جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۶۶۱۴) حکم خوابیدن بر شکم چیست؟

(۶۶۱۴) سوال: حکم خوابیدن بر شکم چیست؟ و صحت حدیث أبو ذر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که در آن می‌فرماید: «مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: يَا جُنَيْدِبُ إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کنار من گذشت و بر شکم خوابیده‌ام که پایش را به من زد و فرمود: ‌ای جنیدب این حالت خوابیدن اهل دوزخ است) چگونه‌ می‌باشد و اگر انسان از روی فراموشی این‌گونه خوابید، گناه‌کار است؟

جواب:

در مورد این حدیث حضور ذهن ندارم اما بر شکم خوابیدن اشکالی ندارد مخصوصا اگر که به آن نیاز باشد زیرا انسان گاهی اوقات به خاطر بیماری یا  غرغر معده و مانند آن نیاز دارد که بر شکم بخوابد اما اگر نیازی نباشد بهتر است که بر پهلوی راست بخوابد چون: «أَنَّ النَّبِيّ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ يَعْنِي الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ: تَجْمَعُ – عِبَادَكَ»[۲]: (وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به رختخوابش می‌رفت، دست راستش را زير گونه‌اش قرار می‌داد و سپس می‌فرمود: يا الله، در آن روز که بندگانت را برمی‌انگيزی – جمع می‌کنی- مرا از عذاب خويش محافظت بفرما). همانطور که در حدیث براء بن عازب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است.


[۲] سنن ابن ماجه: كتاب الدعاء، باب ما يدعو به إذا أوى إلى فراشه، شماره (۳۸۷۷).

[۱] سنن ابن ماجه: كتاب الأدب، باب النهي عن الاضطجاع على الوجه، شماره (٣٧٢٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم النوم على البطن؟ وما صحة حديث أبي ذر رضي الله عنه الذي قَالَ فيه مَرَّ يَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: «يَا جُنَيْدِبُ، إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ». وإذا نام الإنسان ناسيا فهل يأثم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الحديث فلا يحضرني، وأما النوم على البطن فلا بأس به، لا سيما إذا كان هناك حاجة لأنه أحيانا يحتاج الإنسان أن ينام على بطنه لمرض فيه أو قرقرة، وما أشبه ذلك، وأما بدون حاجة فالأفضل أن ينام الإنسان على جنبه الأيمن، فَالرَّسُولُ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ – يَعْنِي الْيُمْنَى – تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: «قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ تَجْمَعُ – عِبَادَكَ». كما في حديث البراء بن عازب رضي الله عنه.

مطالب مرتبط:

(۶۵۹۱) نظرتان در مورد کسی که سلام نمی‌کند مگر با صدایی پایین یا با صدایی که از او شنیده نمی‌شود جیست؟

افشای سلام یعنی اظهار و إعلان آن، پس شکی نیست کسی که سلام را به گونه‌ای می‌کند که فقط صدای سوتی از او شنیده می‌شود، افشایی که شایسته‌ی سلام بوده را به جا نیاورده است...

ادامه مطلب …

(۶۶۲۶) آیا جایز است که در مجلس زنان بشینم که مجمل صحبتشان غیبت و سخن‌چینی است؟

برای انسان جایز نیست که در مجلسی بشیند که در آن غیبت و سخن‌چینی است مگر این که بخواهد آن‌ها را از آن منع کند و توانایی آن را نیز داشته باشد که در این صورت در آن مجلس حاضر گردد و آن‌ها را از آن منکر نهی نماید....

ادامه مطلب …

(۶۶۰۱) حکم برخاستن برای استقبال واردشوندگان به مجلس در سنت نبوی

روش رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این‌باره این‌ بوده که برای هیچ کس بلند نمی‌شده و خوشش نمی‌آمده که کسی برای او بلند شود.....

ادامه مطلب …

(۶۶۰۳) حکم نوشیدن در حالتی که انسان ایستاده است، چیست؟

شکی نیست که نشسته نوشیدن افضل است بلکه ایستاده نوشیدن مکروه می‌باشد مگر اینکه نیازی باشد...

ادامه مطلب …

(۶۵۹۴) اگر مردی به شخصی سلام نماید درحالی که کسی دیگر آن سلام را بشنود، آیا برای او جواب دادن به آن واجب است؟

اگر شخصی به کسی (معین) سلام نماید، لازم نیست که کسی دیگر جواب آن را بدهد چون که او، مقصود این سلام نبوده است ...

ادامه مطلب …

(۶۵۹۸) حکم جواب دادن سلام با صیغه‌ی (وعلیهم السلام) چیست؟

جواب دادن با این صیغه صحیح نیست چون که جواب سلام کننده را نداده است برای اینکه (ه) ضمیر غائب است نه مخاطب (حاضر)...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه