(۶۱۸۶) سوال: چگونه انسان مسلمان خود را از عذاب قبر و عذاب آتش حفظ کند؟

جواب:

با انجام دادن اعمال صالحی که باعث تقرب به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌شود، خود را از عذاب قبر و عذاب آتش حفظ می‌کند و عمل صالح باید دو شرط در آن باشد:

اول: اخلاص برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ؛ هدفش ازعبادت کردنش فقط برای الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد و قصد او ریا، شهرت، مدح ازطرف مردم و چیزی از امور دنیا نباشد.

دوم: در دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بدعت وارد نکند، زیرا که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ عملی را قبول نمی‌کند مگر اینکه خالص برای و موافق با شریعتش باشد و دلیل آن قول الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ در حدیث قدسی است که می‌فرماید: «أَنَا أَغْنَى الشُّرَكَاءِ عَنِ الشِّرْكِ، مَنْ عَمِلَ عَمَلًا أَشْرَكَ فِيهِ مَعِي غَيْرِي تَرَكْتُهُ وَشِرْكَه»^[۱] : (من بی نیاز ترین ذات از شرک هستم؛ هرکس عملی انجام دهد و در آن عمل، غیر مرا با من شریک قرار دهد، او را با شرکش رها می‌کنم) و همچنین زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمودند: «مَنْ عَمِلَ عَمَلًا لَيْسَ عَلَيْهِ أَمْرُنَا فَهُوَ رَدٌّ»^[۲] : (هرکس کاری انجام دهد که امر ما بر آن نیست، آن (کار) مردود است).

و از اسباب پیشگیری از عذاب قبر این است که انسان خود را از ادرار پاک نگه دارد و به‌طور کامل از آن پاکیزه شود چون در صحیحین از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا ثابت است که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از دو قبر عبور می‌کرد سپس فرمود: «إِنَّهُمَا لَيُعَذَّبَانِ، وَمَا يُعَذَّبَانِ فِي كَبِيرٍ، أَمَّا أَحَدُهُمَا فَكَانَ يَمْشِي بِالنَّمِيمَةِ، وَأَمَّا الآخَرُ فَكَانَ لاَ يَسْتَتِرُ مِنْ بَوْلِهِ»^[۳] : (این دو نفر، عذاب داده می‌شوند اما نه بخاطر امری بزرگ (یعنی امری سختی نبوده بلکه امری سهل و آسان بوده است) عذاب داده نمی‌شوند؛ یکی از آنان، از ادرار خود را پاک نمی‌کرد و دیگری  سخن چینی می‌نمود).

و از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت شده که فرمودند: «اسْتَنْزَهوا من البولِ، فإنَ عامةَ عذابِ القبرِ منَ البولِ»^[۴] : (خود را از ادرار پاک کنید، زیرا بیشتر عذاب قبر (از پاک نکرد ) ادرار است).

 و از اسباب پیشگیری از عذاب قبر، اینکه انسان همیشه از شر شیطان رانده شده به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ پناه ببرد و برای همین نیز رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم به ما امر کردند هنگامی که تشهد در نماز را خواندیم از چهار چیز به الله پناه ببریم و بگویم: «اللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ عَذَابِ الْقَبْرِ، وَأَعُوذُ بِكَ مِنْ فِتْنَةِ الْمَسِيحِ الدَّجَّالِ»^[۵] : (پروردگارا به تو پناه می‌برم از عذاب قبر، و به تو پناه می‌برم ازفتنه‌ی مسیح دجال).

[۱] صحیح مسلم: كتاب الزهد والرقاق، باب من أشرك في عمله غير الله، شماره (٢٩٨٥).

[۲] صحیح بخاری: كتاب البيوع، باب النجش شماره (٢٥٥٠)، و صحیح مسلم كتاب الأقضية، باب نقض الأحكام الباطلة ورد محدثات الأمور، شماره (۱۷۱۸).

[۳] صحیح بخاری: كتاب الوضوء، باب ما جاء في غسل البول، شماره (٢١٥)، ومسلم: كتابالطهارة، باب الدليل على نجاسة البول ووجوب الاستبراء منه، شماره (۲۹۲).

[۴] رواه دار قطنی شماره (٤٦٤).

[۵] صحیح بخاری: كتاب الأذان، باب الدعاء قبل السلام، شماره (۷۹۸) ، و صحیح مسلم كتاب المساجد ومواضع الصلاة باب ما يستعاذ منه في الصلاة شماره(٥٨٧).