چهارشنبه 24 جمادی‌الاول 1448
۱۳ آبان ۱۴۰۵
4 نوامبر 2026

(۴۷۲۴) اگر طلبکار بخواهد طلبش را ببخشد، آیا ثبت بدهی‌ها واجب است؟

(۴۷۲۴) سوال: من به کسی بدهی ندارم، اما از چند کس مقداری پول طلب دارم. آیا باید اینها را یادداشت کنم؟ با علم به اینکه اگر هم مردم یا یکی از آنها مردند حلالشان کردهام!

جواب:

خداوند به خاطر این همت عالی که داری به تو جزای خیر عنایت کند.هیچ حقی از مردم بر تو نیست، اما بهتر است قرضها را یادداشت کنی، زیرا این امر برای بازگرداندن قرضهایت و برای خودت و برای ورثههایت کار خوبی است. همچنین برای دوستت که به تو بدهی دارد نیز خوب است زیرا ممکن است مبلغ قرض را فراموش کرده روزی نزد تو بیاید و بگوید: به من بگو مبلغ قرض چقدر است تا آن را به تو پرداخت کنم. آنگاه اگر آن را یادداشت نکرده باشی و تو نیز مانند او آن را فراموش کرده باشی، ممکن است مشکلاتی پیش بیاید هرچند باب صلح و سازش گسترده و وسیع است، اما انسان باید بر آن چه از آن اوست مسلط باشد، چنان که بر آنچه که بر اوست نیز. مخصوصا اگر دلیل و مدرک روشنی در بین نباشد. پیامبر صل الله علیه و آله و سلم در حدیث صحیحی که ابن عمر نقل میکند میفرماید:” ما حَقُّ امرئٍ مُسلمٍ لَهُ شَيءٌ يُريدُ أن يُوصِيَ فيهِ يَبِيتُ لَيلَتَينِ إلاّ وَصيَّتُهُ مَكتوبَةٌ عِندَهُ ” ” مسلمانى كه مالى دارد و مىخواهد در آن وصيّت كند، حق ندارد دو شب را سپرى كند مگر اينكه وصيّتش نوشته شده نزد او باشد. “

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: إنني رجل غير مديون، أي لا يطلبني أحد البتة، لكن لي بعض النقود عند الآخرين، فهل يلزمني كتابتها؟ علما بأني لو توفيت فأنا امسامحهم ولو توفي أحد منهم، فأيضًا أنا مسامحه في ذلك.

فأجاب -رحمه الله تعالى -: أقول جزاك الله خيرًا على هذه الهمة العالية وما وجب لك من الحقوق على الناس فإن كتابته أولى وأحسن، لأن في ذلك ردا لمالك، ولنفسك، ولمن يأتي من بعدك، ثم إن فيه ضبطا لصاحبك الذي أنت تطلبه، لأنه قد يأتيك يوما من الدهر، وقد نسي ما عليه، فيقول لك: ما الدين الذي علي لك حتى أوفيك إياه. فإذا لم يكن مكتوبا فقد تنساه أنت، أو ينساه هو، وحينئذ يقع في النفوس حرج من هذا الأمر، وإن كان باب الصلح واسعا، ولله الحمد، لكن الذي ينبغي للمرء أن يُقيّد ماله، كما أنه يجب عليه أن يقيد ما عليه، لا سيما إذا لم يكن فيه بينة، قال النبي صلى الله عليه وسلم كما صح في حديث ابن عمر: «مَا حَقُّ امْرِئٍ مُسْلِمٍ لَهُ شَيْءٌ يُوصِي فِيهِ، يَبِيتُ لَيْلَتَيْنِ إِلَّا وَوَصِيَّتُهُ مَكْتُوبَةٌ عِندَهُ».

مطالب مرتبط:

(۴۷۲۵) حکم اشتباه در پرداخت و دریافت پول در محل کار

در خطایی که در حساب و به صورت غیرعمدی رخ میدهد، هیچ گناهی متوجه تو نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند.....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۰) حکم شرعی تصرف در مال کارفرما به‌ جای حقوق معوقه

قول ارجح این است که جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۵۰) در صورت داشتن بدهی و نذر، کدام را باید اول پرداخت کرد؟

اگر بدهی قبل از نذر بوده، اول بدهی را تسویه کن و اگر نذر قبل از بدهی بوده ابتدا آن را ادا کن....

ادامه مطلب …

(۴۷۴۹) حکم جبران خسارت مالی نادانسته به مدرسه

در این حالت هیچ ضمانت و مسئولیتی متوجه ایشان نیست. چون عمد و افراطی در کار نبوده و استدلال کرده و چنین پنداشته که این کار به مصلحت مدرسه است، اما بعدا مشخص شده که اینگونه نیست. در این حالت گناهی متوجه او نیست.....

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه