دوشنبه 24 ربیع‌الثانی 1448
۱۳ مهر ۱۴۰۵
5 اکتبر 2026

(۲۹۸۹) مدت جواز قصر نماز برای مسافر در اقامت‌های میان‌مدت

(۲۹۸۹) سوال: اگر انسانی به شهری غیر از شهری که در اقامت دارد سفر کند و مدتی در آنجا بماند مثلا یک ماه یا نصف ماه در آنجا بماند آیا جایز است نماز را قصر کند؟ مدتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟ چه چیزی بهتر است؟

جواب:

هرگاه انسان به شهری برای رفع نیازش مسافرت نمود سپس به شهرش بازگشت بر او واجب است که همراه جماعت نماز بخواند چون نماز جماعت از مسافر ساقط نمی‌‌شود به دلیل اینکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به پیامبرش صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر نمود که در حال جنگ برای اصحاب نماز بخواند و جنگ غالبا در سفر رخ می‌‌دهد بلکه تا الان سراغ ندارم که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در غیر از حالت سفر، جنگی داشته باشند لذا نماز جماعت بر مسافر، مقیم و هر کسی که در شهری برای رفع نیازش اقامت دارد سپس به شهرش باز می‌‌گردد واجب است. اما اگر نماز از او فوت شد اشکالی ندارد نماز را مادامی که مسافر است قصر کند زیرا دلیلی وجود ندارد که دلالت دهد مدت نماز قصر به روزهایی معین محدود می‌‌شود بلکه مادامی که انسان در شهری برای رفع حاجتش اقامت دارد و هرگاه برطرف شد باز می‌‌گردد مسافر است چه زمان را مشخص کند و چه مشخص نکند این چیزی است که از ادله‌‌ی شرعی برایم آشکار گشت.

برخی از علما نظرشان این است که اگر قصد ماندن بیش از چهار روز داشته باشد حکم سفر در حق او قطع می‌‌شود برخی می‌‌گویند: اگر می‌‌خواهد نوزده روز بماند و برخی می‌‌گویند: در صورتی که می‌‌خواهد پانزده روز بماند. اختلاف در این مسأله زیاد است تا جایی که اهل علم بیش از بیست قول ذکر کرده‌‌اند اما نص صریح و صحیحی برای تعیین مدت به عدد خاصی وجود ندارد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إذا سافر الإنسان إلى مدينة غير المدينة التي يقيم فيها، ومكث فيها فترة من الزمن، كأن يمكث فيها شهرًا أو نصف الشهر، هل يجوز له أن يقصر الصلاة؟ وكم المدة التي يقصر الصلاة فيها؟ وما هو الأفضل؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: الواجب على الإنسان إذا سافر إلى بلد، ونزل فيها لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده الواجب أن يصلي مع الجماعة؛ لأن الجماعة لا تسقط عن المسافر، بدليل أن الله -عز وجل- أمر نبيه صلى الله عليه وسلم أن يصلي بأصحابه جماعة في حال القتال، وهذا يكون في السفر غالبا، بل إنني لا أعلم حتى الآن أن النبي قاتل في الحضر، فصلاة الجماعة واجبة على المسافرين وعلى المقيمين، وعلى من أقام في بلد لقضاء حاجته ثم يرجع إلى بلده، ولكن إذا فاتته الصلاة فلا حرج عليه أن يقصر الصلاة ما دام مسافرا؛ لأنه ليس هناك دليل يدل على أن مدة القصر تنقطع بأيام معدودة معلومة، بل ما دام الإنسان قد مكث بهذا البلد لقضاء حاجته ومتى انتهت رجع ، فإنه مسافر سواء حدد المدة أم لم يحددها. هذا هو الذي ظهر لي من الأدلة الشرعية.

وبعض العلماء يرى أنه إذا نوى إقامة أكثر من أربعة أيام انقطع حكم السفر في حقه، ووجب عليه الإتمام وبعضهم يرى إذا أقام تسعة عشر يوما، وبعضهم يرى إذا أقام خمسة عشر يوما، والخلاف في هذا كثير، حتى إنه تجاوز عشرين قولا لأهل العلم، ولكن ليس هناك نص صريح صحيح في تحديد المدة بأي عدد كان.

مطالب مرتبط:

(۲۹۶۱) آیا پیش از ترک اقامتگاه می‌توان نمازها را با هم و کوتاه‌تر خواند؟

برای مسافر جایز نیست قصر نمودن مگر اینکه از شهرش خارج شود بنابراین مادامی که در شهرش است هر چند قصد سر داشته و کالاهایش را حمل نموده جایز نیست که قصر کند تا زمانی که شهر خارج شود....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۰) اگر انسان برای تحصیل به خارج از کشور برود آیا می‌‌تواند نماز را قصر کند؟

برخی از علما می‌‌گویند: اگر مسافر قصد ماندن بیش از چهار روز را داشته باشد حکم سفر از او قطع می‌‌شود لذا نمی‌‌تواند از رخصت قصر و جمع همچنین مسح بر خف یا جوراب بیش از یک شبانه روز استفاده کند....

ادامه مطلب …

(۲۹۹۶) آغاز قصر نماز در سفر و حکم اقتدای مقیم به امام مسافر

برای مسافر جایز نیست مادامی که در شهر است نماز را قصر کند تا اینکه از شهر خارج شود حتی اگر فرض شود تصمیم قطعی گرفته باشد و وسایلش را در ماشین، هواپیما یا کشتی قرار داده باشد مادامی که در شهر است جایز نیست قصر بخواند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۳) احکام قصر و جمع نماز مسافر هنگام اقامه جماعت با مقیمان

اگر کسی مسافر باشد و پشت سر امامی که نماز را کامل می‌‌خواند نماز بخواند بر او واجب است نمازش را کامل بخواند و فرقی ندارد که نماز را از اول یا آخر آن درک کرده باشد..

ادامه مطلب …

(۳۰۰۲) حکم جمع تقدیم نماز برای کارگران روزانه با بازگشت پیش از وقت عصر

از نظر من درست نیست زیرا این‌‌ها از لحاظ عرف مسافر نیستند  لذا بر آن‌‌ها جایز نیست که قصر و جمع بخوانند مگر اینکه در صورت ترک نمودن جمع دچار مشقت شوند در این صورت می‌‌توانند به ‌‌خاطر مشقت و نه به خاطر سفر جمع ببندند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۹) آیا جایز است مسافر نماز را کامل بخواند؟

برخی نظرشان بر این است که قصر نمودن سنت مؤکده است و واجب نیست و در صورتی که انسان نماز را کامل بخواند در حالی که مسافر باشد کارش موافق سنت نیست اما نمازش باطل نمی‌‌شود و این قول صحیح‌‌ است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه