شنبه 8 ربیع‌الثانی 1448
۲۸ شهریور ۱۴۰۵
19 سپتامبر 2026

(۶۶۱۴) حکم خوابیدن بر شکم چیست؟

(۶۶۱۴) سوال: حکم خوابیدن بر شکم چیست؟ و صحت حدیث أبو ذر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که در آن می‌فرماید: «مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: يَا جُنَيْدِبُ إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کنار من گذشت و بر شکم خوابیده‌ام که پایش را به من زد و فرمود: ‌ای جنیدب این حالت خوابیدن اهل دوزخ است) چگونه‌ می‌باشد و اگر انسان از روی فراموشی این‌گونه خوابید، گناه‌کار است؟

جواب:

در مورد این حدیث حضور ذهن ندارم اما بر شکم خوابیدن اشکالی ندارد مخصوصا اگر که به آن نیاز باشد زیرا انسان گاهی اوقات به خاطر بیماری یا  غرغر معده و مانند آن نیاز دارد که بر شکم بخوابد اما اگر نیازی نباشد بهتر است که بر پهلوی راست بخوابد چون: «أَنَّ النَّبِيّ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ يَعْنِي الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ: تَجْمَعُ – عِبَادَكَ»[۲]: (وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به رختخوابش می‌رفت، دست راستش را زير گونه‌اش قرار می‌داد و سپس می‌فرمود: يا الله، در آن روز که بندگانت را برمی‌انگيزی – جمع می‌کنی- مرا از عذاب خويش محافظت بفرما). همانطور که در حدیث براء بن عازب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است.


[۲] سنن ابن ماجه: كتاب الدعاء، باب ما يدعو به إذا أوى إلى فراشه، شماره (۳۸۷۷).

[۱] سنن ابن ماجه: كتاب الأدب، باب النهي عن الاضطجاع على الوجه، شماره (٣٧٢٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم النوم على البطن؟ وما صحة حديث أبي ذر رضي الله عنه الذي قَالَ فيه مَرَّ يَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: «يَا جُنَيْدِبُ، إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ». وإذا نام الإنسان ناسيا فهل يأثم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الحديث فلا يحضرني، وأما النوم على البطن فلا بأس به، لا سيما إذا كان هناك حاجة لأنه أحيانا يحتاج الإنسان أن ينام على بطنه لمرض فيه أو قرقرة، وما أشبه ذلك، وأما بدون حاجة فالأفضل أن ينام الإنسان على جنبه الأيمن، فَالرَّسُولُ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ – يَعْنِي الْيُمْنَى – تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: «قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ تَجْمَعُ – عِبَادَكَ». كما في حديث البراء بن عازب رضي الله عنه.

مطالب مرتبط:

(۶۶۲۲) حکم سفر طولانی بدون همراه چیست؟

سفرهایی که در آن مسیر رهگذرهایی زیادی قرار دارند، در حقیقت تنهایی به حساب نمی‌آید زیرا مردم در آن مسیر بسیار عبور می‌کنند...

ادامه مطلب …

(۶۵۸۶) حکم استفاده از تحیت‌های غیرشرعی به جای سلام اسلامی

این یا از جهل است یا از سهل‌انگاری است؛ لذا اینکه برخی مردم این کار را انجام می‌دهند یا به خاطر جهلشان به نسبت امر مشروع می‌باشد یا به خاطر سهل‌انگاری و عدم اهمیت به آن است که هر دوی آن مذموم است...

ادامه مطلب …

(۶۶۱۸) آداب خمیازه کشیدن پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم

چیزی از قول ایشان وارد گشته است این می‌باشد هنگامی که مرد یا زنی خمیازه بکشد، اگر توانست جلوی باز شدن دهانش را بگیرد و اگر نتوانست دست راست یا چپش را بر دهانش بگذارد....

ادامه مطلب …

(۶۶۰۵) حکم برگزاری کرامت اربعین پس از ایام نفاس

بدعت نیست و این کار خوشحالی است که از عادت‌ها پیروی می‌کند ولی شایسته نیست که در آن اسراف و زیاده‌روی صورت گیرد...

ادامه مطلب …

(۶۵۸۰) احکام سلام به امام و مأمومین هنگام خروج از مسجد پیش از اذکار پس از نماز

آنچه برخی مردم انجام می‌دهند وقتی که سلام نماز را دادند، در حالی که نشسته‌‌اند بدون این‌که ترک کنند، به امام سلام می‌کنند، این بدعت می‌باشد و مشروع نیست چون که سببی ندارد و سلام نماز کفایت آن را می‌کند....

ادامه مطلب …

(۶۶۱۲) حکم خوردن غذا بر روی صندلی

خوابیدن بر روی تخت و بر سر سفره خوردن و نشستن بر روی صندلی اشکالی ندارد مادامی که به حد اسراف نرسد و این برای آن است که اصل در غیر عبادات حلال بودن آن می‌باشد تا زمانی که دلیلی برای منع آن وجود داشته باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه