(۲۹۷۲) سوال: از شیخ بزرگوار طلب می‌‌کنم که کیفیت نماز مسافر را توضیح دهد زیرا برخی می‌‌گویند ابتدای نماز سفر از منزل شروع می‌‌شود لطفا توضیح دهید؟ بارک الله فیکم.

جواب:

برای مسافر نمازهای چهارگانه به دو رکعت قصر می‌‌شود همان‌‌طور که در صحیح بخاری و… از عایشه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ آمده که می‌‌گوید: «أول ما فرضت الصلاة رکعتین، ثم هاجر النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، فزید فی صلاة الحضر و أقرت صلاة السفر»[۱](ابتدای فرض شدن نماز به صورت دو رکعت بود سپس پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هجرت کرد لذا به نماز کسی که مقیم است دو رکعت اضافه شد و نماز مسافر بر حالت خود باقی ماند).

نمازهای ظهر، عصر و عشاء که چهار رکعت هستند در سفر به دو رکعت قصر می‌‌شوند و قصر نمودن و رخصت‌‌های سفر جایز نیست مگر در صورتی که انسان از شهرش خارج شود اما مادامی که در شهرش است مسافر نیست زیرا سفر با تصمیم گرفتن آن حاصل نمی‌‌شود مگر زمانی محقق شود و به سفر برود حتی اگر حرکت کند مادامی که در شهر است نماز را قصر نمی‌‌کند.

بدان که اگر مسافر به کسی که نمازش را کامل می‌‌خواند اقتدا کند بر تو واجب است که نماز را کامل بخواند و در این صورت برای او قصر نمودن جایز نیست زیرا نمازش به نماز امامش مرتبط است و از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ثابت شده که می‌‌فرماید: «ما أدرکتم فصلوا، و ما فاتکم فأتموا»[۲](هر آنچه را درک نمودید بخوانید و آنچه از شما فوت شد را تکمیل کنید).

لذا کسی که همراه امامی که چهار رکعت نماز می‌‌خواند نماز بخواند اگر از ابتدای نماز همراه او بوده همراه امام سلام دهد و اگر از اثنای نماز همراه او بوده آنچه را درک نموده را می‌‌خواند و آنچه فوت شده را قضا می‌‌کند یعنی آنچه را همراه امامش درک نموده تکمیل می‌‌کند. از ابن عباس رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُمَا پیرامون این مسأله سؤال شد که مسافر دو رکعت می‌‌خواند و اگر در سفر همراه امام (مقیم) نماز بخواند چهار رکعت می‌‌خواند؟ گفت: سنت این چنین است.

حتی اگر در نماز چهار رکعتی همراه امام دو رکعت را درک کند جایز نیست که همراه او سلام دهد بلکه بر او واجب است که نماز را کامل بخواند به دلیل حدیثی که به آن اشاره نمودیم.

بر عکس آن اگر امام مسافر باشد و دو رکعت بخواند کسانی که مقیم هستند و پشت سر او نماز می‌‌خوانند چها رکعت می‌‌خوانند زیرا این کاری است که پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم هنگام فتح مکه انجام دادند، ایشان برای اهل مکه دو رکعت نماز می‌‌خواندند و اهل مکه چهار رکعت را تکمیل می‌‌کردند.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.