دوشنبه 27 رمضان 1447
۲۵ اسفند ۱۴۰۴
16 مارس 2026

(۴۹۰۷) تقسیم ارث در حالت فوت زن با داشتن همسر و فرزند

(۴۹۰۷) سوال: اگر زنی فوت کند در حالی که همسر و یک فرزند دارد ارثیه او چگونه تقسیم خواهد شد؟ اگر مردی بمیرد که همسر او هیچ فرزندی نداشته باشد ترکه وی چگونه تقسیم خواهد شد؟

جواب:

حالت اول: اگر زنی بمیرد و وراث او شامل شوهر و یک فرزند باشند و می‌دانیم که فرزند در لغت به هر دو جنس مونث و مذکر دلالت دارد، در این حالت به زوج او یک چهارم ماترک ارث خواهد رسید چنان که خداوند منان می‌فرماید:{ ۞ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا تَرَكَ أَزْوَٰجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌۭ ۚ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌۭ فَلَكُمُ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ ۚ مِنۢ بَعْدِ وَصِيَّةٍۢ يُوصِينَ بِهَآ أَوْ دَيْنٍۢ ۚ}{و برای شما نصف ترکه همسران تان است، اگر آن‌ها فرزندی نداشته باشند، و اگر فرزندی داشته باشند یک چهارم ترکه از آن شماست [در هنگام نبودن فرزند، نوه‌ها حکم فرزند را دارند. در این مورد اجماع علما هست.]. پس از انجام وصیتی که به آن سفارش کرده‌اند، و بعد از ادای دین (آن‌ها) است.}(النساء  ١٢ )

اما در حالت دوم به زوجه یک چهارم اموال خواهد رسید حتی اگر زوج بجز این زوجه همسران دیگری نیز داشته باشد و از آنها نیز فرزندانی نداشته باشد چنان که خداوند تعالی می‌فرماید:{ وَلَهُنَّ ٱلرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ }{ و برای زنان شما یک چهارم ترکه شماست، اگر شما فرزندی نداشته باشید}(النساء  ١٢) و این بود شیوه تقسیم مال در این حالت.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل ي أ كيف تكون قسمة ميراث المرأة إن تركت ولدا مع زوجها، وقسمة ميراث الرجل إن لم يترك ولدا مع زوجته؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: أما الصورة الأولى: إذا ماتت المرأة عن زوجها مع ولد لها – والولد في اللغة يشمل الذكر والأنثى – فإن زوجها في هذه الحال يكون له الربع أي ربع مالها لقول تعالى -: ﴿ وَلَكُمْ نِصْفُ مَا ترَكَ أَزْوَاجُكُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّهُنَّ وَلَدٌ فَإِن كَانَ لَهُنَّ وَلَدٌ فَلَكُمُ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْنَ مِنْ بَعْدِ وَصِيَّةٍ يُوصِينَ بِهَا أَوْ دَيْنِ ﴾ [النساء: ١٢].

وأما الصورة الثانية: وهي إذا مات الزوج عن زوجته، وليس له ولد، فإن لزوجته الربع، حتى لو كانت الزوجة معها ضَرَّاتٌ، يعني أن الزوج المتوفى له أكثر من زوجة، فمات عنهن، ولم يكن له ولد، فإن لهن الربع لقوله -تعالى-: ﴿ وَلَهُنَّ الرُّبُعُ مِمَّا تَرَكْتُمْ إِن لَّمْ يَكُن لَّكُمْ وَلَدٌ ﴾ [النساء: ١٢]. هذه هي قسمة المال في هذه الصورة.

مطالب مرتبط:

(۴۹۲۲) کم شرعی ارث بردن پدر همسر فوت شده از جواهرات به جای مانده

چون همسر تو فرزندی نداشته، نصف اموال وی به تو می‌رسد...

ادامه مطلب …

(۴۸۹۶) حکم شرعی تقسیم متفاوت ارث میان دختر و پسر در اموال شهری و اراضی کشاورزی

زن نباید ارثیه‌ای همانند آنچه مرد دریافت می‌کند را اخذ نماید و بر حاکمان نیز واجب است که به احکام الهی در ارث و میراث و در هر مساله‌ی دیگری التزام و پایبندی کامل داشته باشند، ...

ادامه مطلب …

(۴۸۷۴) حکم ارث‌بری فردی که نماز را به طور منظم به جا نمی‌آورد

قول صحیح این است که کسی که نماز را ترک کرده کافر است و از ملت اسلام خارج شده و مرتد محسوب می‌گردد، مگر اینکه توبه کند و به اسلام بازگردد. اگر توبه کرد و قبل از مرگ شخص مورث به اسلام بازگشت، در این حالت از مال او ارث خواهد برد و اگر چنین نکند چیزی به او نخواهد رسید....

ادامه مطلب …

(۴۸۸۲) تقسیم ارثیه بر اساس سهمیه پسر و دختر و نحوه توزیع صحیح درآمد ماترک

ماترک بر طبق آیات قرآن و اجماع علما به این شیوه تقسیم می‌گردد که سهم هر پسر باید دو برابر سهم هر دختر باشد، ...

ادامه مطلب …

(۴۹۰۹) حکم محرومیت دختران از ارث

ازدواج باعث ساقط شدن حق الارث دختر نخواهد شد و سهم الارث دختر چه ازدواج کرده باشد چه نکرده باشد باید به او پرداخت شود...

ادامه مطلب …

(۴۹۰۱) حکم ارث برای فردی با ظاهر مردانه و رفتارهای زنانه

حکم این شخص حکم مردان است و حکم او در زمره احکام افراد دوجنسه قرار نمی‌گیرد، زیرا افراد دوجنسه، اندام جنسی هر دو جنس را دارند و احکام اینگونه افراد نیز نزد علما تشریح شده است که در اینجا مجال توضیح آن نیست....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه