پنج‌شنبه 24 شعبان 1447
۲۳ بهمن ۱۴۰۴
12 فوریه 2026

(۴۸۴۸) آیا قطع رابطه به‌ سبب شنیدن تهمت، قطع صله رحم محسوب می‌شود؟

(۴۸۴۸) سوال: یکی از نزدیکانم گفت که دختر عمه‌ام با شخصی رابطه دارد و سخن او بهتان بود. آیا اگر ارتباطم را با این شخص قطع کنم قاطع صله رحم محسوب می‌گردم؟ کسی که این تهمت را به دختر عمه من زد پسر دایی من بود و قبل از اینکه این تهمت را بزند یک قرآن کوچک و یک کتاب علمی به او هدیه داده بودم. این پسر نماز نمی‌خواند و روزه نمی‌گیرد و خلاصه وقتی این اتفاق افتاد هدیه‌ها را از او پس گرفتم و دیگر با او سخن نگفتم. حال حکم بازگرداندن هدیه چیست مخصوصا از چنین افرادی؟

جواب:

تنها اینکه یکی از اقوام ما معصیتی کرده این مجوز را به ما نمی‌دهد که ارتباطمان را با او قطع کنیم و الله متعال فرموده است{وَإِنْ جَاهَدَاكَ عَلَىٰ أَنْ تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا ۖ وَصَاحِبْهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا ۖ}{ و اگر آن دو (مشرک باشند و) تلاش کنند که تو چیزی را که به آن علم نداری شریک من قرار دهی، پس از آنان اطاعت نکن، و در دنیا با آنان به شایستگی رفتار کن} (لقمان: ١٥) وهمچنین فامیل هم ارتباطش را با گناهش قطع نمی‌کند، اما این فرد می‌گوید که پسرداییش از اسلام خارج شده – العیاذ بالله- زیرا نماز و روزه را ترک کرده است و مرتد اساسا نباید بر روی زمین باقی بماند مگر اینکه به اسلام بازگردد. پس در این حالت قطع ارتباط کردن با او هیچ اشکالی ندارد زیرا او اصلا حق وجود داشتن ندارد چه برسد به اینکه به موجودی وصل باشد. اما با این وجود بهتر است به معالجه این بیماری که او را هلاک خواهد کرد بپردازی و به نزد او رفته، او را نصیحت کنی و به سمت خدای عزوجل بخوانی. اما اینکه هدیه‌ات را بازپس گرفته‌ای کار ناجایزی است زیرا پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم فرموده‌اند:”‌ألعائد فی هبته کالکلب یعود فی قیئه””کسی که هدیه خود را باز پس گیرد همانند سگی است که از استفراغ خود بخورد”

آنچه که به این فامیل هدیه داده‌ای، در واقع او را مالک آن کرده‌ای و او با پذیرفتن آن، آن هدیه را تبدیل به ملک خود کرده است، پس اگر به اسلام بازگشت، ملک او در مایملکش باقی می‌ماند و اگر مرتد باقی ماند و به سبب ارتدادش کشته شد، پس اموالش به بیت المال مسلمین می‌رسد و در هر حال حرام است که هدیه خود را از او بازپس بگیری.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إن أحد أقاربه قال عن بنت عمي بأن لها علاقة مع شخص، وكان قوله بهتانا، فهل إذا قاطعت هذا الإنسان أكون قاطع رحم، مع العلم أن الذي قال عن بنت عمي هذا البهتان هو ابن خالي، ثم إنه قبل أن يقول بهذا البهتان كنت قد أهديته مصحفا صغيرا، وكتابا علميا، ومع العلم أيضًا أن هذا الإنسان لا يصلي، ولا يصوم، إلى آخره، وعندما حدث ذلك أخذت الهدية منه، ولا أتكلم معه منذ ذلك اليوم، فما حكم إرجاع الهدية وأخذها من المهدى إليه، وخاصة مع مثل هذا الشخص؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: مجرد معصية القريب لا تسوغ لقريبه أن يقطع رحمه، بل قد قال الله -تعالى- في الوالدين: ﴿ وَإِن جَهَدَاكَ عَلَى أَن تُشْرِكَ بِي مَا لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ فَلَا تُطِعْهُمَا وَصَاحِبَهُمَا فِي الدُّنْيَا مَعْرُوفًا ﴾ [لقمان: ١٥]، وكذلك القريب لا تنقطع صلته بمعصيته، لكن هذا السائل ذكر أن ابن خاله ارتد عن الإسلام – والعياذ بالله – لعدم صلاته وصيامه، والمرتد لا يجوز إبقاؤه على قيد الحياة إلا أن يعود إلى الإسلام، وعلى هذا فمقاطعته لا بأس بها، لأنه لا حق له في الوجود، فضلا عن أن يوصل بالموجود، ولكن مع هذا نرى أن من الواجب عليك معاجلة هذا الداء الذي هو مُهْلِك له بأن تذهب إليه، وتدعوه إلى الله -عز وجل- وتنصحه بالنصيحة الواجبة، أما عودك في هديتك، فإنه لا يجوز لك، لأن رسول الله صلى الله عليه وسلم يقول: «العَائِدُ فِي هِبَتِهِ كَالكَلْبِ يَعُودُ فِي قَيْنِهِ».

وهذا القريب الذي أهديت له ما أهديت ملك ما أهديته بالقبول والقبض، فصار من جملة ماله فإذا رجع إلى الإسلام، فملكه باق على ماله، وإذا بقي مرتدا، وقتل على ارتداده فإن ماله يكون لبيت مال المسلمين، وعلى كل حال، حرام عليك أن ترجع في هديتك في مثل هذا الحال.

مطالب مرتبط:

(۴۸۱۳) آیا فرد میتواند در زمان حیات خود مال خود را بر حسب موازین شرعی در بین ورثه تقسیم کند؟

علما فرمودهاند که انسان میتواند حتی در زمان حیات خود، بر حسب موازین شرعی مالش را در بین فرزندانش تقسیم کند. اما بهتر است این کار را انجام ندهد زیرا ممکن است اوضاع تغییر کند....

ادامه مطلب …

(۴۸۳۹) حکم شرعی ترجیح یکی از فرزندان در محبت و بخش مال توسط پدر

در مورد پدر من جدا او را از این کار بر حذر می‌دارم به او می‌گویم که از خدا بترس و بین فرزندانت عدالت برقرار کن....

ادامه مطلب …

(۴۸۲۲) حکم شرعی برداشت پنهانی پول از دارایی پدر بدون اجازه او

هیچ کس حق ندارد از مال هیچ کس دیگر چیزی بردارد الا به حق...

ادامه مطلب …

(۴۸۱۸) حکم تقسیم خانه و زمین توسط پدر میان فرزندان پیش از فوت

تقسیم اموال از جانب پدر در بین فرزندان باید با عدل و انصاف صورت بگیرد. اگر به پسر دو سهم میدهد، باید به دختر یک سهم بدهد. اما اینکه یکی را بیشتر از دیگران مورد حمایت قرار دهد بدون شک حرام بوده و صحیح نیست....

ادامه مطلب …

(۴۸۳۸) هدیه مادر به فرزندان با شرط پرداخت به خواهران

اینکه انسان به یکی از فرزندانش بیش از فرزندان دیگر مال و اموال ببخشد کاری کاملا ناجایز است و مادر شما نیز مرتکب همین عمل شده، زیرا خواهران شما را از این زمین محروم نموده است..

ادامه مطلب …

(۴۸۰۸) حکم هدیه دادن به کسی که با او کاری داری چیست؟

نباید هدیه به کارمندی برای انجام کاری که وظیفه اوست (و در صورت ندادن هدیه هم باز باید انجام دهد) داده شود....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه