چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۴۸۲۷) آیا مادر می‌تواند سهم ارث خود را به برادرش بدهد و فرزندانش را از آن محروم کند؟

(۴۸۲۷) سوال: مادری دارم که سهم الارثش را از پدر متوفایش گرفته و آن را به برادر تنی خود بخشیده است. با علم به اینکه مادرم هشت فرزند دختر و پسر دارد آیا این کاری که انجام داده درست است؟ و سهم فرزندانش از ارث او چیست؟

جواب:

این خانم همانطور که فرد سوال کننده می‌گوید، سهم ارث خود را از پدر دریافت کرده و تمام آن را به برادرش بخشیده است، حال یکی از فرزندانش میپرسد که آیا این کار صحیح است یا خیر؟ جواب: اگر این کار را در حالت صحت کامل انجام داده است کاملا بلا اشکال است و می‌تواند هر طور می‌خواهد در مال خود دست برد به شرطی که در بین فرزندانش تبعیض قایل نگردد، اما اینکه پول خود را به برادر یا هر کس دیگر از نزدیکانش بدهد هیچ منعی ندارد و حق طبیعی اوست. اما درباره سوال اینکه حق فرزندان از سهم الارث چیست، اگر منظور وی سهم الارث پدرش است که فرزندان تا مادر زنده است هیچ حقی ندارند و هرگاه فوت کرد بر طبق شریعت اسلامی اموال او تقسیم میگردد و اکنون نمیتوان هیچ حکمی داد. اما اگر این بخشش به برادر را در حالی انجام داده که دچار بیماری سختی بوده و بیم مرگ داشته یا هر چیز دیگر مانند این، در این حالت تنها میتواند برای ثلث مال خود تصمیم بگیرد و اگر ارثی که از پدر برده بیش از یک سوم اموالش است، این انتقال اموال منوط به اجازه فرزندان میگردد. اما اگر کمتر از یک سوم بود کاملا به برادرش تعلق می‌گیرد.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: لي والدة ، وقد وَرِثَت نصيبها من أبيها المتوفى، فأعطته لأخيها الشقيق، علما بأن لها ثمانية أولاد بين ذكور وإناث، فهل تجوز مثل هذه الهبة شرعا، وما مقدار نصيب أولادها من إرثها؟

فأجاب – رحمه الله تعالى-: هذه المرأة كما قال السائل ورثت من أبيها، ثم أعطت أخاها جميع ما ورثته من أبيها ، وأحد أبنائها يسأل هل هذه العطية جائزة؟ فنقول: إذا كانت هذه العطية في حال صحتها، فإنها جائزة، فلها أن تتصرف في مالها بما شاءت، غير أنها لا تُفَضّل أحدا من أولادها على أحد، أما أن تعطي أخاها، أو أحدا من أقاربها سوى أولادها، فلها الحق في ذلك، ولا أحد يمنعها منه، وأما سؤاله ما نصيبه من إرثها، فإن أراد ما نصيبه من إرثها من أبيها، فليس لهم حق فيه ما دامت الأم على قيد الحياة، وإذا ماتت، فإن إرثها يقسم على حسب ما تقتضيه الشريعة في وقت موتها، ولا يمكن الحكم عليه الآن، أما إذا كانت أعطت أخاها هذا الميراث الذي ورثته من أبيها في مرض موتها المخوف، أو ما في حكمه، فإنه ليس لها أن تتصرف فيما زاد على الثلث، فإن كان إرثها من أبيها أكثر من ثلث مالها، فإنه يتوقف على إجازة الورثة، وأما إذا كان أقل من ثلث مالها عند موتها، فإن عطيتها تامة.

مطالب مرتبط:

(۴۸۱۴) حکم شرعی تبعیض میان فرزندان در بخشش مال

این امر حرام است و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم از این کار نهی فرموده‌اند...

ادامه مطلب …

(۴۸۱۷) حکم تقسیم اموال در زمان حیات میان فرزندان از همسران مختلف

اگر ایشان نظر خود در این باره را عوض کنند و تا روز وفات، مال خود را تحت تملک خود نگاه دارند. زیرا ممکن است زوجه فوت کند یا یکی از دخترها یا پسرها بمیرد یا همسر خود را طلاق دهد یا اتفاق دیگری بیفتد که معادلات را تغییر دهد....

ادامه مطلب …

(۴۸۴۶) آیا بخشش سهم ارث به یک برادر در صورت وجود دیگر وراث صحیح است؟

حکم این مساله این است که هیچ اشکالی در آن وجود ندارد....

ادامه مطلب …

(۸۴۱۱) اگر زنی به زن دیگر عطر بدهد و او در خیابان استفاده کند، گناه‌کار است؟

گر هدیه دهنده پیشتر بداند که هدیه گیرنده این عطر را در بیرون از منزل استفاده خواهد کرد و پس از معطر کردن خود به این عطر به بازار خواهد رفت، در این حالت اهدای عطر ابدا جایز نیست ...

ادامه مطلب …

(۴۸۳۲) حکم بخشش خانه پدری به یک فرزند بدون در نظر گرفتن سایر وراث

اینکه پدرت این خانه را به تو داده و هیچ سهمی از آن به خواهرانت نداده کاملا حرام است و جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۸۰۰) آیا اهدای هدیه برای انسان اجر و ثوابی در پی دارد؟

بله هدیه به انسان ثواب و اجر می­رساند زیرا احسان است و خداوند تعالی محسنین را دوست می­دارد...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه