یکشنبه 14 جمادی‌الاول 1448
۲ آبان ۱۴۰۵
25 اکتبر 2026

(۶۲۵۲) حکم ترک نماز و روزه در دوران غفلت

(۶۲۵۲) سوال: در آغاز جوانی‌ام، در مسیر غیر اسلامی بودم؛ به طاعات بی‌اعتنا بودم؛ گاه نماز و روزه انجام می‌دادم و گاه ترک می‌کردم؛ به محرمات نیز اهمیت نمی‌دادم؛ و این وضعیت حدود پانزده سال ادامه داشت، اکنون الحمد لله، به راه راست آمده‌ام، بر عبادات مداومت دارم و به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌ی نصوح کرده‌ام و از گذشته‌ی خود بسیار پشیمان هستم، و امیدوارم الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌ی مرا بپذیرد؛ سؤال من این است: از لحاظ نمازها و روزه‌هایی که در آن دوران ترک کرده‌ام که شمار دقیق آن‌ها را نیز به سبب طولانی بودن مدت نمی‌دانم، چه تکلیفی دارم؟ آیا توبه برای بخشش این گناه کافی است؟

جواب:

اولاً: تو را به خاطر اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ تو را به توبه موفق گردانده، تبریک می‌گویم و از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌خواهم که تو را بر این توبه ثابت‌قدم بدارد و بر ما و بر تو نعمت توبه‌ی نصوح که گناهان گذشته را محو می‌کند، ارزانی دارد و ما را در ادامه‌ی زندگی حفظ کند.

دوما: تو را بشارت می‌دهم که توبه‌ات گناهان گذشته را نابود کرده است و نیازی به قضا کردن نمازها و روزه‌های گذشته نداری، ولی از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بخواه که تو را بر طاعت خود تا هنگام ملاقاتش ثابت‌قدم بدارد و همچنین تا حد توان حریص باش که برادران خود را که مانند تو بودند، به سوی همان توبه‌ و التزام به راه راست که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ  بر تو منت نهاده است، دعوت نمایی؛ چرا که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «لَأَنْ يَهْدِيَ اللَّهُ بِكَ رَجُلًا وَاحِدًا؛ خَيْرٌ لَكَ مِنْ أَنْ يَكُونَ لَكَ حُمْرُ النَّعَمِ»[۱]: (چون اگر الله يک نفر را به وسيله ی تو هدايت نمايد، برای تو از شتران سرخ مو بهتر است (شتر سرخ نزد عرب از باارزش‌ترین اموال محسوب می‌شده است)) و این دعوت، از شکرگزاری بر نعمت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است که برادرانت که در حق خود زیادروی کردند را به توبه‌ی نصوح و استقامت بر دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دعوت دهی.


[۱] صحیح بخاری: كتاب الجهاد والسير باب دعاء النبي صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم الناس إلى الإسلام والنبوة، شماره (۲۷۸۳)، وصحیح مسلم كتاب فضائل الصحابة، باب من فضائل علي بن أبي طالب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ شماره (٢٤٠٦).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أفيدكم بأنني في بداية شبابي كنت على الطريق غير الإسلامي، حيث كنت لا أبالي بالعبادات، فأحيانًا كنت أصلى وأصوم، وأحيانًا لا أصلي، ولا أصوم، وكنت لا أكترث بالمحرمات، ولمدة خمسة عشر عاما تقريبا، إلا أنني الآن استقمت وحافظت على العبادات، وقد ثبت إلى الله توبة نَصُوحًا الله – عز وجل – عما كنت عليه، وأنا نادم أشد الندم، وأرجو من الله أن يتقبل توبتي، وسؤالي يا فضيلة الشيخ ماذا عليَّ من ناحية الصلاة والصوم اللذين لم أقم بتأديتهما في أوقاتهما؟ علما بأنني لا أُحصي تلك الأيام لطول المدة، وهل التوبة تكفي تكفيرًا لذنبي؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أولا أهنئك بتوبة الله عليك، وتوفيقك للتوبة، وأسأل الله -تعالى- أن يُثَبِّتك على ذلك، وأن يمن علينا جميعًا بالتوبة النصوح التي يمحو الله بها ما سلف من ذنوبنا، وأن يعصمنا في مستقبل عمرنا.

ثانيا: أبشرك بأن توبتك هدمت ما سلف من ذنوبك، وليس عليك قضاء ما فات ولكن اسأل الله الثبات على طاعته إلى أن تلقاه، واحرص بقدر ما تستطيع أن تدعو إخوانك الذين كانوا مثلك إلى ما مَنَّ الله به عليك من التوبة، والتزام الصراط المستقيم: «لَأَنْ يُهْدَى بِكَ رَجُلٌ وَاحِدٍ خَيْرٌ لَكَ مِنْ حُمْرِ النَّعم». وهذا من شكر نعمة الله عليك، أن تدعو إخوانك – الذين أسرفوا على أنفسهم- إلى التوبة النصوح، والاستقامة على دين الله.

مطالب مرتبط:

(۶۲۸۲) حکم استفاده از اموال حاصل از کسب حرام پس از توبه در عبادات و امور خیریه

هر کس مالی را از راه حرام به‌دست آورد، این مال برایش حلال نیست و واجب است که از آن خلاص شود و اگر آن مال به‌ صورت ظلم محض از مردم گرفته شده و در برابرش چیزی نداده، واجب است به صاحبانش بازگرداند...

ادامه مطلب …

(۶۲۴۳) چگونه گذشته را با اعمال صالح جبران کنیم؟

هنگامی که انسان با توبه‌ای خالصانه به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بازگردد، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌اش را می‌پذیرد و از گناهانش، هرچند بزرگ باشند، در می‌گذرد...

ادامه مطلب …

(۶۲۵۸) حکم توبه پس از ترک نماز در نوجوانی

توبه به سوی الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از هر سببی که باشد، پذیرفته است؛ هرکس توبه کند، الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ توبه‌اش را می‌پذیرد...

ادامه مطلب …

(۶۲۸۸) اگر کسی از برادر مسلمانش حقی را بدون اطلاع او بگیرد و سپس بخواهد آن را به او برگرداند ولی از فتنه می‌ترسد، چکار کند؟

بر او واجب است که آن را به هر وسیله‌ای که ممکن است به صاحبش بازگرداند، پس وسیله‌ای را انتخاب کن موجب ضرر و مشکل نشود....

ادامه مطلب …

(۶۲۵۵) توبه و جبران کوتاهی نسبت به والدین پس از فوت پدر

گوارایت باد این منت که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به تو ارزانی داشته؛ بازگشت به سوی پروردگارت، استقامت بر دینش، نیکی به مادرش، و محبت به کار خیر...

ادامه مطلب …

(۶۲۸۰) حکم شرعی سرقت اندک در دوران جهل و راه جبران آن

اگر صاحب آن مال را می‌شناسد، بر او واجب است که با هر روشی شده از او حلالیت بطلبد؛ زیرا این حق فردی معین و معصوم است و باید به او بازگردانده شود و اما شرم و حیاء، پس نباید انسان از حق خجالت بکشد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه