شنبه 22 ذیقعده 1447
۱۹ اردیبهشت ۱۴۰۵
9 می 2026

(۶۶۱۴) حکم خوابیدن بر شکم چیست؟

(۶۶۱۴) سوال: حکم خوابیدن بر شکم چیست؟ و صحت حدیث أبو ذر رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ که در آن می‌فرماید: «مَرَّ بِيَ النَّبِيُّ وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: يَا جُنَيْدِبُ إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ»[۱]: (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از کنار من گذشت و بر شکم خوابیده‌ام که پایش را به من زد و فرمود: ‌ای جنیدب این حالت خوابیدن اهل دوزخ است) چگونه‌ می‌باشد و اگر انسان از روی فراموشی این‌گونه خوابید، گناه‌کار است؟

جواب:

در مورد این حدیث حضور ذهن ندارم اما بر شکم خوابیدن اشکالی ندارد مخصوصا اگر که به آن نیاز باشد زیرا انسان گاهی اوقات به خاطر بیماری یا  غرغر معده و مانند آن نیاز دارد که بر شکم بخوابد اما اگر نیازی نباشد بهتر است که بر پهلوی راست بخوابد چون: «أَنَّ النَّبِيّ كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ يَعْنِي الْيُمْنَى تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: اللَّهُمَّ قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ: تَجْمَعُ – عِبَادَكَ»[۲]: (وقتی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به رختخوابش می‌رفت، دست راستش را زير گونه‌اش قرار می‌داد و سپس می‌فرمود: يا الله، در آن روز که بندگانت را برمی‌انگيزی – جمع می‌کنی- مرا از عذاب خويش محافظت بفرما). همانطور که در حدیث براء بن عازب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده است.


[۲] سنن ابن ماجه: كتاب الدعاء، باب ما يدعو به إذا أوى إلى فراشه، شماره (۳۸۷۷).

[۱] سنن ابن ماجه: كتاب الأدب، باب النهي عن الاضطجاع على الوجه، شماره (٣٧٢٤).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

تقول السائلة: ما حكم النوم على البطن؟ وما صحة حديث أبي ذر رضي الله عنه الذي قَالَ فيه مَرَّ يَ النَّبِيُّ صلى الله عليه وسلم وَأَنَا مُضْطَجِعٌ عَلَى بَطْنِي، فَرَكَضَنِي بِرِجْلِهِ وَقَالَ: «يَا جُنَيْدِبُ، إِنَّمَا هَذِهِ ضِجْعَةُ أَهْلِ النَّارِ». وإذا نام الإنسان ناسيا فهل يأثم؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الحديث فلا يحضرني، وأما النوم على البطن فلا بأس به، لا سيما إذا كان هناك حاجة لأنه أحيانا يحتاج الإنسان أن ينام على بطنه لمرض فيه أو قرقرة، وما أشبه ذلك، وأما بدون حاجة فالأفضل أن ينام الإنسان على جنبه الأيمن، فَالرَّسُولُ صلى الله عليه وسلم كَانَ إِذَا أَوَى إِلَى فِرَاشِهِ وَضَعَ يَدَهُ – يَعْنِي الْيُمْنَى – تَحْتَ خَدِّهِ، ثُمَّ قَالَ: «قِنِي عَذَابَكَ يَوْمَ تَبْعَثُ – أَوْ تَجْمَعُ – عِبَادَكَ». كما في حديث البراء بن عازب رضي الله عنه.

مطالب مرتبط:

(۶۵۸۵) حکم شروع به سلام و جواب دادن به آن چیست؟

شروع کردن سلام سنت مؤکد می‌باشد و بهترین مردم کسی است که شروع کننده‌ی سلام باشد چون که جواب دادن به کسی که به تو سلام نموده است، واجب می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۶۶۰۶) حکم برپایی جشن به مناسبت انتقال به خانه‌ی جدید

بله جایز است زیرا این از عادت‌ می‌باشد و از امور محظور و حرام نیست...

ادامه مطلب …

(۶۵۷۸) احکام متعلق به سلام چیست؟

 از احکام سلام این است که جواب دادن سلام واجب است...

ادامه مطلب …

(۶۶۰۳) حکم نوشیدن در حالتی که انسان ایستاده است، چیست؟

شکی نیست که نشسته نوشیدن افضل است بلکه ایستاده نوشیدن مکروه می‌باشد مگر اینکه نیازی باشد...

ادامه مطلب …

(۶۵۹۳) حکم پاسخ به سلام با اشاره‌ی سر در فاصله‌ی نزدیک

مانند این جواب دادن به او واجب نیست زیرا در صورتی واجب می‌شود که سلام مشروع کرده باشد و آن نیز لفظ: السلام علیکم می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۶۶۳۰) آیا حدیثی وارد شده که از تکیه دادن بر دست در هنگام نشستن نهی کند یا حرام نماید؟

از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت می‌شود که مردی را دید که بر کف دست چپ خود تکیه زده است پس فرمودند: «أَتَقْعُدُ قِعْدَةَ الْمَغْضُوبِ عَلَيْهِمْ»[1]: (آیا مانند کسانی که (الله) بر آن‌ها غضب کرده، می‌نشینی) ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه