(۱۳۵۶) سوال: آیا شانه کردن ریش و معطر کردن آن به طور روزانه شامل «النهيُ عن التَرَجُّل إلا غِبّاً» : (نهی از شانه کردن مو مگر یک روز در میان) می‌شود؟

جواب:

الترجّل به معنای شانه کردن، روغن زدن و آراستن مو می‌باشد. در حدیث چنین آمده است که: «نهی رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم عن التَرَجُّل إلا غِبّاً»[۱] : (رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از ترجّل و شانه کردن مو نهی نموده است مگر این که یک روز در میان باشد)؛ یعنی یک روز در میان. چون اگر انسان هر روز به آراستن و زیبا کردن خود مشغول شده و به بزرگ‌ترین دغدغه‌اش تبدیل شود‌، از کارهای بزرگ‌تر و مهم‌تر غافل می‌شود اما اگر یک یا دو روز در میان به این کار بپردازد بدین صورت که یک روز انجام دهد و یک روز انجام ندهد یا یک روز انجام دهد و دو روز انجام ندهد، بدین معنا است که این کار نزد او اهمیت زیادی ندارد و سبب نمی‌شود که از کارهای بزرگ‌تر و مهم‌تر غافل ‌شود.

بدین خاطر است که می‌گوییم زیاده‌روی در زیبا کردن و رسیدگی به مو، درست نیست همان‌طور که بی‌توجهی به آن نیز کار درستی نمی‌باشد. زیرا وقتی صحابه رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُم به رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ‌گفتند: ‌ای رسول الله! شخص دوست دارد که لباس و کفشش خوب و زیبا باشد؟ رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرمود: «إنَّ اللهَ جميلٌ يُحبُّ الجمالَ، الكِبرُ بطَرُ الحقِّ، وَغَمْطُ النَّاسِ»[۲] : (الله زیبا است و زیبایی را دوست دارد. کبر و غرور، سرکشی از حق و تحقیر مردم است). بنابراینکسی‌ که لباس یا کفش خوب و زیبا می‌پوشد، متکبر و مغرور نیست؛ بلکه کبر و غرور، سرکشی از حق و تحقیر مردم است حتی اگر لباس کهنه‌ و فرسوده‌ای بر تن داشته باشد؛ با این حال نیز گاهی شخص در قلبش مغرور و متکبر است، از دین و فرمان الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ سرپیچی می‌کند و به حقوق بندگانش تجاوز می‌کند. رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خبر داده و فرموده است: «لا يَدْخُلُ الجَنَّةَ أحد في قَلْبِهِ مثْقَالُ حَبَّة خَردَل مِنْ كبرٍیاءِ»[۳] : (کسی ‌که در قلبش به اندازه‌ی یه ذره دانه‌ی خردل هم غرور باشد، وارد بهشت نمی‌شود).

بنابراین لازم است که انسان در برابر الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ و بندگانش، متواضع و فروتن باشد، شرع و دین الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ را بر خواسته‌های نفسانی خویش ترجیح دهد، جایگاه و احترام بندگان الله را حفظ نماید، بر کسی چیره نشده و بر دیگران فخرفروشی نکند.

[۱] مسند احمد (۴/۲۷۶، شماره ۲۴۷۰). سنن ابوداود: کتاب الترجل، شماره (۴۱۵۹). سنن ترمذی: أبواب اللباس، باب ما جاء فی النهی عن الترجل إلا غبّا، شماره (۱۷۵۶). سنن نسائی: کتاب الزینة، باب الترجل غبّا، شماره (۵۰۵۵).

[۲] صحیح مسلم: کتاب الایمان، باب تحریم الکبر وبیانه، شماره (۹۱).

[۳] صحیح مسلم: کتاب الایمان، باب تحریم الکبر وبیانه، شماره (۹۱).