جمعه 24 صفر 1448
۱۶ مرداد ۱۴۰۵
7 آگوست 2026

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

(۲۹۸۹) سوال: اگر انسانی به شهری غیر از شهری که در اقامت دارد سفر کند و مدتی در آنجا بماند مثلا یک ماه یا نصف ماه در آنجا بماند آیا جایز است نماز را قصر کند؟ مدتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟ چه چیزی بهتر است؟

جواب:

هرگاه انسان به شهری برای رفع نیازش مسافرت نمود سپس به شهرش بازگشت بر او واجب است که همراه جماعت نماز بخواند چون نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌شود به دلیل اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نمود که در حال جنگ برای اصحاب نماز بخواند و جنگ غالبا در سفر رخ می‌‌دهد بلکه تا الان سراغ ندارم که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غیر از حالت سفر، جنگی داشته باشند لذا نماز جماعت بر مسافر، مقیم و هر کسی که در شهری برای رفع نیازش اقامت دارد سپس به شهرش باز می‌‌گردد واجب است. اما اگر نماز از او فوت شد اشکالی ندارد نماز را مادامی که مسافر است قصر کند زیرا دلیلی وجود ندارد که دلالت دهد مدت نماز قصر به روزهایی معین محدود می‌‌شود بلکه مادامی که انسان در شهری برای رفع حاجتش اقامت دارد و هرگاه برطرف شد باز می‌‌گردد مسافر است چه زمان را مشخص کند و چه مشخص نکند این چیزی است که از ادله‌‌ی شرعی برایم آشکار گشت.

برخی از علما نظرشان این است که اگر قصد ماندن بیش از چهار روز داشته باشد حکم سفر در حق او قطع می‌‌شود برخی می‌‌گویند: اگر می‌‌خواهد نوزده روز بماند و برخی می‌‌گویند: در صورتی که می‌‌خواهد پانزده روز بماند. اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا سافر الإنسان إلى مدينة غير المدينة التي يقيم فيها، ومكث فيها فترة من الزمن، كأن يمكث فيها شهرًا أو نصف الشهر، هل يجوز له أن يقصر الصلاة؟ وكم المدة التي يقصر الصلاة فيها؟ وما هو الأفضل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الواجب على الإنسان إذا سافر إلى بلد، ونزل فيها لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده الواجب أن يصلي مع الجماعة؛ لأن الجماعة لا تسقط عن المسافر، بدليل أن الله -عز وجل- أمر نبيه صلى الله عليه وسلم أن يصلي بأصحابه جماعة في حال القتال، وهذا يكون في السفر غالبا، بل إنني لا أعلم حتى الآن أن النبي قاتل في الحضر، فصلاة الجماعة واجبة على المسافرين وعلى المقيمين، وعلى من أقام في بلد لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده، ولكن إذا فاتته الصلاة فلا حرج عليه أن يقصر الصلاة ما دام مسافرا؛ لأنه ليس هناك دليل يدل على أن مدة القصر تنقطع بأيام معدودة معلومة، بل ما دام الإنسان قد مكث بهذا البلد لقضاء حاجته ومتى انتهت رجع ، فإنه مسافر سواء حدد المدة أم لم يحددها. هذا هو الذي ظهر لي من الأدلة الشرعية.

وبعض العلماء يرى أنه إذا نوى إقامة أكثر من أربعة أيام انقطع حكم السفر في حقه، ووجب عليه الإتمام وبعضهم يرى إذا أقام تسعة عشر يوما، وبعضهم يرى إذا أقام خمسة عشر يوما، والخلاف في هذا كثير، حتى إنه تجاوز عشرين قولا لأهل العلم، ولكن ليس هناك نص صريح صحيح في تحديد المدة بأي عدد كان.

مطالب مرتبط:

(۲۹۹۱) حکم قصر نماز در عمره با علم به اقامت بیش از چهار روز در مکه

قول راجحی که ادله بر آن دلالت دارد این است که اقامتی که در آن سفر قطع شود محدود نیست بلکه انسان مادامی که شهرش را ترک نموده و قصد اقامت در شهری که به آن رسیده ندارد مسافر است..

ادامه مطلب …

(۲۹۶۵) چه موقع نماز قصر و چه موقع جمع خوانده می‌‌شود؟

جمع یک سبب دارد و آن هم مشقت است اما حالات متفاوتی دارد ولی قصر فقط در سفر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۶) حکم جمع و قصر نماز در سفر دو هفته‌ای

هرگاه انسان از شهر خود به شهر دیگری مسافرت کند و در آن دو یا سه هفته یا بیشتر اقامت کند و نیتش این باشد که هرگاه کارش تمام شد به شهرش بر گردد او مسافر است و جایز است هر آنچه مسافرین انجام می‌‌دهند انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۵) مقدار مسافتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟

در مورد مسافتی که در آن نماز قصر می‌‌شود؛ علما از جمله محدثین و فقهاء پیرامون این مسأله اختلاف نموده‌‌اند و بیشتر اهل علم نظرشان این است که مسافت آن شانزده فرسخ یعنی هشتاد و دو کیلومتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۹) حکم اقامت طولانی معلم مهاجر و تأثیر آن بر قصر یا اتمام نماز

آنچه نزد من ترجیح پیدا می‌‌کند بر حسب نیت او است در صورتی که نیت اقامت مطلق را در کشوری که به آن سفر نموده را دارد مقیم است و احکام سفر در حق او قطع می‌‌شود و جایز نیست قصر بخواند....

ادامه مطلب …

(۳۰۰۴) چه زمانی انسان شروع به قصر نمودن نماز در مسافتی که قصر در آن واجب است می‌‌کند؟

انسان هرگاه روستار را ترک نمود نماز را قصر می‌‌کند یعنی از مرز شهری که در آن ساکن است خارج شود هر چند که روستا را ببیند اشکالی ندارد مهم این است که هرگاه از مرز آن خارج شود...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه