سه‌شنبه 21 صفر 1448
۱۳ مرداد ۱۴۰۵
4 آگوست 2026

۱۶۲ – درباره‌ی خلقت مجدد در روز قیامت

۱۶۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: شما در فتوای سابق خود، شماره‌ی «۱۶۱» گفتید که وصف جسم انسان‌ها در روز قیامت با جسمی که در دنیا دارد، متفاوت است. این در حالی است که الله عز و جل می‌فرماید: {كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ}[۱]، یعنی: {همان طور که در آغاز شما را خلق کرد، (به سویش) باز می‌گردید}. از شما خواستار توضیحی در این باره هستیم.

جواب دادند: این با چیزی که گفتیم تناقضی ندارد. زیرا منظور از این فرموده‌ی الله تعالی: {كَمَا بَدَأَكُمْ تَعُودُونَ} ، یعنی: {همان طور که در آغاز شما را خلق کرد، (به سویش) باز می‌گردید}، از جنبه‌ی خلقت است. این آیه مانند آیه‌ی دیگری است که می‌فرماید: {وَهُوَ الَّذِي يَبْدَأُ الْخَلْقَ ثُمَّ يُعِيدُهُ وَهُوَ أَهْوَنُ عَلَيْهِ}[۲]، یعنی: {و او کسی است که خلقت را آغاز می‌کند، و سپس تکرارش می‌نماید، و این کار برای او آسان‌تر است}. بنا بر این، معنی آیه این است که همان طور که شما را خلق کرد، و بر خلقت شما توانا بود، با قدرت الله همان طور دوباره بر انگیخته می‌شوید.


[۱]  – سوره أعراف، آیه «۲۹».

[۲] – سوره روم، آیه «۲۷».

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

(162) سئل فضيلة الشيخ : قلتم في الفتوى السابقة رقم “161” : إن الأجسام تبعث يوم القيامة لا على الصفة التي هي عليها في الدنيا، والله – عَزَّوَجَلَّ – يقول : (كما بدأكم تعودون) (سورة الأعراف ، الآية “29”) فنأمل من فضيلتكم توضيح ذلك؟

فأجاب فضيلته : هذا لا يشكل على ما قلنا ؛ لأن المراد بقوله: (كما بدأكم تعودون) من حيث الخلق فهو كقوله : (وهو الذي يبدأ الخلق ثم يعيده وهو أهون عليه) (سورة الروم ، الآية “27”) فالمعنى أنه كما بدأ خلقكم وقدر عليه فإنكم تعودون كذلك بقدرة الله عَزَّوَجَلَّ .

مطالب مرتبط:

۱۷۱ – چرا الله جَلَّ‌جَلَالُهُ در روز قیامت عده‌ای را از آتش نجات می‌دهد که «هیچ خیری انجام نداده‌اند»؟

۱۷۱ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد این فرموده‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم سوال شد: «الله تعالی می‌فرماید: ملائکه و انبیاء و مومنان شفاعت کردند، و کسی جز ارحم الراحمین باقی نماند. پس جماعتی از اهل آتش را گرفته و از آن خارج می‌کند که هیچ خیری انجام نداده‌اند»، روایت مسلم. معنی این قسمت از حدیث چیست: […]

ادامه مطلب …

۱۸۵ – آیا عذاب جهنم حقیقی است یا اینکه اهل جهنم مانند سنگ دردی احساس نمی‌کنند؟

۱۸۵ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب جهنم حقیقی است یا اینکه اهل جهنم در آنجا مانند سنگ هستند و دردی را احساس نمی‌کنند؟ جواب دادند: بدون شک عذاب اهل جهنم حقیقی است و کسی که غیر از این بگوید، اشتباه می‌کند و از حق دور شده است. اهل جهنم در آنجا عذاب […]

ادامه مطلب …

۱۷۲ – سرانجام اهل فتره (کسانی که پیامبری به آنها فرستاده نشده) چیست؟

۱۷۲ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله در مورد سرانجام اهل فتره سوال شد. جواب دادند: صحیح این است که اهل فتره دو قسم هستند: قسم اول: کسی که حجت بر او اقامه شده و آن را فهمید. اما با این حال، از آنچه پدرانش را بر آن یافته پیروی کند. چنین شخصی هیچ عذری ندارد و […]

ادامه مطلب …

۱۶۷ – توضیحی در حدیث فضیلت ساق ابن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ

۱۶۷ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: چگونه بین سخن قاضی عیاض که می‌گوید: آنچه روز قیامت وزن می‌شود، عمل است، با فرموده‌ی پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم که وقتی ساق عبدالله بن مسعود پیدا شد، فرمود: «والله که این در میزان، از کوه أحد سنگین‌تر است»، جمع بندی کنیم؟ جواب دادند: در جواب باید گفت: یا این […]

ادامه مطلب …

۱۵۸ – آیا عذاب قبر برای مومن گناهکار، کم می‌شود؟

۱۵۸ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر برای مومن عاصی، کم می‌شود؟ جواب دادند: بله، گاهی تخفیف یافته و کم می‌شود. زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بر دو قبر گذشته و فرمودند: «این دو، عذاب می‌شوند و به خاطر چیز بزرگی که احتراز و اجتناب از آن مشکل باشد نیز عذاب نمی‌شوند؛ اما […]

ادامه مطلب …

۱۵۴ – آیا انسان مومن نیز شامل عذاب قبر می‌شود؟

۱۵۴ – از شیخ رَحِمَهُ‌الله سوال شد: آیا عذاب قبر شامل مومن عاصی هم می‌شود یا فقط خاص به کفار است؟ جواب دادند: عذاب قبری که مستمر است، خاص منافق و کافر است. اما مومن عاصی، گاهی در قبرش مورد عذاب واقع می‌شود. زیرا در صحیحین از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا روایت شده رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم […]

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه