(۶۵۸۲) سوال: شخصی در حالی که ما در مسجد بودیم، سلام کرد و برخی جواب او را داده و برخی نیز با صدای آهسته جواب او را دادند، حکم کسانی که جواب او را با صدای آهسته داده‌اند، چیست؟ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به شما جزای خیر دهد.

جواب:

در این‌باره که کسی وارد مسجد شود و به همه سلام کند، سنت خاصی به من نرسیده‌ است ولی در سنت وارد شده، هر کسی که نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم حاضر می‌شد، بر او سلام می‌کرد همانطور که در حدیث آمده است مردی وارد مسجد شد و نماز را بدون طمأنینه خواند سپس نزد رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم آمد و به او سلام کرد و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به او جواب داد و فرمود: «ارْجِعْ فَصَلِّ؛ فَإِنَّكَ لَمْ تُصَلِّ»[۱]: (بازگرد و نماز بخوان که تو نماز نخواندی) و این حدیث مشهور می‌باشد و علما اسم آن را حدیث (المُسيء فی صلاته) گذاشته‌اند.

ولی اگر هنگامی که وارد مسجد شد و نزد آن‌هایی که نشسته‌اند، رفت و سلام کرد، ممکن است گفته شود: این مشروع می‌باشد.

براساس عمومات در این حالت واجب است که یکی از حاضرین جوابي بدهد که آن را بشنود چون الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَإِذَا حُیِّیتُم بِتَحِیَّةࣲ فَحَیُّوا۟ بِأَحۡسَنَ مِنۡهَاۤ أَوۡ رُدُّوهَاۤ} [سوره النساء: ۸۶]: (و چون شما را تحیت (و سلام) گویند، پس پاسخی بهتر و یا همانند آن بدهید) و جوابی که شنیده ‌نشود، فایده‌ای ندارد و کفایت نمی‌کند.

بنابراین آن‌هایی که جواب داده‌اند کفایت كرده و نیازی نیست که همه جواب دهند بلکه می‌گوییم: این که همه جواب دهند، خوشایند نیست چون ممکن است بعضی از مردم در حال نماز خواندن باشند و این‌که همه جواب دهند، بر آن‌هایی که نماز می‌خوانند تشویش ایجاد می‌کند.

[۱] صحيح بخاری: كتاب الأذان، باب وجوب القراءة للإمام والمأموم في الصلوات كلها، في الحضر والسفر، شماره (٧٢٤)، و صحیح مسلم: كتاب الصلاة، باب وجوب قراءة الفاتحة في كل ركعة، شماره (۳۹۷).