(۱۶۰۸) سوال: روش شرعی تیمم چگونه است؟

جواب:

روش شرعی تیمم بدین صورت است که فرد نیت ‌کند که می‌خواهد تیمم انجام دهد؛ زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إنما الأعمالُ بالنياتِ وإنما لكلِ أمرئٍ ما نوى»[۱] : (اعمال به نیت‌ها بستگی دارد و هر کس فقط چیزی را دارد که نیت کرده باشد). سپس با دستانش یک ‌بار بر زمین می‌زند و چهره و دو دستش تا مچ را مسح می‌نماید. بدین شکل تیمم را انجام داده و طهارت کسب می‌کند. فرد با این تیمم، می‌تواند کارهایی را انجام دهد که در صورت طهارت با آب می‌توانست انجام دهد زیرا الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ وقتی از تیمم نام برد، فرمود: {مَا يُرِيدُ اللَّهُ لِيَجْعَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ حَرَجٍ وَلَكِنْ يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمْ وَلِيُتِمَّ نِعْمَتَهُ عَلَيْكُمْ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ} [المائدة: ۶] : (الله نمی‌خواهد شما را به مشقت و سختی دچار کند بلکه می‌خواهد شما را پاک نماید و نعمت خویش را بر شما کامل کند تا شکرگزار باشید).

بنابراین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ بیان نمود که انسان با انجام تیمم، پاک می‌گردد؛ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز فرمود: «جُعِلَتْ لِیَ الأرْضُ مَسجِداً وَ طَهُوراً»[۲] : (زمین برای من، محل نماز خواندن و پاکیزه قرار داده شده است). «الطَّهور» (با فتحه‌ حرف طاء) ماده‌ای است که فرد خود را با آن پاک می‌نماید و طهارت می‌گیرد؛ لذا دیدگاه راجح و برگزیده از اقوال علما، این است که تیمم، حَدَث (جنابت و… یا بی‌وضویی) را رفع می‌کند. تا وقتی که انسان آب در دسترس نداشته باشد، جایز است که اگر تیمم کرد تا زمانی که تیممش باطل نشده باشد، هر اندازه نماز فرض یا نفل که بخواهد را ادا کند و حَدَث (جنابت و… یا بی‌وضویی) را رفع می‌کند و با خروج وقت نماز، باطل نمی‌شود؛ اگر مثلا کسی ‌که برای نماز ظهر تیمم کرد، می‌تواند نماز عصر را هم با همین تیمم ادا کند. اگر شخصی به خاطر رفع جنابت تیمم نمود، نیاز به تکرار دوباره‎‌ی تیمم نیست و بعد از آن فقط به جای وضو تیمم انجام می‌دهد.

[۱] تخریج آن گذشت.

[۲] تخریج آن گذشت.