(۵۳۹۴) حکم عبارت «بر من حرام است» و ارتباط آن با وقوع طلاق

(۵۳۹۴) سوال: از بسیاری از مردم می‌شنوم که می‌گویند: بر من حرام است، معنی این کلام چیست؟ مثلا می‌گوید: بر من حرام است که این کار و آن کار را انجام دهم، آیا با این طلاق بر او واقع می‌گردد؟

جواب:

قسم با این صیغه خلاف آنچه رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم امر کرده است می‌باشد: «مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ أَوْ لِيَصْمُتْ»[۱]: (کسی که سوگند یاد می‌کند باید به الله سوگند یاد کند یا ساکت باشد): لذا اگر می‌خواهی قسم بخوری پس به الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ قسم بخور و بگو: والله، و مانند آن.

اما این که با این صیغه قسم یاد کنی مخالف امر رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم می‌باشد ولی با این وجود اگر کسی آن را بگوید: بر من حرام است که فلان کار را انجام دهم و قصد او ظهار یا طلاق یا قسم باشد پس هرآنچه نیت نموده است می‌باشد زیرا رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده است: «إِنَّمَا الْأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى»[۲]: (همه‌ی اعمال بستگى به نيت آنها دارد، و براى هر فردى آنچه كه نيت كرده حاصل مى گردد): زکانی که این کلمه احتمال طلاق یا ظهار یا قسم را دارد پس تعیین یکی از آن احتمالات به نیت او برمی‌گردد پس اگر بگوید: قصدم از این قول: بر من حرام است که فلان کار را انجام دهم، این است که اگر آن کار را انجام دادم زنم طلاق است پس طلاق است و اگر بگوید: قصدم آن بوده که اگر آن کار را انجام دادم زنم بر من حرام است پس ظهار است مخصوصا اگر بگوید: بر من حرام باشد (اگر که آن کار را انجام دادم) همبستری با زنم مانند همبستری با مادرم حرام است و اگر بگوید: قصدم قسم است یعنی نیتم این بوده که آن کار را انجام دهم و این قولم را جایگزین قول (والله) قرار دادم پس در این صورت قسم می‌باشد.

اما در مورد حکم طلاق اگر که نیت طلاق کرده باشد پس اگر آن کار را انجام دهد همسرش طلاق است اما اگر که ظهار باشد پس همسرش بر او حرام است تا این که آنچه الله سُبْحَانَهُ‌وَتَعَالَىٰ او را امر کرده است از کفاره‌ی ظهار ادا کند و آن آزاد کردن برده است و اگر نیافت دو ماه را پشت سرهم روزه بگیرد و اگر نتوانست ۶۰ مسکین را غذا دهد و اگر قصدش قیم بوده و آن کار را انجام داد پس بر او کفاره‌ی قسم واجب می‌گردد و آن غذا دادن به ۱۰ مسکین است یا لباس داده به ایشان یا آزاد کردن برده و اگر آن‌ها را نیافت سه روز را پشت‌سرهم روزه بگیرد.

[۱] رواه البخاری (۲۶۷۹).

[۲] رواه البخاری (۱).

تعداد بازدید: 51

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: الكثير من الناس أسمعهم يحلفون بكلمة: علي الحرام. ما معنى هذه الكلمة؟ ومثلا يقول إنسان: علي الحرام ما أفعل كذا وكذا. فهل يقع عليه الطلاق؟

فأجاب رحمه الله تعالى: الحلف بهذه الصيغة خلاف ما أمر به النبي «مَنْ كَانَ حَالِفًا فَلْيَحْلِفْ بِاللَّهِ، وَإِلَّا فَلْيَصْمُتْ». فإذا كنت تريد الحلف فاحلف بالله، فقل: والله. وما أشبه ذلك. وأما أن تحلف بهذه الصيغة فإن ذلك مخالف لأمر النبي صلى الله عليه وسلم ولكن مع هذا إذا قال: عليَّ الحرام ألا أفعل كذا فإما أن يريد الطلاق، وإما أن يريد الظهار، وإما أن يريد اليمين، فله ما نوى؛ لقول النبي صلى الله عليه وسلم: «إِنَّمَا الأَعْمَالُ بِالنِّيَّاتِ، وَإِنَّمَا لِكُلِّ امْرِئٍ مَا نَوَى».

ولما كان هذا اللفظ محتملا لأحد المعاني الثلاثة الطلاق أو الظهار أو اليمين كان تعيين أحد هذه الاحتمالات راجعا إلى نيته، فإذا قال: أردتُ بقولي: علي الحرام ألا أفعل كذا أردتُ أني إن فعلته فزوجتي طالق. كان ذلك طلاقًا. وإن قال: أردتُ إن فعلته فزوجتي عليَّ حرام كان ذلك ظهارا. لا سيما إن وصله بقوله: علي الحرام أن تكون زوجتي كظهر أمي. وإن قال: أردتُ اليمين، أي أردتُ ألَّا أفعله، فجعلتُ هذا عوضًا عن قولي: والله. كان ذلك يمينا.

فأما حكم الطلاق أي إذا نوى الطلاق فإنه زوجته تطلق إذا فعله، وأما كونه ظهارًا فإن زوجته تكون حراما، حتى يفعل ما أمره الله به من كفارة الظهار؛ وهو: عتق رقبة، فإن لم يجد فصيام شهرين متتابعين، فإن لم يستطع فإطعام ستين مسكينا. وإن أراد اليمين فإنه إذا فعله وجب عليه كفارة اليمين؛ وهي: إطعام عشرة مساكين أو كسوتهم، أو تحرير رقبة، فإن لم يجد فصيام ثلاثة أيام متتابعة.