سه‌شنبه 5 شوال 1447
۴ فروردین ۱۴۰۵
24 مارس 2026

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

(۴۷۲۴) سوال: من به کسی بدهی ندارم، اما از چند کس مقداری پول طلب دارم. آیا باید اینها را یادداشت کنم؟ با علم به اینکه اگر هم مردم یا یکی از آنها مردند حلالشان کردهام!

جواب:

خداوند به خاطر این همت عالی که داری به تو جزای خیر عنایت کند.هیچ حقی از مردم بر تو نیست، اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. همچنین برای دوستت که به تو بدهی دارد نیز خوب است زیرا ممکن است مبلغ قرض را فراموش کرده روزی نزد تو بیاید و بگوید: به من بگو مبلغ قرض چقدر است تا آن را به تو پرداخت کنم. آنگاه اگر آن را یادداشت نکرده باشی و تو نیز مانند او آن را فراموش کرده باشی، ممکن است مشکلاتی پیش بیاید هرچند باب صلح و سازش گسترده و وسیع است، اما انسان باید بر آن چه از آن اوست مسلط باشد، چنان که بر آنچه که بر اوست نیز. مخصوصا اگر دلیل و مدرک روشنی در بین نباشد. پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در حدیث صحیحی که ابن عمر نقل میکند میفرماید:” ما حَقُّ امرئٍ مُسلمٍ لَهُ شَيءٌ يُريدُ أن يُوصِيَ فيهِ يَبِيتُ لَيلَتَينِ إلاّ وَصيَّتُهُ مَكتوبَةٌ عِندَهُ ” ” مسلمانى كه مالى دارد و مىخواهد در آن وصيّت كند، حق ندارد دو شب را سپرى كند مگر اينكه وصيّتش نوشته شده نزد او باشد. “

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني رجل غير مديون، أي لا يطلبني أحد البتة، لكن لي بعض النقود عند الآخرين، فهل يلزمني كتابتها؟ علما بأني لو توفيت فأنا امسامحهم ولو توفي أحد منهم، فأيضًا أنا مسامحه في ذلك.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول جزاك الله خيرًا على هذه الهمة العالية وما وجب لك من الحقوق على الناس فإن كتابته أولى وأحسن، لأن في ذلك ردا لمالك، ولنفسك، ولمن يأتي من بعدك، ثم إن فيه ضبطا لصاحبك الذي أنت تطلبه، لأنه قد يأتيك يوما من الدهر، وقد نسي ما عليه، فيقول لك: ما الدين الذي علي لك حتى أوفيك إياه. فإذا لم يكن مكتوبا فقد تنساه أنت، أو ينساه هو، وحينئذ يقع في النفوس حرج من هذا الأمر، وإن كان باب الصلح واسعا، ولله الحمد، لكن الذي ينبغي للمرء أن يُقيّد ماله، كما أنه يجب عليه أن يقيد ما عليه، لا سيما إذا لم يكن فيه بينة، قال النبي صلى الله عليه وسلم كما صح في حديث ابن عمر: «مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ، يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِندَهُ».

مطالب مرتبط:

(۴۷۲۸) حکم تصرف در اموال محل کار در صورت تأخیر کارفرما در پرداخت حقوق

جایز نیست انسان مال کسی را بدون اجازه از او بگیرد حتی اگر از او طلب داشته باشد....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۱) حکم استفاده از پول دیگران در کسب‌وکار بدون اطلاع آن‌ها

بله اشکال دارد. اگر به انسان مالی به عنوان امانت دادند (یعنی ودیعه)، هرگز بر او حلال نیست در آن دخل و تصرفی انجام دهد....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۷) آیا ورثه موظف به پرداخت بدهی میت بی‌ مال هستند؟

ورثه چه از اقوام دور و چه از اقوام نزدیک باشند، تسویه این بدهیها بر آنها واجب نیست. اما اگر این میت یک پدر است، پسران باید بدهیهایش را تسویه کنند که کاری نیکو است....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۶) چگونه باید طلب فرد فوت شده را پرداخت کرد؟

امر واجب بر تو این است که آن را به وراث او شامل پسران، دختران، پدر، مادر، همسر یا همسران بدهی، زیرا وقتی فوت کرده اموالش به این افراد رسیده است....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۱) حکم شرعی پس گرفتن بدهی بدون اطلاع بدهکار

حلال نیست بر انسان که طلب خود را به صورت مخفیانه و بدون اینکه بفهمد از کسی بازبستاند...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه