(۳۱۱۰) سوال: روز جمعه برای نماز وارد مسجد شدم و امام برای خطبه خواندن ایستاد و یکی از نمازگزاران وارد مسجد شد سپس تحیه‌‌ی مسجد خواند، در کنارم نشست و با من مصافحه کرد در حالی که امام خطبه می‌‌خواند آیا جایز است با دست با او مصافحه کنم و جواب سلام او را بدهم؟ یا به حدیث رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم عمل کنم: «من مس الحصی فقد لغا، و من لغا فلا جمعة له»: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است  کسی که دچار لغو شود فضیلت جمعه را از دست می‌‌دهد)؟ لذا با سر به او اشاره کردم و بعد از این که خطبه تمام شد بر وی سلام نموده و از او عذر خواهی کردم و حدیث را به او گفتم؛ آیا حدیث صحیح است یا ضعیف و در آن چه انجام دادم حق با من است؟

جواب:

هرگاه انسان وارد مسجد شد در حالی که خطیب خطبه می‌‌خواند دو رکعت نماز سبک می‌‌خواند و می‌‌نشیند و بر کسی سلام نمی‌‌کند چون سلام کردن بر مردم در این حالت حرام است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «إذا قلت لصاحبك: أنصت، يوم الجمعة و الإمام يخطب فقد لغوت»[۱]: (هرگاه در روز جمعه به دوستت گفتی: ساکت شو در حالی که امام خطبه می‌‌خواند دچار لغو شده‌‌ای) همچنین می‌‌فرماید: «من مس الحصی فقد لغا»[۲]: (کسی که به سنگ ریزه دست بزند (و با آن بازی کند) دچار لغو شده است) لاغی کسی است که کار لغو و بیهوده انجام می‌‌دهد و چه بسا این لغوی که از او صادر شود باعث از دست دادن پاداش نماز جمعه شود به همین دلیل در حدیث آمده: «و من لغا فلا جمعة له»[۳]: (کسی که دچار لغو شود فضیلت جمعه را از دست می‌‌دهد).

بنابراین اگر کسی بر تو سلام کرد با لفظ به او جواب نده و نگو: و علیک السلام، حتی اگر او با تلفظ کردن سلام کند نگو: و علیک السلام، اما مصافحه کردن با او اشکالی ندارد هر چند که بهتر مصافحه نکردن و اشاره کردن به او تا این که حس کند این جا جای مصافحه کردن نیست زیرا در مصافحه کردن نوعی حواس پرتی وجود دارد که چه بسا باعث مشغول شدن انسان از گوش دادن کامل به خطبه شود.

آن چه انجام دادی از این که او را بعد از خطبه آگاه ساختی که این کار شایسته نیست کار خوبی است و‌ای کاش مثل تو زیاد بودند زیرا برخی از مردم در این امر جاهل هستند و جواب سلام را می‌‌دهند یا چه بسیا او را ترک نمود و بعد از خطبه او را به نسبت کارش آگاه نسازد.

برخی از اهل علم می‌‌گویند: بر او لازم است جواب سلام را بدهد امام درست این است که بر او لازم نیست جواب سلام را بدهد  زیرا واجب گوش دادن بر واجب جواب دادن به سلام مقدم‌‌تر است همچنین کسی که سلام می‌‌کند در این حالت حق ندارد که سلام کند زیرا این کار باعث مشغول شدن مردم از واجب گوش دادن به خطبه می‌‌شود بنابراین در حال خطبه نه جواب دادن و نه ابتدا به سلام درست نیست.

[۱] تخریج  آن گذشت.

[۲] تخریج  آن گذشت.

[۳] تخریج  آن گذشت.