سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۲۶۳۶) آیا واجب است که هنگام نماز در تمام مکان‌‌های مسجد جابجا شوم؟

(۲۶۳۶) سوال: آیا واجب است که هنگام نماز در تمام مکان‌‌های مسجد جابجا شوم؟ برخی اوقات انسان در یک مکان در مسجد نماز می‌‌خواند و برخی مردم می‌‌گویند: واجب است که در هر دو رکعت بعد از هر نمازی مکانت را تغییر دهی؟

جواب:

قائل شدن به اینکه واجب است مکان نمازت را در هر رکعت تغییر دهی، اصل و سندی از شرع ندارد و اشکالی ندارد که انسان در یک مکان سنت بخواند.

و فقط نهی از اینکه انسان در یک مکان مشخص از مسجد جا بگیرد و جز در آن جا نماز نخواند، وارد شده است.

اما اینکه انسان عادت نموده که در مکان مشخصی نماز می‌‌خواند و لی در غیر از آن مکان نیز نماز می‌‌خواند، در نهی وارد نمی‌‌شود.

و چیزی که شایسته است، آگاه سازی شود، این است که برخي از مردم مکان مشخصی را در نماز فرض برای خود انتخاب می‌‌کنند و اگر چه که مکان بهتری نیز وجو داشته باشد، لذا مثلا او را می‌‌بینی که در آخر صف نماز می‌‌خواند، در حالی که می‌‌تواند در اول صف اول باشد یا اینکه در صف دوم نماز می‌‌خواند، در حالی که می‌‌تواند در صف اول نماز بخواند و این بدون شک نقص است، زیرا هرچه انسان در صفوف پیشی بگیرد، بهتر است و هر چه به امام نزدیک‌‌تر باشد بهتر است، لذا انسانی که مکانی دیگری را در صف می‌‌ایستد در حالی  که مکانی نزدیک‌‌تر به امام وجود دارد، خود را از این فضیلت محروم نموده است. همچنین کسانی که مکانی را در صف دوم برای خود قرار می‌‌دهد با این وجود که برایش ممکن است که در صف اول نماز بخواند، خودش را از فضیلت صف اول محروم نموده است، و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «لو یعلم الناس ما فی النداء -یعنی: ما الاذان و الصف الأول، ثم لا یجدوا إلا أن یستهموا علیه لاستهموا»[۱](اگر مردم می‌‌دانستند در اذان و صف اول چقدر فضیلت وجود دارد سپس راهی جز قرعه نداشتند، قرعه می‌‌اندختند) یعنی: اگر می‌‌دانستند چقدر در آن اجر وجود دارد، سپس راهی برای رسیدن به آن جز قرعه نداشته باشند، قرعه می‌‌اندازند که کدام یک به نسبت صف اول یا اذان مستحق‌‌تر هستند.


[۱] تخریج آن گذشت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يجب أن أتحرك في كل مكان في المسجد عندما أصلي ؟ فأحيانًا الإنسان يظل يصلي في مكان واحد في المسجد، وبعض الناس يقول: يجب أن تغير المكان في كل ركعتين بعد أي صلاة؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: القول بأنه يجب أن تُغَيّر مكان صلاتك في كل ركعتين لا أصل له ولا سَنَدَ له من الشرع، ولا حرج على الإنسان أن يبقى يتطوع في مكان واحد.

وإنما النهي عن كون الإنسان يستوطن بمكان معين من المسجد لا يُصَلِّي إلا فيه، فهذا هو الذي قد ورد النهي عنه.

وأما كون الإنسان يَعْتَادُ مكانًا مُعَيَّنا يصلّي فيه، لكن يصلي في غيره أيضًا فهذا ليس فيه نهي.

إنما الشيء الذي ينبغي أيضًا أن ينتبه له أن بعض الناس يتخذ مكانا معينا في صلاة الفريضة يُصَلِّي فيه، ولو كان مكانا مفضولا، فتجده مثلا يصلي في

أنه

آخر الصف، مع أنه يتمكن أن يكون في أول الصف، أو يصلي في الصف الثاني مع أنه يتمكن أن يصلي في الصف الأول، وهذا لا شك أنه نقص؛ لأنه كلما تَقَدَّم الإنسان في الصفوف فهو أفضل، وكلما دنا من الإمام فهو أفضل، فالإنسان الذي يتخذ مكانا في آخر الصف مع وجود ما هو أدنى منه للإمام قد حرم نَفْسَهُ هذه الفضيلة، وكذلك الذي يتخذ مكانا في الصف الثاني مع أنه يمكنه أن يصلي في الصف الأول قد حَرَمَ نفسه فضيلة الصف الأول، وقد قال النبي – عليه الصلاة والسلام- : «لو يعلم الناس ما في النداء -يعني: ما في الأذان والصف الأول، ثم لم يجدوا إلا أن يَسْتَهِمُوا عليه لاسْتَهَمُوا» يعني: لو يعلمون ما فيهما من الأجر ثم لم يجدوا سبيلا إلى الوصول إليهما إلا بالاستهام -يعني: بالقرعة – لاقترعوا، أيهم يحظى بالصف الأول أو بالأذان؟

مطالب مرتبط:

(۲۶۳۹) حکم دو رکعت احرام چیست؟

اما دو رکعت احرام -دو رکعتی که کسی که می‌‌خواهد احرام ببندد، آن را می‌‌خواند- مشروع نیست، زیرا از پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم وارد نشده که برای احرام نماز خاصی وجود دارد...

ادامه مطلب …

(۲۵۹۶) حکم قضای سنت فجر پس از اقتدای فوری به امام در نماز صبح

اگر دوست داشتی آن را بعد از نماز قضا کنی اشکالی ندارد، اما اگر به خودت اطمینان داری که می‌‌توانی در روز در وقت نماز ضحی آن را قضا کنی بهتر است، اما اگر بعد از نماز قضا نمودی اشکالی ندارد....

ادامه مطلب …

(۲۶۰۵) اگر وضو گرفتم و حدود نیم ساعت قبل از غروب نماز خواندم، حکم آن چیست؟

اگر نیم ساعت قبل از غروب وضو بگیریم، آیا جایز است سنت وضو بخوانم؟ اگر منظورش این است، می‌‌گوییم: بله دو رکعت سنت وضو را بخوان، زیرا این دو رکعت دارای سبب هستند و هر سنتی که دارای سبب باشد، در نهی وارد نمی‌‌شود...

ادامه مطلب …

(۲۶۲۴) حکم جمع دو سنت در یک سلام چیست؟

جمع دو سنت با یک سلام خلاف سنت است...

ادامه مطلب …

(۲۵۹۹) حکم قضای سنت قبلیه‌ی ظهر در صورت درک نماز جماعت

اگر از انسان سنت قبلیه‌‌ی نماز فوت شد، آن را بعد از نماز می‌‌خواند، اما از ابتدا از راتبه‌‌ای که بعد از نماز است شروع می‌‌کند سپس راتبه‌‌ی قبل از نماز را قضا می‌‌کند....

ادامه مطلب …

(۲۶۰۲) حکم سنت قبلیه‌ی مغرب

بله سنتی قبل از نماز مغرب وجود دارد، اما بعد اذان مغرب، زیرا قبل از اذان وقت نهی است...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه