(۴۶۱۴) سوال: آیا در قرض اجر و پاداشی وجود دارد؟ و آیا باید در هنگام قرض دادن ورقه و کاغذی بین دو طرف امضا شود؟

جواب:

قرض جزو سنن نبوی بوده و دارای اجر و پاداش است و شامل این قول پروردگار است که می­فرماید: “وَأَحْسِنُوا إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ”  ” و نیکی کنید که خداوند نیکوکاران را دوست می دارد.” (البقره ١٩٥) و بر قرض گیرنده هیچ ضرری در طلب قرض وارد نیست و پیامبر صل الله علیه و علی آله و سلم نیز گاهی قرض می­گرفت. قرض برای قرض گیرنده مباح است و برای قرض دهنده سنت است. اما بر قرض دهنده واجب است که بر قرض گیرنده منت ننهد و بعدها با یادآوری قرضی که به او داده است، او را آزار ندهد و برای مثال به او نگوید: من به تو نیکی کردم و به تو قرض دادم وتو در عوض با من این چنین می­کنی! که خداوند در این باره می­فرماید: ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تُبْطِلُوا صَدَقَاتِكُمْ بِالْمَنِّ وَالْأَذَىٰ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید! صدقه های خود را با منت و آزار، باطل مکنید” (البقرة ٢٦٤).

و اما در باب ثبت کردن قرض باید بگویم اگر قرض جزوی از اموال شخص قرض دهنده بود پس بهتر آن است که ثبت گردد زیرا که خداوند تعالی فرموده است: ” يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا تَدَايَنْتُمْ بِدَيْنٍ إِلَىٰ أَجَلٍ مُسَمًّى فَاكْتُبُوهُ ۚ وَلْيَكْتُبْ بَيْنَكُمْ كَاتِبٌ بِالْعَدْلِ” ” ای کسانی که ایمان آورده اید ! هر گاه به همدیگر تا مدت معینی وامی دادید ( یا معامله ی نسیه ای انجام دادید). آن را بنویسید، و باید نویسنده ای ( آن را) دادگرانه بین شما بنویسد” (البقرة ٢٨٢) حال گاهی ممکن است چیزی ثبت نشود مخصوصا در امور عادی که مردم اهمیت زیادی برای آن قایل نمی­شوند و معمولا نیازی به ثبت آن نمی­بینند. اما اگر مورد قرض غیر از این بود، مثلا مال یتیم بود و شخص قرض دهنده ولی آن مال بود و مصلحت اقتضا می­کرد که آن را قرض دهد، آنگاه بر او واجب است که آن را ثبت کند زیرا این امر حفظ مال یتیم است و خداوند تعالی فرموده است:” وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّىٰ يَبْلُغَ أَشُدَّهُ” ”  وبه مال يتيم نزديک نشويد, مگر به نيکو ترين وجهی (که برای اصلاح باشد), تا به سن رشد خود (وبلوغ) برسد” (انعام ١٢٥)