(۶۲۹۴) سوال: من به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه کرده‌ام، ولی مالی نزد من است که از راه حرام به‌دست آمده، و بازگرداندن آن به صاحبانش برایم غیرممکن است، با آن چکار کنم؟ و اگر صدقه‌اش بدهم، چه وضعیتی خواهد داشت اگر دریافت‌کننده بداند که آن مال حرام بوده؟ جزاکم‌الله خیراً.

جواب:

اگر این مال از راه حرام به‌دست آمده و با زور از صاحبش گرفته شده، مانند دزدی، غصب، چپاول و امثال آن، و صاحبش شناخته‌شده است، حتماً باید به او بازگردانده شود؛

با هر وسیله‌ای که ممکن باشد وهر نتیجه‌ای که داشته باشد، زیرا این حق یک مسلمان مشخص است، که صاحب آن معلوم است،

پس واجب است که این مال را با هر وسیه‌ای که شده به او برساند: یا از طریق فردی مورد اعتماد، یا از طریق پست، یا هر وسیله‌ی دیگری، و این کار حتماً باید انجام شود.

اما اگر صاحب آن مال ناشناخته باشد، مثلاً این فرد از افراد زیادی پول گرفته، ولی نمی‌داند که دقیقاً چه کسانی بوده‌اند، در این صورت، به‌ نیت رهایی از آن مال، آن را صدقه می‌دهد و صاحبان واقعی نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ معلوم‌اند.

و اما برای کسی که صدقه به او داده می‌شود، مال حلال است و گناهی بر او نیست، چون همانند کسی است که صدقه‌دهنده به نیابت از او صدقه داده، در حالی‌که خودش هم مالک واقعی را نمی‌شناسد، پس برای او حلال است، این حکم، زمانی است که مال، بدون رضایت مالک گرفته شده باشد.

اما اگر با رضایت او گرفته شده باشد، مثل معاملات ربوی و امثال آن که با اجازه‌ی طرف مقابل انجام شده ولی از نظر شرعی حرام هستند، در این حالت، آن مال را به صاحبش برگرداند، بلکه آن را به نیت رهایی و پاکسازی صدقه می‌دهد، نه به نیت اینکه صدقه برای مالک باشد؛ فقط با نیت تخلص، و این صدقه برای دریافت‌کننده حلال است.