(۴۸۵۶) سوال: من بانویی مصری هستم و سی سال است که ازدواج کرده‌ام و هنوز با شوهرم هستم و یک دختر و یک پسر دارم. دخترم ازدواج کرده و پسرم در شرف ازدواج است إن شاء الله. یک خانه سه طبقه شش واحدی دارم. من زنی مومن به خدا هستم و تا کنون حتی یک وعده از نمازهایم را هم ترک نکرده‌ام و هر عبادتی خدا به من امر کرده انجام داده‌ام. مساله‌ای هست که از شما درباره آن تقاضای راهنمایی دارم. میخواهم سند خانه‌ام را به نام پسرم و دخترم ثبت و همسرم را از ارث محروم کنم. از برخی از مردم سوال کردم می‌گویند ممکن است قبل از شوهرت فوت کنی و از مال تو ارث ببرد و پس از تو ازدواج کند و زن جدیدش نیز از مال تو ارث ببرد. یعنی زنی غریبه بیاید و مالی که متعلق به فرزندان تو است را تصاحب کند. برخی دیگر گفتند کار ناصوابی است، زیرا پس از مرگ تو به وسیله عروس و دامادت که غریبه هستند از خانه بیرون انداخته میشود. لطفا بنده را راهنمایی بفرمایید خداوند به شما اجر عنایت بفرماید.

جواب:

چند نکته درباره سوال این خانم وجود دارد که باید به آنها اشاره کنم. او می‌گوید من بانو هستم و این لفظ را دو بار تکرار کرد. کلمه بانو حالا تبدیل به یک کلمه بسیار رایج شده است که به همه زنان اطلاق می‌گردد حتی اگر لیاقت این کلمه را نداشته باشند و در واقع تبدیل به عرفی مترادف با کلمه زن شده است. فکر کنم این کلمه از غیر مسلمانان اخذ شده باشد زیرا کلمات ما همگی ماخوذ از قرآن و سنت هستند و در این دو منبع هرگز لفظ بانو استفاده نشده است و این کلمه اخیرا مورد استفاده قرار گرفته است. پس بهتر است زن با کلماتی چون زن، مونث، فتات، پیرزن (اگر مسن است) و … مورد خطاب قرار گیرد. استفاده از بانو به عنوان یک کلمه اشرافی که برای همه زنان استفاده شود محلی از اعراب ندارد.

نکته دیگر اینکه خود را بسیار به تزکیه وصف نموده است آنجا که میگوید: و هر عبادتی خدا به من امر کرده انجام داده‌ام. خداوند سبحان می‌فرماید:{ فَلَا تُزَكُّوا أَنْفُسَكُمْ ۖ هُوَ أَعْلَمُ بِمَنِ اتَّقَىٰ }{ پس خودستایی مکنید، او به حال هر که متّقی (و در خور ستایش) است از شما داناتر است }(نجم: ٣٢) و اما در جواب سوالش مبنی بر اینکه می‌خواهد فرزندانش را وارث خانه کرده و شوهرش را بی نصیب کند می‌گویم که اگر این وصیت را برای بعد از مرگش انجام میدهد پس قطعا حرام است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم در این باره میفرمایند: «إن الله قد أعطی کل ذي حق حقه، فلا وصیة لوارث» «خداوند به هر ذی حقی حقش را داده است و هیچ وارثی حق وصیت کردن ندارد» و خداوند تعالی مواریث را واجب کرده و فرموده است:{ تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ ۚ وَمَنْ يُطِعِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ يُدْخِلْهُ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَذَلِكَ الْفَوْزُ الْعَظِيمُ* وَمَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَيَتَعَدَّ حُدُودَهُ يُدْخِلْهُ نَارًا خَالِدًا فِيهَا وَلَهُ عَذَابٌ مُهِينٌ*}{ این‌ها (احکام و) حدود الهی است، و هر کس از الله و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ش اطاعت کند، و ی را به باغ‌هایی در آورد که از زیر (درختان) آن نهرها جاری است، در آن جاودانه‌اند، و این پیروزی بزرگی است.* و هر کس از الله و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم ش نافرمانی کند و از حدود او تجاوز کند، وی را در آتشی وارد می‌کند که جاودانه در آن خواهد ماند، و برای او عذاب خوار کننده‌ای است.} (نساء: ١٣، ١٤) و اگر کسی برای یکی از وراثش چیزی بیشتر از مقداری که باید، وصیت کند بدون شک از حدود الهی خارج شده است. اما اگر در زمان حیات خود آنها را به فرزندانش بخشیده است و شوهر را محروم کرده و در هنگام این بخشش دچار مرضی نبوده که بیم مرگ داشته باشد، در این حالت این بخشش صحیح میباشد.