چهارشنبه 19 ذیقعده 1447
۱۶ اردیبهشت ۱۴۰۵
6 می 2026

(۲۹۶۲) معنای حدیث قصر نماز پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در سفر تا زمان بازگشت

(۲۹۶۲) سوال: معنای حدیثی که از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم روایت می‌‌شود چیست که ایشان هنگامی که به سفر می‌‌رفتند تا اینکه برگردند بیش از دو رکعت نمی‌‌خواندند؟

جواب:

این نیز صحیح است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم : «إذا خرج من المدینة لم یزد علی رکعتین حتی یرجع»[۱](هنگامی که از مدینه خارج می‌‌شد تا هنگامی که بر می‌‌گشت بیش از دو رکعت نمی‌‌خواند) فرقی نداشت در غزوه، حج یا در عمره باشد زیرا هرگاه انسان از شهرش خارج شد مسافر محسوب می‌‌شود تا اینکه به شهرش برگردد مگر اینکه در شهری که به آن سفر نموده نیت اقامت مطلق و نامحدود داشته باشد یا اینکه قصد اقامت داشته باشد و از کشور خود به کشور جدید مهاجرت کند در این صورت حکم اهل آن شهری که به آن مسافرت نموده را می‌‌گیرد.

سپس اگر به شهرش بدون قصد اقامت برگردد در شهرش مسافر محسوب می‌‌شود به همین دلیل رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر نمودند در حالی که شهر اولش محسوب می‌‌شد.

این مورد زیاد اتفاق می‌‌افتد و در مورد آن سؤال پیش می‌‌آید که هرگاه انسان در شهر جدیدی غیر از شهر اولش مقیم شود هنگامی که به شهر اولش برگشت آیا در حکم مسافر است یا در حکم مقیم؟ می‌‌گوییم: در حکم مسافر است و به دلیل آن اشاره کردیم و فرقی بین اینکه در شهر اولی که آن را ترک نمود و در جای دیگری مقیم شد ازدواج کرده باشد یا اینکه ازدواج نکرده باشد نیست چون رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در مکه قصر می‌‌‌‌کرد با این وجود که در آن جا ازدواج کرده بود و بیشتر فرزندانش در مکه به دنیا آمدند.


[۱] مسلم: کتاب صلاة المسافرین و قصرها، باب صلاة المسافرین، شماره­­ی (۶۹۸) از ابن عمر با لفظ «صحبت رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فی السفر، فلم یزد علی رکعتین حتی قبضه الله» وارد شده است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما معنى الحديث الذي يُروى عن النبي صلى الله عليه وسلم: أنه كان إذا خرج -عليه الصلاة والسلام – لم يزد على ركعتين حتى يرجع؟

فأجاب – رحمه الله تعالى -: هذا أيضًا ،صحيح، وهو أن رسول الله صلى الله عليه وسلم «إذا خرج من المدينة لم يزد على ركعتين حتى يرجع»، سواء كان في الغزو، أو في الحج، أو في العمرة؛ لأن الإنسان إذا خرج من بلده فهو مسافر حتى يرجع إليها، إلا إذا نوى الإقامة في البلد الذي سافر إليه إقامة مطلقة غير محددة، أو نوى الاستيطان والانتقال من بلده إلى هذا البلد الآخر الجديد، فإنه يكون له حكم أهل البلد الذي سافر إليه.

ثم لو عاد إلى بلده بغير نية الاستيطان فهو مسافر في بلده، ولهذا قصر النبي صلى الله عليه وسلم في مكة مع أنها كانت بلده الأول.

وهذا كثيرًا ما يحدث ويقع فيه التساؤل : أن الإنسان يستوطن بلدًا جديدًا غير بلده الأول، فهل إذا رجع إلى بلده الأول يكون في حكم المسافر، أو يكون في حكم المستوطن المقيم؟ نقول: إنه يكون في حكم المسافر، ودليله ما أشرنا إليه، ولا فرق بين أن يكون قد تزوج في بلده الأول الذي تركه واستوطن غيره أو لم يتزوج؛ لأن الرسول صلى الله عليه وسلم كان يقصر في مكة، مع أنه قد تزوج فيها وأتاه أكثر أولاده وهو في مكة.

مطالب مرتبط:

(۲۹۸۳) حکم وجوب شرکت در جماعت برای مسافر در اقامت کمتر از چهار روز

نماز جماعت بر مردان واجب است و نصوصی که در این زمینه وجود دارد مطلق است و مسافران از این نصوص خارج نمی‌‌شوند لذا هرگاه انسان در شهری باشد و برای نماز اذان داده شود او با این اذان فراخوانده می‌‌شود لذا بر او واجب است که اجابت کند ...

ادامه مطلب …

(۲۹۹۱) حکم قصر نماز در عمره با علم به اقامت بیش از چهار روز در مکه

قول راجحی که ادله بر آن دلالت دارد این است که اقامتی که در آن سفر قطع شود محدود نیست بلکه انسان مادامی که شهرش را ترک نموده و قصد اقامت در شهری که به آن رسیده ندارد مسافر است..

ادامه مطلب …

(۲۹۹۳) تا کی می‌توانم در سفر، نماز را شکسته بخوانم؟

در صورتی قصد مدت مشخصی را نداشته باشد می‌‌تواند نماز را قصر بخواند و از رخصت‌‌‌‌های سفر هر چند که مدت طولانی شود استفاده کند مادامی که منتظر چیزی است که به خا طر آن سفر نموده است....

ادامه مطلب …

(۲۹۸۲) حکم قصر و جمع نماز برای مسافری با نیت اقامت دو یا سه روزه

اگر قصد داری در مکانی به مدت دو یا سه روز بمانی در حالی که در سفر هستی اشکالی ندارد که نمازها را به صورت قصر بخوانی...

ادامه مطلب …

(۲۹۶۰) حکم اقتدای مسافر به امام مقیم در نماز چهار رکعتی

بر مسافر واجب است هنگامی که به مقیم اقتدا کرد نمازش را کامل کند فرقی ندارد که امام را از اول نماز درک کند یا اینکه فقط دو رکعت آخری را درک کند...

ادامه مطلب …

(۲۹۵۷) آیا قصر نمودن نماز ظهر و عصر و دو رکعت خواندن آن‌‌ها در سفر جایز است؟

هرگاه انسان در مسافرت باشد از او طلب با تأکید می‌‌شود که نمازهای چهار رکعتی را قصر نماید لذا نماز ظهر، عصر و عشاء را دو رکعت می‌‌خواند اما نماز مغرب قصر نمی‌‌شود زیرا وتر روز است و نماز صبح که در اصل دو رکعت است....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه