چهارشنبه 26 ذیقعده 1447
۲۳ اردیبهشت ۱۴۰۵
13 می 2026

(۴۷۲۳) حکم خرج کردن مال امانتی به سبب نیاز

(۴۷۲۳) سوال: شخصی پولی نزد من به امانت گذارده بود. به دلیل نیاز مالی شدیدی که داشتم، آن را خرج کردم و به آن شخص گفتم که گم شده است. حال پس از مدتی طولانی برآنم که (بدون آنکه بداند) این پول را به او پس دهم. لطفا بفرمایید که باید چه کنم؟ آیا باید حقیقت را به او بگویم یا خیر؟

جواب:

اولا اینکه بدون اجازه صاحب مال در آن دست بردهای کاملا حرام بوده و مرتکب گناه شدهای و امانت را به صاحب آن بازنگرداندهای. خداوند تعالی در این باره میفرماید: ”  إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَنْ تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا” ”  بی گمان خداوند به شما فرمان می دهد که امانتها را به صاحبان آنها باز گردانید ” (النسا ٥٨). پس باید به درگاه خدا توبه کنی و توبه تو تا بازنگرداندن این پول به صاحبش قبول نخواهد شد و به جز این هیچ راه گریز دیگری نداری، حتی اگر راستش را به او بگویی یا بدون اطلاع وی پولش را به او پس بدهی، کافی نخواهد بود و حتما باید او را (از کاری که کردی آگاه کنی) و به او بگویی: فلانی من آن روز به این پول نیاز پیدا کردم و بنا بر اعتمادی که بین ما بود، این پول را قرض گرفتم و این نیاز باعث شد که به تو دروغ بگویم و بگویم که گم شده است. حال از تو میخواهم که مرا ببخشی و این هم پولت که آن را پس آورده ام. من نیز امیدوارم که دوستت تو را ببخشد و عذرت را بپذیرد زیرا در این امر اجر و ثواب اخروی نهفته است.

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: كان عندي أمانة، مبلغ من المال لأحد الأشخاص، ونظرا لحاجتي الشديدة له تصرفت فيه، وضيعته في استعمالي الشخصي، وقلت لصاحبه: إنه ضاع. ولكن الآن أريد أن أردَّ هذا المبلغ بعد فترة طويلة، ودون أن يعلم هذا الشخص، فماذا أفعل مأجورين؟ هل أتصدق به، أم ماذا أفعل؟

فأجاب رحمه الله تعالى: نعم أولا تصرفك فيه بدون إذن صاحبه حرام عليك، وأنت أثم بذلك، غير مُؤَدَّ للأمانة، وقد قال الله -تعالى-: ﴿ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَنتِ إِلَى أَهْلِهَا ﴾ [النساء: ٥٨]، فعليك أن تتوب إلى الله، ولن تُقبل توبتك حتى ترُدَّ المال إلى صاحبه، فعليك أن تردَّه إليه، وأن تعتذر منه وتسترضيه ولا فَكَاك لك من ذلك إلا بهذا، حتى لو تصدقت به أو أعطيته إياه بدون علمه، فإن ذلك لا يكفي، بل لا بد أن تعلمه، وتقول له: یا فلان إني احتجت ذات يوم، وبناء على ما بيني وبينك من الثقة استقرضت المال، وأدثني الحاجة إلى أن أكذب عليك، وأقول: إنه ضاع. فالآن أرجو منك السماح، وهذا مالك، وإني أرجو من صاحبك أن يعذرك، وأن يقبل . عُذرك، لأن في هذا أجرا وثوابا عند الله -تعالى-.

مطالب مرتبط:

(۴۷۴۵) حکم ناتوانی از یافتن طلبکار و مسئولیت دینی مقروض

بر این فرد واجب است که تمام تلاش خود را برای یافتن این طلبکاران انجام دهد. هر چقدر دور باشند و هر چقدر یافتن آنها و رسیدن به آنها دشوار باشد، چون این پول حق فرد مشخصی است باید آنها را بیابد و این پول را به آنها برساند و یا اگر فوت کردهاند پول را به وراث آنها برساند.....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۵) حکم دریافت اضافه دستمزد به اشتباه از کارفرما

بر تو واجب است که این مبلغ را به او پس دهی...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۷) وظیفه شرعی کارمند نسبت به خطاهای مالی گذشته

گر آنچه انجام دادهای بر اثر خطا و اشتباه روی داده و غیر عمدی بوده، پس تو بر حق هستی و هیچ ضمانتی بر  تو نیست و نیازی نیست از ورثه حلالیت بطلبی....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۰) حکم شرعی تصرف در مال کارفرما به‌ جای حقوق معوقه

قول ارجح این است که جایز نیست...

ادامه مطلب …

(۴۷۲۶) حکم شرعی نگهداری مال بی‌صاحب تا زمان یافتن صاحب آن

اگر از یافتن او ناامید شدهای و ورثههای او را نیز نمیشناسی، با این پول به نیت او در راه خدا صدقه بده....

ادامه مطلب …

(۴۷۳۷) چگونگی بازپرداخت قرض به ورثه فردی که فوت کرده است

هر گاه شخصی فوت کرد و از مردم طلب داشت، این طلب به وراث او منتقل میشود. ...

ادامه مطلب …

کُتُب سِتّة:  شش کتاب اصلی احادیث اهل سنت و جماعت:

صحیح بخاری
صحیح مسلم
سنن ابو داود
جامع ترمذی
سنن نسائی
سنن ابن ماجه