(۲۵۳۳) سوال: ما نماز تراویح را در شب‌‌های ماه مبارک رمضان می‌‌خوانیم، اما کسانی هستند که اصلا نماز تراویح نمی‌خوانند در حالی که بین آن‌‌ها و مسجد فقط پانصد متر فاصله وجود دارد و مسیر برایشان هموار است. آیا بر آن‌‌ها چیزی هست؟ لطفا پاسخ دهید.

جواب: نماز تراویح همان قیام رمضان است اما به این اسم نام‌‌گذاری شده زیرا سلف صالح هرگاه چهار رکعت می‌‌خواندند   -یعنی با دو سلام- برای استراحت و فاصله انداختن می‌‌نشستند. زیرا آن‌‌ها – همان طور که گذشت – رکعات را طولانی ‌‌می‌‌نمودند. قیام رمضان واجب نیست لذا تراویح واجب نیست زیرا در روز فقط پنج نماز واجب است و آن‌‌ها عبارتند از: صبح، ظهر، عصر، مغرب و عشا و نماز جمعه به جای ظهر است. اما این افراد که گفتی به مسجد نزدیک هستند اما نماز تراویح را نمی‌‌خوانند، بر آن‌‌ها گناهی در ترک نمودن نماز تراویح نیست، زیرا نماز تراویح واجب نیست اما می‌‌گوییم:

خیر زیادی را از دست داده‌‌اند زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌‌فرماید: «من قام رمضان ایمانا واحتسابا، غفر له ما تقدم من ذنبه»[۱](کسی که رمضان را از روی ایمان و طمع پاداش روزه بگیرد، گناهان گذشته‌‌اش بخشیده می‌‌شود).

لذا نصیحت ما به برادران ما این است که فرصت عمر را غنیمت شمارند و برای خود بهره‌ای از طاعت داشته باشند، زیرا روزی آرزو می‌‌کنند که‌ای کاش یک یا دو رکعت و یک تسبیح یا دو تسبیح به نیکی‌‌هایشان افزوده بودند؛ همان طور که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {حَتَّىٰ إِذَا جَاءَ أَحَدَهُمُ الْمَوْتُ قَالَ رَبِّ ارْجِعُونِ *لَعَلِّي أَعْمَلُ صَالِحًا فِيمَا تَرَكْتُ ۚ}[مومنون: ۹۹-۱۰۰](تا زمانی که مرگ یکی از آن‌‌ها فرا رسد، گوید: پروردگارا! مرا (به دنیا) باز گردان،  باشد که در آنچه (در دنیا) ترک (و کوتاهی) کرده‌‌ام، کار شایسته‌‌ای انجام دهم)؛ الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ می‌‌فرماید: {وَأَنفِقُوا مِن مَّا رَزَقْنَاكُم مِّن قَبْلِ أَن يَأْتِيَ أَحَدَكُمُ الْمَوْتُ فَيَقُولَ رَبِّ لَوْلَا أَخَّرْتَنِي إِلَىٰ أَجَلٍ قَرِيبٍ فَأَصَّدَّقَ وَأَكُن مِّنَ الصَّالِحِينَ }[منافقون: ۱۰](و از آنچه به شما روزی داده‌ایم، (در راه الله) انفاق کنید، پیش از آن که مرگ به سراغ یکی از شما آید، پس بگوید: پروردگارا!‌ای کاش (مرگ) مرا مدت کمی با تأخیر می‌انداختی، تا (در راه تو) صدقه بدهم و از صالحان باشم).

همچنین حدیث صحیح است که: «ما من أحد یموت إلا ندم، قالوا و ما ندامته یا رسول الله؟ قال: إن کان محسنا ندم ألا یکون ازداد، و إن کان مسیئا ندم ألا یکون نزع»[۲](هیچ یک از شما نمی‌‌میرد مگر این که پشیمان می‌‌شود، گفتند: ‌ای رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم پشیمانی او از چیست؟ فرمود: اگر نیکوکار بوده پشیمان می‌‌شود که چرا بیشتر انجام نداده و اگر گناه‌کار بوده پشیمان می‌‌شود که چرا دست برنداشته است).

[۱] بخاری: کتاب الایمان، باب تطوع قیام رمضان من الایمان، حدیث شماره­ی (۳۷)، مسلم: کتاب صلاة المسافرین، باب الترغیب فی قیام رمضان، حدیث شماره­ی (۷۵۹).

[۲] ترمذی: کتاب الزهد، باب، حدیث شماره­ی (۲۴۰۳).