عذاب نمی‌شوند؛ اما […]

ادامه مطلب …

۱۵۹ – عذاب قبر از امور غیبی است یا عینی؟

۱۵۹ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر، از امور غیبی است یا از امور شهادت[۱]؟ جواب دادند: عذاب قبر از امور غیبی است، و چه بسیار انسان‌هایی که در این قبرها عذاب می‌شوند و ما آن را حس نمی‌کنیم، و چه بسا همسایه‌های آنهایی که عذاب می‌شوند، در نعمت بوده و دری […]

ادامه مطلب …

۱۶۰ – آیا سوال میت در قبر، حقیقی بوده و در قبرش نشانده شده و مورد سوال قرار می‌گیرد؟

۱۶۰ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا سوال میت در قبر، حقیقی بوده و او در قبرش نشانده شده و مورد سوال قرار می‌گیرد؟ جواب دادند: بدون شک، سوال شدن میت در قبر حقیقی بوده و انسان در قبرش نشانده شده و مورد سوال قرار می‌گیرد. اگر کسی بگوید: قبر که تنگ است. پس […]

ادامه مطلب …

۱۶۱ – چگونه خورشید در روز قیامت نزدیک می‌شود اما مردم را نمی‌سوزاند؟

۱۶۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه خورشید در روز قیامت یک میل به مردم نزدیک می‌شود و آنها را نمی‌سوزاند، اما اگر الان یک وجب هم به زمین نزدیک‌تر شود، زمین را می‌سوزاند؟ جواب دادند: وظیفه‌ی انسان مومن در مورد خبرهای غیب، قبول و تسلیم است و نباید بپرسد: چگونه و چرا؟ – […]

ادامه مطلب …

۱۶۲ – درباره‌ی خلقت مجدد در روز قیامت

توضیحی راجع به فتوای قبلی (شماره‌ی ۱۶۱) که گقته شد وصف جسم انسان‌ها در روز قیامت با جسمی که در دنیا دارد، متفاوت است...

ادامه مطلب …

۱۶۳ – چطور با فرد مومن در روز قیامت مناقشه می‌شود؟

۱۶۳ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: جمع بین این دو حدیث چگونه است: «کسی که در محاسبه‌اش مناقشه شد، عذاب می‌شود»، روایت بخاری از حدیث عایشه، و حدیث مناقشه‌ی مومن در بخاری که آمده: «الله در روز قیامت، مومن را ستر نموده، می‌فرماید: چنین گناهی را به یاد می‌آوری؟ چنان گناه را به یاد […]

ادامه مطلب …

۱۶۴ – در روز قیامت، کافر چگونه مورد محاسبه قرار خواهد گرفت، در حالی که تکالیف شرعی از کافر خواسته نشده؟

۱۶۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: در روز قیامت، کافر چگونه مورد محاسبه قرار خواهد گرفت، در حالی که تکالیف شرعی از کافر خواسته نشده؟ جواب دادند: این سوال مبنی بر فهم غلط است. زیرا در قیامت از کافر همان چیزی مطالبه می‌شود که از مومن نیز مطالبه می‌شود. با این تفاوت که کافر، […]

ادامه مطلب …

۱۶۵ – آیا روز حساب، فقط یک روز است؟

۱۶۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا روز حساب، فقط یک روز است؟ جواب دادند: روز حساب، یک روز است. اما مقدار آن به اندازه‌ی پنجاه هزار سال است. چنان که الله تعالی می‌فرماید: {سَأَلَ سَائِلٌ بِعَذَابٍ وَاقِعٍ . لِلْكَافِرِينَ لَيْسَ لَهُ دَافِعٌ . مِنَ اللَّهِ ذِي الْمَعَارِجِ . تَعْرُجُ الْمَلَائِكَةُ وَالرُّوحُ إِلَيْهِ فِي […]

ادامه مطلب …