جمعه 18 شعبان 1447
۱۷ بهمن ۱۴۰۴
6 فوریه 2026

(۶۳۲۲) آیا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پس از نماز دست به دعا برمی‌داشت؟

(۶۳۲۲) سوال: آیا روایت شده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پس از نماز فرض دست‌های خود را برای دعا بلند کرده باشد؟

جواب:

روایت نشده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پس از نماز فرض، یا حتی پس از نافله، دست‌های خود را برای دعا بلند کرده باشد؛ بلکه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امت خود را راهنمایی کرده که دعایشان پیش از سلام باشد چنان‌که در حدیث عبدالله بن مسعود رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگامی که تشهد را به او آموزش داد، فرمود: «ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الدُّعَاءِ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ، فَيَدْعُو»[۱]: (سپس از میان دعاها، آن‌چه را که نیکوتر می‌داند، برمی‌گزیند، و با آن دعا می‌کند)، پس هر کس می‌خواهد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بخواند، پیش از سلام دعا کند، چراکه در حال مناجات با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است، و این دقیقاً همان زمانی است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم برای دعا توصیه کرده است و از این‌رو، تأخیر انداختن دعا تا بعد از سلام، مخالف با رهنمود رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و نیز مخالف نظر و فکر صحیح است؛ زیرا نظر و فکر صحیح اقتضا می‌کند که دعا در حال مناجات با الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد، یعنی پیش از آن‌که انسان سلام دهد و از نمازش خارج شود، و این از آن بهتر است که دعا را به پس از پایان نماز و قطع مناجات به تأخیر بیاندازد.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل ورد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه كان يرفع يديه بالدعاء بعد صلاة الفريضة؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: لم يرد عن النبي صلى الله عليه وسلم أنه كان يرفع يديه للدعاء بعد الفريضة، ولا بعد النافلة أيضًا، بل إن النبي صلى الله عليه وسلم أرشد أمته إلى أن يكون دعاؤهم قبل السلام، ففي حديث عبد الله بن مسعود حين علمه النبي صلى الله عليه وسلم التشهد قال: «ثُمَّ يَتَخَيَّرُ مِنَ الدُّعَاءِ أَعْجَبَهُ إِلَيْهِ، فَيَدْعُو». فمن أراد أن يدعو الله -عز وجل- فليدعُ الله قبل أن يُسَلَّم، لأنه في حال مناجاة الله -عز وجل ولأنه يصيب الموضع الذي أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم ولهذا كان تأخير الدعاء إلى ما بعد السلام مخالفًا لما أرشد إليه النبي صلى الله عليه وسلم ولما يقتضيه النظر الصحيح، لأن النظر الصحيح يقتضي أن يكون الدعاء حين مناجاة الله -عز وجل – قبل أن يُسَلَّم الإنسان من صلاته، وينصرف منها، وهذا أولى من أن يؤخر الدعاء إلى ما بعد مناجاته الله، وانصرافه من صلاته.

مطالب مرتبط:

(۶۳۳۱) آیا امید به اجابت دعا و محبت خدا پس از گریه و تضرع، نشانه‌ی ایمان است؟

این گمان جایز بلکه مطلوب است که انسان به پروردگارش حسن ظن داشته باشد...

ادامه مطلب …

(۶۲۹۸) درباره‌ی شب قدر و روز عرفه چه می‌فرمایید؟

این دو از اوقات اجابت دعا هستند؛ عصر روز عرفه و شب قدر، که بهتر از هزار ماه است....

ادامه مطلب …

(۶۳۱۵) حکم تکرار در دعا و مشروعیت دعا یک‌باره در خطبه جمعه

برای انسان جایز است که فقط یک بار دعا کند و جمله‌ای را که با آن دعا کرده تکرار نکند، پس تکرار، جزو آداب است، نه شروط....

ادامه مطلب …

(۶۳۰۷) حکم آغاز دعا با حمد خداوند و صلوات بر پیامبر در نماز و سجده

تمام نماز، خود ثنا و ستایش است؛ زیرا انسان از همان لحظه‌ای که وارد نماز می‌شود، می‌گوید:...

ادامه مطلب …

(۶۳۲۰) حکم بالا بردن دست‌ها هنگام دعا و در قنوت

حکم نهائی در این‌باره این است که اصل در آداب دعا آن است که انسان دست‌هایش را مانند فقیرِی که درخواست‌ می‌کند، به سوی پروردگارش بلند کند و این قول رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم بدان دلالت دارد....

ادامه مطلب …

(۶۳۰۰) موانع اجابت دعا کدام‌اند؟

موانع اجابت دعا در حقیقت قابل حصر نیستند؛ چون برخی موانع، پنهان‌اند؛ مانند آنچه در دل شکل می‌گیرد از قبیل بعید دانستن اجابت و مانند آن، اما از موانع محسوس، این است که دعا شامل ظلم باشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه