جمعه 4 محرم 1448
۲۹ خرداد ۱۴۰۵
19 ژوئن 2026

(۴۷۷۶) آیا وقف کتاب جایز است؟

(۴۷۷۶) سوال: آیا وقف کتاب جایز است؟ مثلا یک یا دو کتاب سودمند را در راه خدا وقف نمود؟

جواب:

بله جایز است و طلب علم خود نوعی جهاد است. همان طور که اسب و شتر را برای جهاد در راه خدا وقف می­کنیم، همانگونه می­توانیم کتاب­های دینی را  برای طلاب وقف کنیم و پیامبر صَلَّىٰ‌اللهُ‌عَلَيْهِ‌وَعَلَىٰ‌آلِهِ‌وَسَلَّم خالد بن ولید رَضِيَ‌اللهُ‌عَنْهُ را از پرداخت زکات معاف کرده بود زیرا سپر و تجهیزاتش را برای جهاد در راه خدا وقف کرده بود. پس انسان می­تواند کتابی سودمند را در راه خدا وقف کند و آن را به طلاب علم یا شخصی خاص از طلبه که مد نظر دارد بدهد. مثلا بگوید این کتاب  وقف به فلان و اگر فلانی مرد، وقف به بهمان. یا بگوید: این کتاب وقف به فلان و اگر مرد، وقف به کتابخانه بهمان. اما اگر برای بعد از مرگ آن شخص امری پیش بینی نکند، به آن وقف پایانپذیر می­گویند و پس از آن که شخص موقوف علیه فوت کرد، صحیح این است که آن موقوفه برای مصالح عامه مسلمین مصرف شود و در کتابخانه­ای قرار داده شود تا مسلمانان از آن سود ببرند.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: هل يمكن أن نجري وقفا بكتاب، أو كتابين نافعين؟

فأجاب -رحمه الله تعالى-: نعم يجوز هذا، وطلب العلم نوع من الجهاد، وكما أننا نوقف الخيل والإبل على الجهاد في سبيل الله، فكذلك نوقف الكتب الدينية على طلبة العلم قال النبي -صلى الله عليه وعلى آله وسلم- في خالد بن الوليد رضي الله عنه لما قيل: إنه منع الزكاة. قَالَ: «وَأَمَّا خَالِدٌ: فَإِنَّكُمْ تَظْلِمُونَ خَالِدًا، قَدِ احْتَبَسَ أَدْرَاعَهُ وَأَعْتُدَهُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ». يعني وقفها، فيجوز أن يوقف الإنسان الكتب النافعة على طلاب العلم، سواء على سبيل العموم، أو على شخص مُعَيَّن من طلبة العلم فيقول هذا الكتاب وقف على فلان، فإن مات فعلى فلان. أو يقول على فلان فإن مات ففي المكتبة الفلانية. وإذا لم يقل: إن مات فعلى كذا فهذا يسمى وقفًا منقطع الانتهاء، فإذا مات الرجل الموقوف عليه، فالصحيح أنه يُصرف في المصالح العامة للمسلمين، يجعل في مكتبة يرتادها المسلمون، وينتفعون بها.

مطالب مرتبط:

(۴۷۹۰) آیا میتوان قرآن را از مسجد برداشت و سپس به آن بازگرداند؟

بردن قرآن از مسجد و بازگرداندن آن ابدا جایز نیست. زیرا قرآن­های موجود در مساجد وقف عام هستند...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۹) حکم فروش موقوفه و نحوه مصرف پول آن

باید پول این وقف صرف خرید ملک یا زمین یا هر چیز دیگری که منفعت آن مستمر است گردد و نباید به یکباره صدقه داده شود و به سرعت تمام گردد. زیرا در این حالت وقف تمام می­شود....

ادامه مطلب …

(۴۷۷۷) حکم بی‌توجهی به زمین‌های اوقافی و پیامدهای آن

در حالت کلی جایز نیست متولیان اماکن موقوفه، این اماکن را به حال خود رها کنند و اهمال پیشه کنند، بلکه بر آنها واجب است که از آن به نحو احسن مراقبت کنند و در صورت امکان از آن استفاده کنند...

ادامه مطلب …

(۴۷۹۷) حکم شرعی تغییر اجرای وصیت با رضایت ورثه

بله اگر ورثه با عمل به این وصیت موافق هستند، مانعی ندارد...

ادامه مطلب …

(۴۷۷۴) حکم دریافت زمین به شرط قرائت روزانه قرآن

اگر صاحب زمین، این ملک را به عنوان اجرت برای این شخص و به ازای قرآنی که برای او می­خواند به وی داده که جایز نیست. زیرا قرائت از اعمال تقربی است..

ادامه مطلب …

(۴۷۸۰) حکم ساخت مسجد جدید در نزدیکی مسجدی که از پیش بنا شده است

اگر مسجدی که برای این اشخاص بنا نهاده­ای اکنون از آنها بسیار دور است و از تو می­خواهند که آن را به مکانی نزدیکتر منتقل کنی و کسی به مسجد اولی نیاز ندارد، پس انتقال مسجد به جایی که برای ایشان نزدیکتر باشد اشکالی ندارد..

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه