سه‌شنبه 11 ربیع‌الثانی 1448
۳۱ شهریور ۱۴۰۵
22 سپتامبر 2026

(۶۱۹۰) چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟

(۶۱۹۰) سوال: چگونه مسلمان باید نفس خود را محاسبه کند؟ و صفت «محاسبه» چیست؟

جواب:

محاسبه نفس به این معناست که انسان در کارهای خود تأمل کند؛ ببیند چه کرده، چه چیزی را ترک کرده، چه گفته و از چه چیزی سکوت کرده است؛ تا نفس خود را مورد بازخواست قرار دهد.، مثلاً به خود بگوید: در فلان موقعیت، حق را نگفتی، یا در فلان جا کار نیکی انجام ندادی یا بگوید: در فلان جا کار ناشایستی انجام دادی، در فلان موقعیت سخن نادرستی گفتی و به همین ترتیب، انسان باید نفس خود را بابت آنچه انجام داده یا ترک کرده، بازخواست کند تا کج‌روی‌ها را اصلاح کرده و بدی‌ها را از بین ببرد؛ این است معنای محاسبه نفس.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كيف تكون محاسبة النفس للمسلم؟ وما صفة المحاسبة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: محاسبة الإنسان نفسه هي أن يتأمل: ماذا فعل؟ وماذا ترك؟ وماذا قال؟ وماذا سكت عنه ؟ حتى يحاسب نفسه، فيقول مثلا: لم تقولي الحق في موضع كذا وكذا، ولم تفعلي المعروف في موطن كذا وكذا. ويقول: فعلتِ المنكر في موضع كذا وكذا، وقُلتِ النُّورَ في موضع كذا وكذا. وهكذا يحاسب نفسه عما فعلت وعما تركت، من أجل أن يقيم المعوج، ويُزيل ما فيه الشَّرُّ، هذا هو معنى المحاسبة.

مطالب مرتبط:

(۶۱۹۹) حکم محبت به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ چیست؟

محبت به خاطر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، از محکم‌ترین پیوندهای ایمان است و این امری مطلوب است که بنده برای آن پاداش می‌گیرد...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۲) تقوا چیست؟ و از مراتب آن برایمان بگویید

تقوا آن است که انسان برای خود سپری در برابر عذاب الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قرار دهد...

ادامه مطلب …

(۶۱۸۷) چه چیزهایی به شخص کمک می‌کند که نزد مردم مقبول باشد؟

اولاً، باید دغدغه‌ی انسان، رضایت الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ باشد و اینکه نزد او مورد پذیرش و محبوب باشد، این هدف، بالاترین و والاترین مقصد است و اگر انسان نزد الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ دارای چنین جایگاهی باشد، نزد بندگانش نیز دارای همان منزلت خواهد بود...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۴) عوامل قساوت قلب چیست و درمان آن چگونه است؟

این‌که دنیا بزرگ‌ترین دغدغه‌ی انسان شود، به‌گونه‌ای که دیگر به امور دینی‌اش اهمیتی ندهد، هستند زیرا اطاعت از الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ، سبب نرمی و لطافت قلب، و بازگشت دل به سوی پروردگار می‌شود....

ادامه مطلب …

(۶۱۸۴) بهترین وسیله برای رسیدن به اخلاص و دور شدن از هر چیزی که از ثواب اعمال کم می‌کند چیست؟

بهترین وسیله برای رسیدن به آن پناه بردن به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ از شر شیطان رجیم و کمک گرفتن از او برای اطاعت کردنش است...

ادامه مطلب …

(۶۱۹۵) تأثیر قساوت قلب بر قبولی عبادات و نشانه‌های ضعف ایمان

برخی از مردم دچار قساوت قلب هستند، دل‌شان نرم نیست؛ پس آن‌ها را می‌بینی که خشوعی ندارند حتی اگر به بزرگ‌ترین مصیبت‌ها هم دچار شوند، از الله عافیت می‌خواهیم، دلشان همچون سنگ یا حتی سخت‌تر از آن است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه