پنج‌شنبه 9 جمادی‌الثانی 1448
۲۸ آبان ۱۴۰۵
19 نوامبر 2026

(۱۴۷۵) روش مسح بر جوراب چگونه است؟

(۱۴۷۵) سوال: روش مسح بر جوراب چگونه است؟ آیا ابتدا پای راست و سپس پای چپ را مسح کنیم یا هم‌زمان با دو دست هر دو پا را مسح نماییم؟ شایان ذکر است که امروزه مردم به روش دوم عمل می‌کنند.

جواب:

برخی علما بر این نظر هستند که مسح بر خف همانند مسح کردن دو گوش است که شخص باید هر دو را همزمان و یک‌باره و بدون مقدم کردن راست بر چپ، مسح کند لذا فرد پای راست را با دست راست و پای چپ را با دست چپ به طور هم‌زمان مسح می‌کند همان طور که گوش‌ها را هم‌زمان مسح می‌کند.

راجح و صحیح از نظر من، این است که فرد پای راست را قبل از پای چپ مسح کند زیرا مسح دو پا، جایگزین شستن آن‌ها شده است و دو عضو مستقل و جدا از هم هستند. چون مسح جایگزین شستن شده است و در شستن، مشروع است که راست بر چپ مقدم شود، در نتیجه بدل و جایگزین، همان حکم اصل را به خود می‌گیرد. قیاس پاها بر گوش‌ها درست نیست؛ زیرا چنان که رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند: «الأُذُنَانِ مِنَ الرَأسِ»[۱] : (دو گوش‌ جزو سر هستند) و یک عضو محسوب می‌شوند. همان طور که شخص هنگام مسح سر، دستش را یک بار بر سرش می‌کشد و سمت راست و چپ سرش نیز همزمان می‌باشد، گوش‌ها را نیز همزمان و با یک ‌بار مسح می‌کند زیرا جزو سر هستند اما پاها دو عضو مستقل از یکدیگر می‌باشند لذا هر عضوی حکم خاص خود را دارد. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نیز: «كانَ رسولُ اللهِ صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم يُعجِبُهُ التَيَامُنُ في تَنَعُّلِهِ وَتَرَجُّلِهِ وَطُهُورِهِ وَفِي شَأنِهِ كُلِّهِ»[۲] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم همواره شروع کردن از سمت راست را در دمپایی پوشیدن، شانه زدن موها، طهارت گرفتن و در تمام کارها دوست داشت و می‌پسندید).


[۱] مسند احمد (۱/۴۸۶، شماره ۴۲۰). سنن ابوداود: کتاب الطهارة، باب صفة وضوء النبی صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ، شماره (۱۳۴). سنن ترمذی: أبواب الطهارة، باب ما جاء أن الأذنین من الرأس، شماره (۳۷). سنن ابن ماجه: کتاب الطهارة وسننها، باب الأذنان من الرأس، شماره (۴۴۴).

[۲] صحیح بخاری: کتاب الوضوء، باب التیمن فی الوضوء والغسل، شماره (۱۶۸). صحیح مسلم: کتاب الطهارة، باب التیمن فی الطهور وغیره، شماره (۲۷۰).

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كيف يكون المسح على الشراب؟ هل نبدأ بالمسح على الرجل اليمنى، ثم اليسرى، أم نمسح عليهما معا بكلتا اليدين، علما أن هذا هو عمل الناس اليوم؟

فأجاب رحمه الله تعالى: يرى بعض أهل العلم أن المسح على الخفين كالمسح على الأذنين أن يمسحهما مرة واحدة، أي: جميعًا، بدون أن يُقدِّم اليمنى على اليسرى، فيمسح الرّجل اليمنى باليد اليمنى، والرجل اليسرى باليد اليسرى، كما أنه يمسح الأذنين كذلك دفعة واحدة.

أنه والراجح عندي: يمسح الرجل اليمنى قبل اليسرى، وذلك لأن الرجلين قائم مقام غسلهما، وهما عضوان كل عضو مستقل عن الآخر، مسح وإذا كان المسح بدلا عن الغسل، والغسل يشرع فيه تقديم اليمنى على اليسرى، فإن البدل يكون له حكم المبدل، ولا يصح قياسهما على الأذنين؛ لأن «الأُذُنَيْنِ مِنَ الرَّأْسِ»، كما قال رسول الله صلى الله عليه وسلم، وهما عضو واحد، وكما أن الرجل إذا مسح على رأسه يَمُرُّ بيديه عليه، ويكون مسحه لجانب الرأس الأيمن والأيسر دفعة واحدة، كذلك أيضًا المسح على الأذنين يكون دفعة واحدة؛ لأنهما من الرأس، وأما الرجلان فإنهما عضوان؛ كل عضو مستقل عن الآخر، فيكون لكل عضو حكمه، وقد «كان رسول الله صلى الله عليه وسلم يعجبه التيامن في تنعله وترجله وطهوره وفي شأنه كله».

مطالب مرتبط:

(۱۴۷۸) آیا جایز است که خف بپوشم و هنگام خواب، آن را بیرون بیاورم سپس هنگام نماز صبح دوباره آن را بپوشم و بر آن مسح کنم؟

این کار جایز نیست زیرا هرگاه انسان خف بپوشد سپس آن را از پایش بیرون بیاورد، فقط زمانی می‌تواند دوباره بر آن مسح کند که وضوی کامل گرفته و پاهایش را بشوید سپس خف را دوباره بپوشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۵۵) لطفا برخی از احکام مسح بر خف را بیان کنید.

مسح بر خف از احکام و تشریعاتی است که در دین اسلام آمده است و از جمله احکام بسیاری است که بیانگر آسان بودن دین اسلام است و دلالت بر این دارد که الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ با این دین آسان بر ما منت نهاد و لطف فرمود....

ادامه مطلب …

(۱۴۵۶) لطفا احکام مسح بر خف را توضیح دهید.

مسح کردن بر خف شروطی دارد که مهم‌ترین آن عبارت‌اند از:...

ادامه مطلب …

(۱۴۷۲) آیا مسح بر خف پاره نیز به هنگام وضو گرفتن، جایز است؟

دیدگاه راجح و درست این است که مسح بر خف پاره و جوراب نازک که پوست از زیر آن دیده می‌شود، جایز می‌باشد...

ادامه مطلب …

(۱۴۶۲) آیا مسح بر جوراب درست است؟

دیدگاه راجح از اقوال علما، جایز بودن مسح بر جوراب است زیرا از رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم نقل شده که بر آن مسح نموده است....

ادامه مطلب …

(۱۴۸۴) حکم مسح بر چسب زخم

این کار، درست است؛ زیرا اگر مثلا چسب زخم بر زخمِ روی دست شخص باشد یا آتل روی شکستگی بسته شده باشد، تا زمانی که کاملا بهبود یابد، تمام آن را مسح نماید....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه