یکشنبه 3 شوال 1447
۲ فروردین ۱۴۰۵
22 مارس 2026

(۴۸۶۳) حکم شرعی در مورد وصیت به نفع برادر و محروم کردن همسر از ارث

(۴۸۶۳) سوال: سه برادر با مال خود اقدام به خرید یک خانه کردند یکی از آنها وصیتی نوشت و در آن قید کرد پس از مرگش مالش به برادرنش برسد و همسرش را از آن محروم نمود. به نظر شما حکم شرع در این مساله چیست؟

جواب:

این کار حرام است زیرا شامل وصیت برای برخی از ورثه و محروم کردن برخی دیگر است که این بدون شک تجاوز از حدود الهی است و خداوند تعالی سهم همسر را معین فرموده است که عبارت است از: اگر همسر فرزند داشت یک هشتم و اگر فرزند نداشت یک چهارم ارثیه از آن او خواهد بود و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم   در باب همین موضوع فرموده‌اند:« إن الله قد أعطی کل ذي حق حقه، فلا وصیة لوارث» «خداوند به هر ذی حقی حقش را داده است و هیچ وارثی حق وصیت کردن ندارد».

پس این وصیت یک وصیت ظالمانه بوده و آن کس که این وصیت را انجام داده مرتکب گناه شده است. اگر زنده است باید آن را پاره کند و ورثه وی نیز باید این ماترک او را بر حسب قوانین شریعت در بین خود تقسیم نمایند و سهم زوجه را تمام و کمال به وی اعطا کنند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: اشترى ثلاثة أشقاء منزلا بمالهم، وكتب أحدهم وصية يقول فيها : إذا توفيت وانتقلت إلى رحمة الله، فإنني أترك التركة لإخواني الأشقاء، ولا نصيب لزوجتي في هذا الميراث، فما حكم الشرع في نظركم في هذا العمل؟

فأجاب رحمه الله تعالى هذا العمل مُحرَّم، لأنه يتضمن الوصية لبعض الورثة، وحرمان بعضهم، وهو من تعدي حدود الله -عز وجل- فإن الله -تعالى- جعل للزوجة نصيبها : إن كان لزوجها أولاد، فلها الثّمن وإن لم يكن لها أولاد فلها الربع وقال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم -: «إِنَّ اللَّهَ قَدْ أَعْطَى كُلَّ ذِي حَقٌّ حَقَّهُ، فَلَا وَصِيَّةَ لِوَارِثٍ». فهذه الوصية وصية جائرة، والموصي آثم، وعليه أن يمزقها إن كان حيًّا، وعلى ورثته أن يقسموا ماله على فريضة الله عز وجل فيعطوا الزوجة نصيبها كاملا، ويعطي هؤلاء نصيبهم كاملا.

مطالب مرتبط:

(۴۸۶۶) حکم شرعی وصیت مادر به دختر معلول و اثر آن بر سایر وراث

اگر به فرزندان دختر و پسرش وصیت می‌کرد که به این دختر معلول رحم کنند و از او مراقبت نمایند و در نفقه و خرج و مخارج او کوتاهی نکنند، اینگونه بسیار بهتر بود...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۷) حکم شرعی وصیت شفاهی پدربزرگ و تعلق ثلث اموال به دایی و وراث

وصیت پدربزرگت برای دایی‌ات کاملا نادرست بوده است و تنها در صورتی جایز است که باقی ورثه به او اجازه بدهند. ...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۸) برادرم در وصیت‌نامه‌اش هدیه مرا قرض خوانده؛ آیا گرفتن آن از ارث همسرش درست بود؟

چون پولت را به عنوان مساعدت و کمک به برادرت (و نه قرض) بخشیده‌ای و نیز به همین عنوان از تو اخذ کرده است، پس تو هیچ دینی بر گردن او ندارد، بنابراین وصیت او ملغی است...

ادامه مطلب …

(۴۸۶۸) حکم اختصاص دادن تمام دارایی پدر به یک فرزند در زمان حیات

بر این پدر حلال نیست که ماترک خود را به نام فرزند بزرگش انتقال دهد و در واقع هیچ چیز دیگری را نباید بدون برادران دیگر به این برادر بزرگ ببخشد. ...

ادامه مطلب …

(۴۸۷۲) حکم شرعی تغییر وصیت متوفی در مورد حج نیابی

می‌ توانید زمین را برای خود نگاه داشته و به جای آن به کسی که حج را به نیابت از پدر به جای می‌آورد پول نقد بپردازید. ...

ادامه مطلب …

(۴۸۵۲) آیا وصیت به نصف دارایی برای امور خیریه با وجود ورثه جایز است؟

وصیت بیش از یک سوم اموال بر انسان حرام است، اما اگر کسی از روی جهل یا سهل انگاری بیش از یک سوم مالش را وصیت کرد، پس از مرگش ورثه می‌توانند به اختیار خود قسمت اضافی آن را یا بپذیرند و یا نپذیرند....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه