یکشنبه 9 ربیع‌الثانی 1448
۲۹ شهریور ۱۴۰۵
20 سپتامبر 2026

(۴۹۷۵) کدام واجب‌تر است: ازدواج یا حج؟

(۴۹۷۵) سوال: بنده ۲۹ سال سن دارم و تاکنون ازدواج نکرده­ام و قصد این را دارم که همین نزدیکی ها ازدواج کنم، اما هنوز فریضه­ی حج را به جا نیاورده­ام، آیا ادا کردن حج از ازدواج مهم تر است، زیرا با این مبلغی که دارم نمیتوانم حج و ازدواج را با همدیگر انجام دهم، پس کدام یک از آنها در اولویت قرار دارد؟

جواب:

اگر فرد به ازدواج کردن نیاز داشته باشد و رها کردنش بر وی سخت است پس ازدواج بر فریضه­ی حج مقدم می­شود، چرا که ازدواج کردن دراین وضعیت برای وی از ضروریات زندگی­اش به شمار می­رود، الله عَزَّوَجَلَّ می فرمایند: {وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا}]آل عمران:۹۷[ ترجمه: (و حجّ این خانه واجب الهی است بر کسانی که توانائی (مالی و بدنی) برای رفتن بدانجا را دارند.)

پس فردی که نیاز به ازدواج دارد رها کردنش بسیار دشوار است، و هیچ درآمد و پس اندازی ندارد جز اینکه یا به حج برود و یا اینکه ازدواج کند، در این صورت قدرت رفتن به حج را ندارد وحج بر وی واجب نمی­باشد وازدواج بر حج مقدم می­شود، و این ازآسانی دین الله عَزَّوَجَلَّ بر بندگانش است، اینکه آنان را به عباداتی که در سختی قرار می گیرند، واجب نمی­کنند اگرچه هم این عبادات از ارکان اسلام مثل حج باشد.

همچنین زمانی که فرد از گرفتن روزه ناتوان باشد، همانند مریضی که امید به درمان ندارد، مثل فرد پیر، به ازای هرروز به یک فقیر غذا می دهد، و اگر در نماز خواندن نتوانست ایستاده نماز بخواند، نشسته نماز میخواند واگر نتوانست به پهلو و اگر توانست با اشاره کردن در رکوع وسجود و باز هم اگر نتوانست با قلبش نماز را ادا میکند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: أنا في التاسعة والعشرين، ولم أتزوج بعد، وأنوي الزواج عن قريب – إن شاء الله – ولكن لم أُؤَدِّ فريضة الحج، فهل فريضة الحج أهم من الزواج؛ لأن المبلغ الذي بحوزتي لا يُمَكِّنني من الحج والزواج معا في الوقت الحاضر، فأيهما أُؤَخِّر؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: إذا كان الإنسان محتاجا إلى الزواج، ويشقُ عليه تركه، فإنه يُقَدَّم على الحج؛ لأن الزواج في هذه الحال يكون من الضروريات، وقد قال الله -عز وجل-: ﴿ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ﴾ [آل عمران: ٩٧].

والإنسان الذي يكون محتاجا إلى الزواج يشقُ عليه تركه، وليس عنده من النفقة إلا ما يكفي للزواج أو الحج، وليس مستطيعا إلى البيت سبيلا، فيكون الحج غير واجب عليه، فيُقدِّم الزواج على الحج، وهذا من تيسير الله – سبحانه وتعالى على عباده أنه لا يُكلفهم من العبادات ما يشق عليهم، حتى وإن كان من أركان الإسلام كالحج.

ولهذا إذا عجز الإنسان عن الصوم عَجْزًا مستمرا؛ كالمريض الذي لا يُرجَى بُرْؤُه، وكذلك الكبير، فإنه يُطعِم عن كل يوم مسكينا، وفي الصلاة يُصلِّي قائما، فإن لم يستطع فقاعدًا، فإن لم يستطع فعلى جنب، فإن تمكن من الحركة أومأ بالركوع والسجود، وإن لم يتمكن صلى بقلبه.

مطالب مرتبط:

(۴۹۷۰) ترک ازدواج به بهانه تقرب به الله

این جوانانی را که با این دلیل ضعیف و مرده از ازدواج خودداری میکنند نصیحت می کنم، از الله بترسند و با پیروی از دستورات رسول الله صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم و راه ورش پیامبران، ازدواج کنند، به این خاطر که امت اسلامی زیاد شوند و الله در آنان خیر بیندازد....

ادامه مطلب …

(۴۹۷۲) جایگاه و اهمیت ازدواج در شریعت اسلامی

ازدواج برهر فردی که توانایی دارد و ترس افتادن در فتنه را دارد ، واجب است، زیرا واجب است از مسایلی که سبب افتادن در فتنه می­شود اجتناب کرد....

ادامه مطلب …

(۴۹۷۳) حکم ترک ازدواج از روی اختیار و علاقه به مستقل بودن

شایسته نیست که زن مسلمان با چنین عذرهایی از ازدواج کردن خودداری کند، بلکه ازدواج کند و چه بسا بعد از ازدواج کردنش وضعیت زندگی­اش بهتر از قبل شود...

ادامه مطلب …

(۴۹۸۰) روش شرعی رابطه‌ی دختر و پسر که با دین اسلام تعارضی ندارد چیست؟

تنها راه شرعی این است که اگر فردی محبت زنی که شوهر ندارد، در قلب او جا گرفت، از خانواده­اش او را خواستگاری کند، سپس با ازدواج صحیح وی را به نکاح خودش درآورد،...

ادامه مطلب …

(۴۹۷۹) حکم ازدواج با زن مطلقه

ازدواج شما با زنی که قبلا ازدواج کرده، ایرادی ندارد، و هیچ سرزنشی بر شما نیست، وکسانی که تو را به خاطر این کار سرزنش می­کنند واین را عیب می پندارند، بلکه خودشان سزاوار سرزنش هستند، و حق دخالت در مسائل زناشوئی دیگران را ندارند...

ادامه مطلب …

(۴۹۶۹) آیا فردی که در ازدواج تاخیر می کند، گناهکار است؟

اهل علم در مورد جوانی که از شهوت و قدرت ازدواج برخوردار است و در ازدواج تاخیر می­کند، اختلاف نظر دارند که آیا این فرد گناهکار است یا خیر؟ برخی از آنان گفتند که بله گناهکار است،...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه