(۲۶۶۱) سوال: حکم تلاوت سوره‌‌ها یا آیاتی که در آن سجده وجود دارد، در نماز ظهر و عصر چیست؟

جواب:

علما رَحِمَهُمُ‌الله -منظور فقهای متأخر حنابله- ذکر نموده که برای امام مکروه است که آیه‌‌ی سجده را در نماز سری بخواند، زیرا اگر در نماز سری بخواند یا سجده می‌‌کند و باعث تشویش نمازگزاران می‌‌شود و یا اینکه سجده نمی‌‌کند که در این صورت سنت مؤکدی را ترک نموده است.

به این دلیل گفته‌‌اند: مکروه است که آیه‌‌ی سجده در نماز سری خوانده شود و در آن سجده شود، لذا هردو را مکروه دانستند، اما کراهت به دلیل نیاز دارد، به همین دلیل قول دوم این است برای امام مکروه نیست که در نماز سری آیه‌‌ی سجده را بخواند، زیرا یا سجده می‌‌کند و یا سجده نمی‌_‌‌‌کند و اگر سجده نکرد گناه و اشکالی بر او نیست و کراهتی وجود دارد، زیرا از امیر المؤمنین عمربن الخطاب رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ ثابت شده که در روز جمعه آیه‌‌ی سجده را خواند و پایین آمد و سجده کرد سپس همان را در جمعه‌‌ی بعدی خواند و سجده نکرد، سپس گفت: «إن الله لم یفرض علینا السجود إلا أن نشاء»[۱](الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سجده را بر ما فرض نکرده مگر اینکه خود بخواهیم)

بنابراین: اگر امام در نماز سری آیه‌_‌ی سجده را خواند و سجده نکرد گناهی بر او نیست، زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بر او فرض نگردانیده است و اگر خواست سجده کند، باعت تشویش مأمومین نشود، اگر مأمومین کم بودند و در هنگام سجده او را مشاهده کردند، زیرا آن‌_‌‌‌ها نیز همراه او سجده می‌‌کنند به خصوص اگر طالب علم باشند و به ذهن آن‌‌ها خطور کند که امام آیه‌‌ی سجده را خواند.

اما اگر جمعیت زیاد باشند و او را نبینند یا اینکه طالب علم نباشند، گمان می‌‌کنند که امام فراموش کرده و سجده نمود، در این صورت تشویش ایجاد می‌‌شود که به او می‌‌گوییم: سجده نکند.

[۱] تخریج آن گذشت.