دوشنبه 24 ربیع‌الثانی 1448
۱۳ مهر ۱۴۰۵
5 اکتبر 2026

(۲۹۸۶) حکم جمع و قصر نماز در سفر دو هفته‌ای

(۲۹۸۶) سوال: مردی از شهرش به شهر دیگر که فاصله‌‌ی دو شهر به اندازه‌‌ی فاصله نماز قصر است سفر نموده است و در آنجا نزدیک به دو هفته می‌‌ماند در وقت ظهر رسید آیا می‌‌تواند نماز ظهر را تا عصر و مغرب را تا عشاء به تأخیر بیندازد و در آن روز جمع تقدیم بخواند؟ آیا سنت راتبه در سفر مستحب است؟ لطفا شروط قصر نمودن نماز را شرح دهید زیرا بسیاری از مردم نمی‌‌دانند؟

جواب:

هرگاه انسان از شهر خود به شهر دیگری مسافرت کند و در آن دو یا سه هفته یا بیشتر اقامت کند و نیتش این باشد که هرگاه کارش تمام شد به شهرش بر گردد او مسافر است و جایز است هر آنچه مسافرین انجام می‌‌دهند انجام دهد.

اما اگر در شهری باشد که در آن جا برای نماز اذان گفته می‌‌شود واجب است که در مسجد حضور یافته و همراه مسلمانان نماز بخواند زیرا نصوصی که در وجوب نماز جماعت وارد شده استثنایی در آن وجود ندارد بلکه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ به رسولش محمد صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: {وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ}[نساء: ۱۰۲](و چون (وقت خوف) در میان آن‌‌ها باشی و برای آن‌‌ها نماز بر پا کردی باید دسته‌‌ای از آن‌‌ها با تو(به نماز) بایستند) این در مورد جنگ و جهاد در راه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ است و رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم جهاد می‌‌کرد درحالی که خارج از مدینه مسافر بود لذا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ نماز جماعت را بر آن‌‌ها در حالی مسافر بودند واجب کرد.

اما اگر فرض شود اگر این شخصی که به این شهر آمده و از مسجد دور است یا نماز از او فوت شود اشکالی ندارد مادامی که در این شهر است نمازهای چهار رکعتی را دو رکعت بخواند تا اینکه به شهرش برگردد.

همچنین راتبه‌‌های ظهر، مغرب و عشاء از او ساقط می‌‌شود ولی راتبه‌‌ی صبح و بقیه‌‌ی سنت‌‌ها مانند: نماز ضحی، نماز شب، وتر و… در حق او باقی است زیرا فقط این سه راتبه از مسافر ساقط می‌‌شود یعنی راتبه‌‌ی ظهر، مغرب و عشاء. اما راتبه‌‌ی صبح حتی در سفر سنت است و نماز عصر سنت راتبه ندارد و در این حالت برای او مسح بر جوراب و خف به مدت سه شبانه روز جایز است چون مسافر است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: رجل سافر إلى بلد تبعد عن بلده مسافة قصر الصلاة، وسيمكث بها ما يقارب من أسبوعين مثلا، ووصل في وقت الظهر، فهل له أن يؤخر صلاة الظهر مع العصر والمغرب مع العشاء، ويجمعها جمع تقديم في هذا اليوم؟ وهل تستحب صلاة الراتبة في السفر؟ نرجو شرح شروط قصر الصلاة؛ لأن الكثير من الناس لا يعلمها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: إذا سافر الإنسان عن بلده إلى بلد آخر، يقيم فيها أسبوعين أو ثلاثة أو أكثر، ونيَّته أن يرجع إلى بلده متى انتهى شغله، فإنه مسافر ويجوز له أن يفعل ما يفعله المسافرون.

ولكنه إذا كان في بلد يؤذن فيها للصلاة فإنه يجب عليه أن يحضر للمسجد ويصلي مع المسلمين؛ لأن النصوص الواردة في وجوب صلاة الجماعة ليس فيها استثناء، بل قد قال الله تعالى لرسوله محمد صلى الله عليه وسلم: ﴿ وَإِذَا كُنتَ فِيهِمْ فَأَقَمْتَ لَهُمُ الصَّلَاةَ فَلْتَقُمْ طَائِفَةٌ مِّنْهُم مَّعَكَ ﴾ [النساء: ١٠٢]، وهذا في القتال والجهاد في سبيل الله، وكان رسول الله صلى الله عليه وسلم يجاهد وهو خارج المدينة مسافر، فأوجب الله صلاة الجماعة عليهم وهم مسافرون.

لكن لو فرض أن هذا الإنسان الذي أتى إلى هذه البلدة بعيد عن المسجد، أو فاتته الصلاة، فلا بأس أن يصلي ركعتين، فيقصر الرباعية إلى ركعتين ما دام في هذا البلد، حتى يرجع إلى بلده.

وكذلك تسقط عنه راتبة الظهر والمغرب والعشاء، أما راتبة الفجر وبقية السنن كصلاة الضحى، وصلاة الليل والوتر وغير ذلك فهي باقية في حقه؛ لأن المسافر لا يسقط عنه إلَّا هذه الرواتب الثلاث فقط، وهي: راتبة الظهر، والمغرب والعشاء، أما راتبة الفجر فمسنونة حتى في السفر، وأما العصر فليس له سنة راتبة، ويجوز له في هذه الحال أن يمسح على الجوارب أو الخفين

 ثلاثة أيام بلياليها؛ لأنه مسافر.

مطالب مرتبط:

(۲۹۷۰) حکم قصر و جمع نماز در حال بازگشت از سفر پیش از رسیدن به محل اقامت

شایسته نیست که جمع بخوانی زیرا جمع در صورت نیاز است و در این جا مادامی که قبل از اینکه وقت نماز عصر برسد به شهرت می‌‌رسی نیازی به خواندن جمع نداری بنابراین نماز ظهر را دو رکعت بخوان و هنگامی که به شهرت آمدی و نماز عصر واجب شد آن را چهار رکعت بخوان...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۱) حکم قصر نماز در عمره با علم به اقامت بیش از چهار روز در مکه

قول راجحی که ادله بر آن دلالت دارد این است که اقامتی که در آن سفر قطع شود محدود نیست بلکه انسان مادامی که شهرش را ترک نموده و قصد اقامت در شهری که به آن رسیده ندارد مسافر است..

ادامه مطلب …

(۲۹۶۵) چه موقع نماز قصر و چه موقع جمع خوانده می‌‌شود؟

جمع یک سبب دارد و آن هم مشقت است اما حالات متفاوتی دارد ولی قصر فقط در سفر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۵۵) آیا رخصت‌های سفر برای مسافرت‌های راحت امروز هم جاری است؟

رخصت‌‌هایی که برای سفر ثابت شده به صورت اطلاق آمده و قید مشقت در آن نیست...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۵) مقدار مسافتی که نماز در آن قصر می‌‌شود چقدر است؟

در مورد مسافتی که در آن نماز قصر می‌‌شود؛ علما از جمله محدثین و فقهاء پیرامون این مسأله اختلاف نموده‌‌اند و بیشتر اهل علم نظرشان این است که مسافت آن شانزده فرسخ یعنی هشتاد و دو کیلومتر است....

ادامه مطلب …

(۲۹۷۲) آیا رخصت سفر از آستانه خانه شروع می‌شود؟

رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه