سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۶۲۹۰) حکم شرعی خطای مالی غیرعمد در معاملات و مسئولیت جبران آن

(۶۲۹۰) سوال: فروشنده‌ای که در حساب‌و‌کتاب دچار اشتباه شود و به مشتری بیشتر یا کمتر بدهد (بی‌قصد)، آیا باید زیان را بپردازد یا مازاد را برای خود بردارد؟

جواب:

بله، اگر فروشنده بداند که مشتری بیش از آنچه حقش بوده به او داده، واجب است که آن را به مشتری بازگرداند و اگر مشتری فوت کرده باشد، باید آن مال را به وارثانش بدهد و اگر او را نشناسد و از یافتنش مأیوس باشد، به نیابت از او آن را صدقه بدهد و اما اگر معلوم شود که مشتری کمتر از حقش پرداخت کرده، فروشنده حق دارد به دنبال او بگردد و مابقی حق خود را مطالبه کند، ولی اینکه آیا مشتری آن را می‌پذیرد یا نه، بستگی به نظر دادگاه دارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: البائع الذي يخطئ في الحساب، وقد يعطي للزبون بالزيادة، أو بالأقل، وبدون قصد، هل يدفع الخسارة، ويأخذ الزيادة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يجب على البائع إذا علم أن المشتري أعطاه أكثر مما له، يجب عليه أن يَرُدّه إليه إن عَلِمَه، فإن كان قد مات رَدَّهُ إلى ورثته، فإن لم يعلمه، وأيسَ مِن ،رجوعه، فإنه يتصدق به عنه، وأما إذا تبين أن أعطاه أنْقَصَ مما له، فله أن يبحث عن هذا المشتري، ويطالبه المشتري بالناقص، لكن هل يقبل، أو لا يقبل؟ فهذا أمر يرجع على المحكمة.

مطالب مرتبط:

(۶۲۸۶) حكم بازگرداندن اموال مسروقه پس از توبه

اگر شخصی از دزدی توبه کند، از جمله کامل کردن توبه‌اش این است که اموال دزدیده شده را به صاحبانش بازگرداند اگر آن‌ها زنده هستند، یا به وارثانشان اگر فوت کرده‌اند و توبه او کامل نمی‌شود مگر با این بازگرداندن اموال...

ادامه مطلب …

(۶۲۸۴) حكم توبه پس از سال‌ها غفلت و ترک فرائض

هر کسی که از گناهی توبه کند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌ی او را می‌پذیرد اما اگر گناه مربوط به حقوق دیگران باشد، که باید آن‌ها را به صاحبانشان برگرداند، توبه تنها زمانی کامل می‌شود که این حقوق به صاحبانشان بازگردانده شوند....

ادامه مطلب …

(۶۲۵۷) آیا برای توبه‌کننده لازم است که تشهد بگوید و برای بازگشت دوباره به دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ غسل کند؟

اگر توبه‌کننده از کفر باشد، غسل می‌کند؛ یا به صورت واجب بنا بر دیدگاه بسیاری از علما، و یا به صورت مستحب بنا بر دیدگاه گروهی دیگر....

ادامه مطلب …

(۶۲۹۴) تکلیف مالی که از راه حرام به‌دست آمده و بازگرداندنش ممکن نیست چیست؟

اگر این مال از راه حرام به‌دست آمده و با زور از صاحبش گرفته شده، مانند دزدی، غصب، چپاول و امثال آن، و صاحبش شناخته‌شده است، حتماً باید به او بازگردانده شود....

ادامه مطلب …

(۶۲۴۴) راهکارهای کسب رضای الهی پس از توبه و بررسی شروط توبه نصوح

مادامی که گفتی از آن کارهایی که در دوران کوچکی خود انجام می‌دادی و مورد رضایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نبودند، توبه کرده‌ای...

ادامه مطلب …

(۶۲۷۳) حکم شرعی در قبال غیبت و عذرخواهی بی‌پذیرش

واجب است که انسان وقتی از ظلمی که به برادر خود کرده است توبه می‌کند، باید در این دنیا حق آن را ادا کند، پیش از اینکه در روز قیامت از اعمال صالحه‌اش گرفته شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه