پنج‌شنبه 17 شعبان 1447
۱۶ بهمن ۱۴۰۴
5 فوریه 2026

(۶۷۱۵) حکم شرعی مواجهه با تقلب هم‌کلاسی‌ها و گزارش آن به معلم

(۶۷۱۵) سوال: او دانش‌آموز دبیرستانی است و در ایام امتحانات برخی از دانش‌آموزان تقلب می‌کنند او چکار باید کند؟ آیا به معلم گزارش دهد؟ آیا گناهی بر او است؟ و اگر دانش‌آموزان از این موضوع باخبر شوند، ممکن است او را نفرین کنند آیا این دعا مستجاب می‌شود؟

جواب:

اگر دانش‌آموزی در جلسه امتحان کسی را در حال تقلب ببیند، بر او واجب است که موضوع را به مراقب امتحان گزارش دهد و اگر این گزارش نتیجه‌ای نداشت، باید به مدیر اطلاع دهد و سکوت در برابر این موضوع حلال نیست، زیرا تقلب از گناهان کبیره است چنانچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا»[۱]: (کسی که ما را فریب دهد، از ما نیست).

و هنگامی که از گناهان کبیره است، امری منکر است و نهی از منکر واجب است و اگر دانش‌آموز موضوع را به کسی که می‌تواند  او را مجازات کند، گزارش دهد و متقلب مجازات شود، متقلب در اینجا مظلوم نیست بلکه به نوعی کمک شده است، زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِما أَوْ مَظْلُومًا. قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ نَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ»[۲]: (برادرت را یاری کن، چه ظالم باشد و چه مظلوم؛ (اصحاب) گفتند: ‌ای رسول الله، مظلوم را یاری می‌دهیم اما چگونه ظالم را یاری کنیم؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: دست او را از ظلم بازدار).

اگر متقلب کسی که او را گزارش داده است نفرین کند، این دعا مستجاب نمی‌شود زیرا او در آن گناه‌کار و ظالم است و الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ} [سوره البقرة: ۲۵۸]: (و الله قوم ستمگر را هدایت نمی‌کند) و الله: {لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ} [سوره اﻷنعام: ۲۱]: (ستمکاران رستگار نخواهند شد) لذا دعای او هرگز مستجاب نخواهد شد.


[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: إنها طالبة في المرحلة الثانوية، وفي أيام الامتحانات تقوم البعض من الطالبات بالغش فماذا تفعل؟ هل تقوم بإخبار المُعَلَّمَة؟ وهل عليها شيء ؟ وإذا عَرَفَت الطالبات بذلك، فقد يدعون عليها، فهل هذه الدعوة تستجاب؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا رأى الطالب، أو الطالبة مَن يَغُشُ في صالة الامتحان، فالواجب أن يرفع أمره إلى المراقبة، أو المراقب، وإذا لم يُجدِ ذلك شيئا، فليرفعه إلى المدير أو المديرة، ولا يحل له السكوت على ذلك، لأن الغش من كبائر الذنوب قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم-: «مَنْ غَشَّنَا فَلَيْسَ مِنَّا».

وإذا كان من كبائر الذنوب، فهو منكر والنهي عن المنكر واجب، وإذا رفع الطالب الأمر إلى من يُمكنه أن يعاقب على ذلك، ثم عُوقب هذا الغاش، فإن ذلك الغاش ليس مظلوما بهذا، بل هو منصور، لأن النبي صلى الله عليه وسلم لما قال: «انْصُرْ أَخَاكَ ظَالِا أَوْ مَظْلُومًا». قَالُوا: يَا رَسُولَ اللَّهِ، هَذَا نَنْصُرُهُ مَظْلُومًا، فَكَيْفَ تَنْصُرُهُ ظَالِما؟ قَالَ: «تَأْخُذُ فَوْقَ يَدَيْهِ».

وإذا دعا الغاش على من أخبر عنه، فإن دعوته لا تُقبل، لأنه آثم فيها وظالم، والله تعالى ﴿ وَٱللَّهُ لَا یَهۡدِی ٱلۡقَوۡمَ ٱلظَّـٰلِمِینَ ﴾ [البقرة: ٢٥٨]. وأخبر -سبحانه وتعالى – أنه ﴿ لَا یُفۡلِحُ ٱلظَّـٰلِمُونَ ﴾ [الأنعام: ٢١]، فدعاؤه لن يستجاب.

مطالب مرتبط:

(۶۷۲۵) حکم دانش‌آموزان در برابر رفتار تحقیرآمیز و گفتار نامناسب معلم

اینکه این معلم همچنان در این مدرسه به تدریس ادامه دهد: جایز نیست که او را به عنوان معلم تأیید کنند و بر مدیر مدرسه واجب است که او را به مقامات بالاتر گزارش دهد تا از آموزش و تدریس کنار گذاشته شود...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۳) آیا در صبحانه خوردن جمعی معلمین در زنگ استراحت اول مشکلی دارد؟

اگر آنها در تعهدی که به‌واسطه‌ی قرارداد بین آنها و دولت بر آن‌ها واجب گشته خللی ایجاد شود، این حرام است...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۰) از شما می‌خواهیم که برادران مدرسین را نصیحت و راهنمایی کنید؟

نصیحت من به برادران مدرسینم این است که تقوای الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را در کارشان رعایت نمایند و آن با اخلاص برای الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌باشد و این که قصدشان از تعلیم زنده کردن شریعت الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و فایده رساندن به بندگان الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد...

ادامه مطلب …

(۶۶۹۴) حکم ترک تلاوت قرآن به دلیل اشتغال به کار و تدریس

اگر امکان جمع بین خواندن قرآن و انجام وظایف تدریس وجود داشته باشد، این بهترین است اما اگر این امکان وجود نداشته نباشد، انجام وظایف تدریس اولویت دارد، زیرا انجام تدریس یک وظیفه واجب‌شده بر بنده است و خواندن قرآن از سنت‌هاست...

ادامه مطلب …

(۶۷۰۱) حکم صدقه دادن از حقوق معلم در صورت کوتاهی در انجام وظیفه

کسی که در انجام وظیفه شغلی خود کوتاهی کرده است، باید به سوی الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کند و وظیفه شغلی خود را به درستی انجام دهد و نباید در حضور به موقع کوتاهی کند یا در خروج از کار عجله کند و نباید در انجام وظیفه در هنگام کار اهمال کند...

ادامه مطلب …

(۶۷۱۴) نصایح شما برای دانش‌آموزان در ایام امتحانات چیست؟

نصیحت من به دانش‌آموزان در ایام امتحانات، غیر از امتحانات و در ایام تعطیلات این است که تقوای الله  سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را رعایت نمایند و نیت خود را در طلب علم خالص برای او قرار دهند و در امتحانات امانت‌دار باشند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه