(۴۶۹۱) حکم اسلام درباره حق سرقفلی چیست؟

(۴۶۹۱) سوال: حکم اسلام درباره حق سرقفلی چیست؟ یعنی کسی مغازهای را از کس دیگری اجاره کند. اما پس از چندین سال که صاحب دکان از مستاجر میخواهد مغازه را تخلیه کند، مستاجر به او بگوید برای اینکه مغازه را تخلیه کنم باید ابتدا مبلغی پول به من بدهی.

جواب:

اگر موجر قبل از موعد اتمام قرارداد از مستاجر تقاضای تخلیه ملک را دارد، طلب مبلغی پول به عنوان عوض مدت باقیمانده از قرارداد بلامانع است. مثلا اگر این دکان را برای ده سال اجاره کرده است و صاحب مغازه پس از پنج سال از او میخواهد که مغازه را برای او تخلیه نماید، مستاجر میتواند به او بگوید: تا فلان مبلغ پول را به من پرداخت نکنی مغازه را تخلیه نخواهم کرد. زیرا این مطالبه در ازای باقیمانده زمان قرارداد، حق طبیعی اوست همانطور که خداوند تعالی در باب وفای به عهد میفرماید: : ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودِ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید! به پیمانها (و قرار دادهای خود) وفا کنید” (المائده ١) اما اگر مدت قرارداد به اتمام رسیده است و ماندن این مستاجر در این مغازه بنا به قانون دولت بوده است، دیگر مقاومت در برابر درخواست موجر جایز نیست و نباید از او در ازای تخلیه مغازهای که مهلت قرارداد آن تمام شده هیچ مبلغی طلب نماید و باید دکان را تحویل مالک آن دهد. زیرا ماندن در دکان پس از اتمام قرارداد و بدون اجازه مالک آن ظلم است و خداوند متعال ظلم را حرام نموده و میفرماید:” يَا عِبَادِي: إنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي، وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ مُحَرَّمًا؛ فَلَا تَظَالَمُوا.” “اى بندگان من! ظلم و ستم را بر خود حرام نمودم و ميان شما نيز آن را حرام كردم ؛ پس، به همديگر ظلم و ستم نكنيد”

تعداد بازدید: 56

این صفحه را به اشتراک بگذارید

مشاهده‌ی اصل متن عربی

يقول السائل: ما حُكْمُ الإسلام في خُلُو الرّجُل؟ مثلا هنالك شخص مؤجر دكانًا من آخر، ومرت السنون، وجاء صاحب الدُّكَّان إلى المؤجر، لكي يخلي له الدكان، فلم يطع المستأجر إلا بعد أن يدفع له صاحب الدُّكَّان مبلغًا من المال؟

فأجاب -رحمه الله تعالى -: نقول إذا كان هذا المستأجر له مدة معينة، وجاءه صاحب الدُّكَّان يطلب منه الخروج قبل انتهاء هذه المدة، فلا حرج عليه أن يطلب عِوَضًا عن إسقاط حقه فيما بقي من المدة، ومثال ذلك أن يكون قد استأجر هذا الدُّكَّان عشر سنين، ثم يأتيه صاحب الدكان بعد مضي خمس سنين، ويطلب منه أن يُفرغ الدُّكَّان له، فلا حرج على المستأجر حينئذ أن يقول: أنا لا أخرج وأدع بقية مدتي إلا بكذا وكذا. لأن هذا معاوضة على حق له ثابت بمقتضى العقد الذي أمر الله بالوفاء به في قوله – تعالى -: ﴿ يَأَيُّهَا الَّذِينَ ءَامَنُوا أَوْفُوا بِالْعُقُودٍ ﴾ [المائدة: ١]، أما إذا كانت المدة قد انقضت، وكان بقاء المستأجر في هذا الدُّكَّان بمقتضى قانون من الدولة، فإنه لا يجوز له أن يمتنع من الخروج إلا بعوض، بمعنى أنه لا يجوز له أن يطلب عوضًا عن الخروج من هذا الدُّكَّان الذي قد تمت مدته، بل يجب عليه أن يُسَلَّم الدُّكَّان إلى صاحبه بعد فراغ المدة، ولا يأخذ منه عِوَضًا على ذلك، لأن بقاءه في دكان بدون إذن مالكه مع انتهاء مدة الإجارة ظُلم له، والظلم مُحرَّم، كما قال الله -تعالى- في الحديث القدسي: «يَا عِبَادِي إِنِّي حَرَّمْتُ الظُّلْمَ عَلَى نَفْسِي، وَجَعَلْتُهُ بَيْنَكُمْ تُحَرَّمًا، فَلَا تَظَالُوا».